12.5 C
Tirana
E premte, 1 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

Nji vend në Panteonin e Mos’harrimit – nga Dr. Petro Vuçani

on

|

views

and

comments

 

Dr. Lazer Radi (1996)
Dr. Lazer Radi (1996)

Nji vend në Panteonin e Mos’harrimit

nga Dr. Petro Vuçani

Ndahet prej nesh shkrimtari, poeti e patrioti Lazër Radi (1916-1998)
.
Mjerisht, nji nga nji po treten në ikjen e ngaherëshme njerëzit ma të ndritur. Nji humbje e pazëvendësueshme, nji dhimbje të pashlyeme, nji pikllim shkaktoi lajmi i kobshëm mbi vdekjen e mikut të dashtun, Dr. Lazër Radi, i cili deri në çastin e fundit të jetës, dijti ta mbajë zemrën e mendjen përhera me ndiesina atdhetare, shoqnore e njerzore.
Në fjalën e tij me flatra shpirti regëtin një zemër demokrate, që shqiptarët i deshi të papranguem nga diktaturat. Mendoj se ky asht trashëgimi i tij ideal shpalosun në veprimtarinë letrare.
Lazër Radi u lind në Prizren më 29 Kallnuer (janar) 1916. Sikurse lexojmë në jetëshkrimin e paraqitun shkurt në librin e parë poetik: “Muret e Muzgut”, e ka qenë i detyruem nga dhuna serbe me e braktisë vendlindjen. Familjarisht vendoset në Shqipni.
Gjatë studimeve në gjimnazin e Shkodrës fillon aktivitetet kulturore në “Besa Shqiptare”. Mbasi kreu gjimnazin më 1938 regjistrohet në Fakultetin e Drejtësisë n’Universitetin “La Sapienza” të Romës ku studimet i kreu më 1942, me rezultate të shkëlqyeshme.
Fatkeqësisht, në Shqipni erdhi komunizmi në pushtet, e kjo solli që Dr. Lazër Radi, për shkrimet dhe pikëpamjet e tij të dënohet me të gjitha llojet e dhunës – sikurse tregon jetëshkrimi i tij – që nga dhjetori i vitit 1944 e deri më 1990, vit ky, ku mbas një Odiseje 46 vjeçare terrori, kthehet në Tiranë. Nuk mund të përshkruhen torturat në burg e në kampet e përqëndrimit. Provoi gjithçka mbi kurrizin e tij, por nuk ia mposhtën karakterin burrnor dhe virtytet e larta t’nji fisniku.
Sa ishte gjallë bototi një sërë veprash, si p.sh. “Muret e Muzgut” (1993), poezi ku është bashkëautor me djalin e tij, Jozefin; përktheu poemën e Jevrem Bërkoviç: “Stalini Moxarti dhe Maria Judina” (1993); “Rrëfim për Dinejt e Dibrës” (1994); “Misteret e një Ministri” (1994); “Shpresa vdes e fundit” (1996) poezi; përktheu prej serbokroatishtes “Jeta dhe zakonete shqiptarëve” të Mark Milanit; “Njeriu i rrugës së gjatë” (1996); shqipëroi “Platoni” (1997), “Anëzave të Sharrit” poezi.
Natyrisht që me veprat e botueme e pasunoi edhe më tej thesarin e letërsisë shqipe.
Unë pata fatin më e njohun e me lidh me të nji miqësi vllaznore. E takova këtu n’Itali, në mos gabofsha, më 1991. Nji ditë, me dëshirën e tij shkuem tek varrezat, ku ai vendosi nji “lule” mbi varrin e Ernest Koliqit. E kur u kthye në Tiranë, patëm shkëmbim korrespondence. Së fundi më shkruante: “Petro i dashtun, nuk po jam mirë me shëndet. Jam i lumtun se disa shkrime i kam krye, e sidomos “Enciklopedia Universale”, tash gjithçka do t’i mbesë Jozefit…”
Së fundi dua të citoj nji pasazh nga shkrimi i poetit Visar Zhiti për librin “Muret e Muzgut”: “Ky libër, poezitë e Atit e të Birit, janë dëshmi tejet emocionante e pamposhtmërisë së njeriut dhe e vlerave të tij. ato janë një mozaik i bukur, tronditës nën baltën e kohës që iku. Ashtu së bashku, At’ e Bir, janë më domethënës e kuptimplotë. Sikur i japin njëri-tjetrit plagët, janë ashtu si thëngjijtë e vatrës, që malsorët ja japin njëri-tjetrit për të ndezur… cigaret. Jo, jo, poezinë!”.
Pa dyshim, se vepra e tij do të zerë vend në Panteonin e mosharrimit.
 .
Dr. Petro Vuçani, Shpend Sollaku – Noe, Ferdinand Laholli 
dhe redaksia e “Bashkimit” i shprehin ngushëllimet e rastit familjes Radi.
Veç gëzime paçi mbas kësaj!
(Revista Bashkimi 1998)
.

 

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.