back to top
26.5 C
Tirana
E shtunë, 18 Maj, 2024

Prof. Nikoll Dakaj, viktimë e “Revolucionit Kulturor” – nga Fritz Radovani

Gazeta

Prof. Nikollë Dakaj (1919-1988)
Prof. Nikollë Dakaj (1919-1988)

Prof. Nikoll Dakaj, viktimë e “Revolucionit Kulturor”

nga Fritz Radovani

1967 – Një Shqipni aq e vogël me aq shumë trazime, gati e pabesueshme! Frenat e shtetit gjithmonë ndër duertë e vrasësve injorantë. Po Europa, shka thotë?
-Shkoni në Shqipni e shikoni modelin e “harmonisë fetare”, si aty askund tjetër!
Hapja e Dosjes së Prof. Nikollë Dakës, asht një tregues i saktë i atij “Revolucioni” që ende sot nuk e njeh jo vetëm Europa, po përveç Kinës, vështirë se din kush shka u ba?
Në Dosjen e Tij shumë shkodranë do të gjejnë “shumë sekrete” që nuk i mendojnë!!
Përpara arrestimit të dytë kur po zhvillohej “Revolucioni Kultural i 1967” edhe unë e kam njohë Profesor Nikollën, vetëm për paraqitje. Një burrë i heshtun, me një paraqitje të kujdesshme dhe gjithmonë i gatshëm me të përshndetë me përzemërsi. Fliste me za të lehtë dhe të jepte përshtypjen se nuk e flet një fjalë pa e mendue mirë përpara…
Atë ditë kur asht hapë fjala për arrestimin e Tij, jam kthye me i tregue at lajm edhe Prof. Gaspër Ugashit, i cili u mpi dhe ju mbushën sytë me lot… Nuk e dijshe se janë njoh në Normalen e Elbasanit, ku e kishte drejtue Prof. Karl Gurakuqi, porsa asht kthye nga Italia dhe e rekomandonte Prof. Gasprin me e ndihmue se asht një “djalë i ri, po me një
përgatitje të admirueshme në fushën e Gjuhësisë dhe si përkthyes nga italishtja…”
Prof. Gaspri filloi me dyshue për ndonjë “informacion” të dhanun për përkthimet e Tij dhe, për disa punime që kishte fillue qysh i ri në Elbasan, po, që ishin të ruejtuna nga Prof. Nikoll Dakaj tepër sekret, mbasi nuk përputheshin me zhvillimet e kohës. Ishte në dijeni edhe për konsideratën e Prof. Joklit, kur Prof. Nikolla, ishte 21 apo 22 vjeç i ri…
Nga Profesorët Guljelm Deda, Arshi Pipa dhe Gaspër Pali dinte prirjen e Prof. Nikollës në folklor, histori dhe dramaturg me prirje shumë moderne. Shkruente po thuej në të gjitha revistat e kohës me disa pseudonime: Melibeu, Basho Jona, NI, N.D., etj., se landa që botonte ishte e shumtë dhe e njëkohëshme mbrenda Atdheut. Autorë të mëdhaj të letërsisë antike greke e latine dhe asaj italiane, prej Homerit, Virgjilit, Horaci, Dante, Petrarka, Leopardi, Karduçi, Manzoni, të gjithë i gjenë në përkthimin mjeshtror të Prof. Nikoll Dakaj, me një gjuhë të pastër e të gjallë e me atë tingullin akustik të Maleve që kanë në origjinal, ku ruhet struktura e vargut, rrima dhe figuracioni i pasun.

Nikoll Dakaj e Pashko Çoba 1942
Nikoll Dakaj e Pashko Çoba 1942

***
Poema “Koineja e gjuhës shqipe”, u shkrue me një frymë burrash, me çiltërsi, me vrullin e një shpërthimi të mbrendshëm, kur “kazma dhe pushka” i rrënonin themelet…

S’ecë para gjuha me ligjë e dekrete,
as me vendime gjuhtarësh gjysmakë,
që vetë të zbehtë fjalën e kanë e t’pakë
e s’u shkon proza, as vargu nuk u vete.
Mjeshtria e fjalës, zotësi në vete,
thithet në vogëli nga gjyshja plakë,
merr turr e rritet, digjet zjarr e flakë
e n’gojë t’poetit buron si mjaltë blete.

Fatkeqsisht disa nga veprat e Prof. Dakaj janë zhdukë. Barbari Ramiz Alia, kur po i vente kazmën kulturës Veriut, ngarkoi skilen Jup Kastrati me detyrën e njohun tashma: “Kryetar i Komisionit Përzgjedhjes Leteratyrës Fetare Kishtare”, mbasi ia kishte marrë doren asaj punë që në vitet 1950, me shkenctarin at Justin Rrota…
Prof. Nikolla asht e vërtetë se studjoi në shkollat e Klerit Katolik, po prift nuk ishte…
Atëherë pse u arrestue? – Ishte e mjaftueshme kenja katolik. Kaq i duhej drejtuesit të “Revolucionit” Ramiz Alia në Shkodër, mandej Xhemal Dinat e Musa Krajat plotësonin dokumentacionin dhe zhdukej ajka e kulturës së Veriut përjetsisht. Ndonse, Profesor Nikolla, plotësonte edhe një kusht ma shumë “me kenjen nxanës i At Gjergj Fishtës”!
At Gjergj Fishta, mbasi kishte lexue poezinë “5 Maj” të A. Manzonit të përkthyeme nga nxanësi i vet i apasionuem tek artet e bukura, në mencë gjatë ngranjes së mëngjezit i asht drejtue para të gjithëve i entuziazmuem: “O Nikollë, ma ke kalue!”
Po, Prof. Nikollë Dakaj i këndon Dedë Gjo’ Lulit dhe, asnjëherë nuk harroi At Fishtën:

-Sa Osja bashkë e Marash Ucit t’kndohen –
Gjithmon Atmes do t’i rrijë parzmore,
Gjithmotin Fishtën gjallë e ruen ndër ne,
Valët e Drinit sa t’dynden rrotullore.

Prof. Nikollë Dakaj asht Burri i Hotit, që mbeti deri ditën e fundit të jetës Atdhetar!
Madhështia e Tij qëndron në paftën e bronxit që Trimit i ngjeshej për parzëm…
Melbourne, Shtator, 2013

Marrë nga muri Anton Daka, 6 gusht 2023

 

Related Images:

More articles

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Portali Radiandradi.com, prej 11 vitesh dhuron kontribute të përditshme në shumë fusha të kulturës, historisë dhe vlerave shqiptare. Herë pas here siti ka nevojë për mirmbajtjeje, rikonstruktim si dhe rikonceptim në formatin letër. Për ta mbajtur këtë punë shumvjeçare, ndër më seriozet dhe më të lexuarat që të vazhdojë aktivitetin bëhet e domosdoshme mbështetja e lexuesve.

Jozef Radi

Redaktor i Radi & Radi

Artikujt e fundit

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.