Një qiri për poetin e mohuar! nga Nebil Çika

0
11
Dr. Martin Camaj (1927-1992)
Dr. Martin Camaj (1927-1992)
Dr. Martin Camaj (1927-1992)
Dr. Martin Camaj (1927-1992)

Një qiri për poetin e mohuar! nga Nebil Çika

In memoriam Martin Camajt

Për faqen e tyre të zezë dhe fatin tonë të keq qeveria, institucionet kulturore dhe artistike dhe media shqiptare kaluan në heshtje përvjetorin e lindjes së një prej mendjeve më të shquara të letrave shqipe, studiuesin dhe poetin e shquar, Martin Camaj. Në fakt nuk prisja ndonjë hyjnizim të tij, pasi ai vazhdon të shihet ende si “armik” dhe në situatën politike që ndodhet vendi “biografia” e tij vazhdon të jetë ende një problem për ata që e kanë detyrë promovimin e vlerave kulturore shqiptare. Kur shkruaj këto fjalë jam i bindur plotësisht për faktin që nuk është Camaj ai që ka nevojë për Shqipërinë, por Shqipëria për poetin e saj të madh. Sigurisht, Camaj është një armik për komunizmin shqiptar, jo vetëm me mendje e penë, por me armë në dorë si pakkush nga intelektualët tanë antikomunistë. Edhe pse shumë i ri ai mori pjesë me armë në dorë në rezistencën kundër partizanëve komunistë në veri derisa u arratis nga vendi. Pikërisht kjo veprimtari bëri që ai të trajtohej si armik gjatë diktaturës komuniste e të jetë i papranueshëm sot në pushtetin e pasardhësve të tyre politikë e gjenetikë. Por siç tash jemi ne ata që kemi nevojë për Camajn e nuk mund të heshtim kur një qeveri në konflikt ideologjik e personal interesi injoron një vlerë kaq të madhe kombëtare, injorim që paturpësisht injektohet edhe tek mjetet e informimit publik dhe institucionet e shoqatat kulturore shqiptare. Nuk dua të përqendrohem këtu tek vlerat e Camajt, pasi ai është i njohur për ata që kanë dashur ta bëjnë një gjë të tillë, por nuk mund të mbyllim dot sytë përballë këtij sistemi antivlerash të instaluar në kulturën zyrtare shqiptare.
Shtypi shqiptar është i mbushur çdo ditë me “zbulime” veprash të harruar të realizmit socialist dhe debateve të pështira të shkrimtarëve komuniste që shajnë e promovojnë njëri-tjetrin, duke dominuar vëmendjen e opinionit dhe shpëlajnë trurin e rinisë, e cila nuk e di çfarë ishin këta përbindësha vetëm 24 vjet më parë.

Djaloshi Martin Camaj
Djaloshi Martin Camaj

Ditarë e letra langaraqësh të ish-drejtuesve komunistë, autorë të krimeve monstruoze i jepen publikut si risi e vlera historike e kulturore, duke krijuar idenë se çorba e përgjakur e komunizmit ishte në fakt një vlerë apo më mirë të themi e vetmja “vlerë” kulturore kombëtare për 50 vjet. Mendoj se është pikërisht dominimi i kësaj çorbe socrealiste mbi institucionet zyrtare dhe shumicës së mjeteve të informimit arsyeja kryesore që Martin Camaj dhe harrohet dhe injorohet në shtetin shqiptar.
Është shumë e thjeshtë të nderuar lexues nëse opinionit publik, nxënësve, studentëve e të tjerëve do t’u jepej mundësia të njiheshin me veprën e Camajt, Koliqit, Pipës, Luzajt e të tjerë mjeshtra të letrave shqipe që u detyruan të punonin jashtë vendit këto “këllirat” kulturore të realizimit socialist do të ishin diskredituar me kohë. Ndërkohë që “harrohen” Camaj me shokë qeveria dhe rrethet kulturore kanë guximin të festojnë me madhështi përvjetorin e simbolit të letërsisë kriminale të realizmit socialist Shefqet Musarajin, ndoshta shkrimtarin më të politizuar të komunizmit, autor i bejtes terroriste “Epopeja e Ballit”, inspirues i drejtpërdrejtë i luftës së klasave dhe i krimeve të tjera të komunizmit në letërsinë komuniste. Të guxosh të përkujtosh me tam-tame të mëdha Musarain e të “harrosh” Camajn dhe përvjetorin e tij është një situatë që nuk do koment. Por inati qeveritar me Camajn nuk është vetëm historik.
Vepra i tij, ashtu si ajo e Koliqit, Pipës, Luzajt etj., shkrimtarë të shpallur “armiq” nga komunizmi vënë në siklet shumë autoritete politike, kulturore e mediatike të Shqipërisë së sotme zyrtare. Një nga poezitë e Camajt që mua më pëlqen më shumë është: “Vrasja e poetit”. Përveç mesazhit universal si poezi ajo gjithnjë më ka krijuar idenë se u kushtohet poetëve tanë të vrarë nga diktatura komuniste, Xhagjikës, Blloshmit, Lekës e sidomos Nelës, poetit të fundit të varur në Evropën komuniste e ndoshta edhe më gjerë. Është një poezi epitaf për poetët martirë, por edhe një pasqyrë e të vërtetës për ata që i vranë.

Dr. Martin Camaj & Prof. Georg Stadmuller
Dr. Martin Camaj & Prof. Georg Stadmuller

Kur mua sa herë lexoj këtë poezi më shkon mendja tek vrasja e poetëve tanë nuk diskutohet që vrasësve apo të tjerëve lidhur me ta u shkon e u shkon. Por ne e dimë gjithashtu se një prej autorëve që Camaj i cilëson si “shpend mishngranës me fytyra njerëzore” ishte dhe i ati i shefit të qeverisë me të cilin ai krenohet vazhdimisht dhe publikisht. Në këto kushte kush nga qeveria, Ministria e Kulturës, Akademia e Shkencave apo edhe mediave do të guxonte t’i kremtonte ditëlindjen apo edhe më keq, t’i botonte poezinë. Besoj se është i qartë dhe i pritur gjithashtu qëndrimi i Shqipërisë zyrtare e publike ndaj kolosit Martin Camaj dhe kolosët e tjerë të letrave shqip armiq të komunizmit…
Dukem i dëshpëruar?! Po jam, megjithëse shpresoj shumë që një ditë të kthehemi sërish tek vlerat tona që kanë shkëlqyer, na kanë nderuar në botën e qytetëruar perëndimore. Deri atëherë kënaquni me Musarajin, Jorgaqin, Çulin e të tjerë spiunë e zvarranikë helmues të realizmit socialist shqiptar. E di që ky shkrim nuk ka asnjë mundësi të ndryshojë gjë, por nuk mund të rrija pa hedhur dy radhë si një qiri urimi njëherazi edhe homazhi për një mjeshtër nga më të mëdhenjtë të letrave shqipe.

Dëshmia e dënimit e Havzi Nelës
Dëshmia e dënimit e Havzi Nelës

Vrasja e Poetit…

Liria e fshehun mbas vargjeve
të poezisë
nuk ishte vetëm:
Para tyne rrishin galuc roje
Shpend mishngranës
Me fytyrë njerëzore.
E ti ishe për ta nji bletë
Tue u rropatë ka drita në qelq,
andej kufijve të botës njerëzore.

Firmëtarët e dënimit me vdekje: Kristaq Rama, Rita Marko, Sihat Tozaj, Eleni Selenica, Lumturi Rexha, Rahman Hanku

Related Images:

Artikulli paraprakPersekutimi dhe dënimet e Familjes së Gjeneral Prenk Pervizit
Artikulli tjetërPadre Pio (1887-1968) Dashnia
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.