“Fletorja e Vjeshtës”, Jozef Radi – Albana Temali (2011)

1
20
AlbanaTemali
Albana Temali

“Fletorja e Vjeshtës”, poezi, Jozef Radi – Albana Temali

Libra të autorëve shqiptare në shqip – 1105 lexime (albacenter.com)

“Fletorja e Vjeshtës”, poezi, Jozef Radi. Shtëpia botuese “Pakti”, Tirana, Albania, 2011. fq.134.

“Fletorja e Vjeshtës”, kështu titullohet vëllimi i ri poetik i Jozef Radit, i cili vjen pas përmbledhjeve “Muret e Muzgut” (1993) dhe “Kujtesa e Mjegullës” (2000). Siç shkruan në kopertinën e fundit Leka Ndoja “…ështe shenjë e pjekurisë artistike të Jozef Radit, jo vetëm për arsye të masës së kohës së rrjedhur dhe të përkushtimit të poezisë si mjet shprehës dhe ditar jetësor ku mbresohen aktet më sublime të veprimit njerëzor apo i persiatjeve të preceptuara nga poeti.”
Ndërsa vetë autori Jozef Radi, e prezanton librin në parathënie me këto fjalë: “Kët libër ua kam kushtue gjithë atyne që ma s’paku e meritojnë… ata janë pjesa ma e madhe e kësaj bote… e nëse dashnia s’e ka zbut sado pak shpirtin e tyre, t’paktën s’ka me e egërsue edhe ma…”
Elementi biografik e tejeshkon këtë vëllim poetik. Radi ka kaluar vite të tëra jete nëpër kampet e internimit gjatë peridhës së regjimit komunist në Shqipëri dhe këto vite padyshim kanë lënë gjurmë të thella në formimin e tij si njeri dhe si poet.
Me atdheun e lidhin vuajtjet e kjo ndjenjë është filli lidhës i poezive, është përpunimi i saj në vargje, që lexuesit “i marrin frymën” nga pesha e dhimbjes që përcjellin.
Në poezinë “Fletorja e vjeshtës” që është bërë dhe titull për vetë vëllimin lexojmë:

“…nana ime e bjerrun shprese m’rriti n’nji kamp
t’humbunmes malesh te egra e t’braktisuna t’Kurveleshit,
ku dyqind sy burrash të lodhun dijesh e vetmie
lshonin dritë e andrra mbi pafajësinë time n’shpërgej
sot e kësaj dite unë jam atje mes malesh t’egra
pse urrejtësit s’janë lodhë prej s’keqes s’tyne,
po unë s’pata kohë me humbë n’urrejtje t’askujt
pse sot e k’saj dite mbaj dashninë e atyne dyqind syve
që besonin te jeta – te ajo foshnje n’grazhd…”
(Jozef Radi “Fletorja e Vjeshtës”, fq. 35, 2011)

Forca e magjishme e mendimit të lirë, që s’njeh robni është i pranishëm të kjo poezi e “Fletorja e vjeshtës së parë” për të vazhduar te “vjeshtat” e tjera “e dytë” e “e tretë” deri te “Vjeshta e Vjeshtës” – pjesa e fundit e vëllimit poetik ku pas një udhëtimi nga e kaluara në kampet e internimit deri te e sotmja, te jeta në qytetin e Ankonës ku autori i rikthehet mallit të mëmëdheut e tokës së t’parëve.
Memoriale mbetet Liria e mendimit apo Mendimi i lirë, që aq bukur eshte shprehur te keto vargje

“…jo, s’janë të lirë ata që ngrenë rrethime
të lirë janë ata që rrethohen me mure…”
(Jozef Radi “Fletorja e Vjeshtës, fq. 18, 2011)

Ndërsa vazhdojmë shfletimin e vëllimit “Fletorja e vjeshtës” e Jozef Radit, vëmendja impenjohet dhe leximi ngjall emocione të forta ashtu siç mund të shkaktojë vetëm një vepër e mirëfilltë artistike, jo vetëm për përmbajtjen e saj dhe temën që trajton por dhe për mjeshtrinë me të cilën ka autori ka përdorur mjetin-gjuhën shqipe në këtë rast për ta shprehur mendimin dhe për ta transmetuar atë te lexuesi.
“Kurrë shqipja ma lehtë dhe ma ambël s’ka dalë prej shpirtit tim… E kështu e lehtë dhe e ambël ardhtë edhe ndër ju… jr.
(Jozef Radi, Fletorja e Vjeshtës, fq. 9, 2011)

Related Images:

Artikulli paraprakTrilussa – Tri poezi – përshtatë nga Maksim Rakipaj
Artikulli tjetërDinjiteti i njeriut dhe dinjiteti i artistit n’nji emër të vetëm!
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

1 Koment

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.