Filistinizmi puritan… – nga Dr. Leka Ndoja

0
16
Leka Ndoja dhe Maks Velo
Leka Ndoja dhe Maks Velo
Leka Ndoja dhe Maks Velo
Leka Ndoja dhe Maks Velo

Filistinizmi puritan…

nga Dr. Leka Ndoja

Dikush që do të përfshihet në gjykimin e grupit social që nuk i përket – intrusor i vetëshpallun – shërbeu për rendimin e subjekteve të artit të mohuem nga Jozef Radi – ku listën e parë e pat hartu Maks Velo, që siç ma ka përsëritë: kishte nisë ta hartonte qysh në burgun e Spaçit, ku kishte bashkëvuejtesa: Kiço Venetikun, Robert Vullkanin, i cili mbante bibliotekën e ndalueme të kampit, në nji thes me tenxhere për kamuflazh, dhe muzikantin Stavri Rafaeli…
Nji lloj elite e asokohshne, të cilët e ndihmonin ta përpilonte listën që e botoi në gazetën RD.
Këtë listë e pasuruen Visar Zhiti – për çka Maksi kërkonte të drejtën e referimit…! Ai kujtonte si Neta Venetiku, e ëma e Maksit dhe e ëma e Robertit niseshin me taksi sëbashku me shoferin Rrefin, për çdo muej në Spaç…
Mendimet kundër diçkaje në të gjitha format – filistinizmi – nuk asht i ri. Madje kur Jozefi reagoi për kritikat e nji studiuesi të gjuhës – banues në NY – mbi botimet e të persekutuemve, i dhashë si shembull “Ligjit për kontrollin e dorëshkrimeve të letërsisë” hartu nga Ramiz Alia, mbas Pleniumit IV, ku kërkohej Quasieditoria – riprodhimi në 10 kopje, për t’u recensu nga redaktorë të jashtëm nga KQ dhe jo nga redaktorët e Shtëpive botuese.
Teorikisht kërkohej kontrolli jashtësistemik.
Se humori i shkonte kësaj kërkese për verifikim vlerash. Ndërsa Trebeshina pohonte se “…duhen tre gjenerata për vlerësimin përfundimtar të letërsisë…!”
Në nji antologji të poezisë britanike, flitej se mes grupacioneve të artit – del gjithnji nji talent që bart edhe kodifikon gjithë subjektet e i lartëson ata në nji emën si psh Ted Hughes. Siç na pat udhëzu edhe Kroce, që “…kur studiohet duhet të merremi me majat – ‘le vette estetiche’…!”
Pjesa tjetër e artit të nji autori quhet “strukturë” – (Contini) për t’u ngritë vepra në vlerë universale – kështu edhe veprat jo primat kanë funksion në produksionin letrar.
Asht sëmundje me u marrrë me veprat “shërbimtare” para kryesores – rastet e Trebeshinës e të Kadaresë.
Françesk Flora, historiograf i letërsisë italiane për sistemin e vlerave të pahetueme prej tij ka thanë: “Edhe nji majë gjylpane vlerë të ketë mbetë në fund të oqeanit ne do ta ngremë…!”
E këtë punë e kanë nisë: Maksi, Visari e Jozefi.
Ndërsa për politikat e aktiviteteve – mjafton mos të jenë politike, mbasi do vyejnë si stabilizatorë social-kulturore.
Kur flitet për rrymat e tejkalueme – studiuesit nuk mund t’i përçmojnë – si neoklasicizmin, melodramën, romantizmin dhe format e tyne – kush mërzitet nga historia e rrymave – le të krijojë të reja – ose t’i incentivoje të pëlqyeshmet subjektive.

Vepra e Haxhiademit - në libraritë e kryeqytetit
Vepra e Haxhiademit – në libraritë e kryeqytetit

Asht koha që grupacionet kulturore të vetpëlqehen – kështu dhe studiuesit të ofrojne metoda – por për veprën a monografinë personale.
Kodifikimi i lirisë nuk asht liri shprehjeje.
Le të themi: “Mirsevini vepra të mohueme…!”
Pastaj jemi në qytetnim.
“Trajtimi i kujtesës si pjesë e rekuperimit të së drejtës – ndonse merret me vlerat arkivale – mbetet aktive derisa të çkyçet përfaqësuesi i mbramë i grupit social…” – thotë teoricieni i kujtesës Jan Assmann.

.
Marrë nga Muri i Fb i Vrethee Lnika, 24 korrik 2022

Related Images:

Artikulli paraprakPoetja Arbërore Luçia Albani (1534-1568) – nga Lutfi Alia
Artikulli tjetërAkademikët e Urrejtjes ose Mjerim Intelektual i Nashove të rinj… – polemikë nga Jozef Radi
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.