Ditë mbas dite (1940-1946) – Poemë nga (Giuseppe Ungaretti)

0
14
Giuseppe Ungaretti (1888-1970)
Giuseppe Ungaretti (1888-1970)
Giuseppe Ungaretti (1888-1970)
Giuseppe Ungaretti (1888-1970)

Giuseppe Ungaretti (8 shkurt 1888 -1 qershor 1970)

“Poema ‘Dite mbas Dite’ u shkrue prej Ungarettit,
mbas vdekjes së djalit nantë vjeçar Antonietto, me 1939.
Tronditja e kësaj humbjeje e bani poetin të mbijetojë me vështërsi.
Në poemë kjo gjendje përcaktohet si “dhimbje e pafundme”,
po edhe si nji ngushëllim i të ndjemit të djalit gjithnji pranë,
me shpresën se nji ditë ka me e mbrritë ai n’botën e përtejme.
Fjala poetike e Ungarettit nuk i dorëzohet dhimbjes,
as e sublimon atë, thjesht e shpërfytyron dhimbjen!”
Poema asht shkëputë prej veprës së plotë të Ungarettit: “Jeta e nji Burri”,
dhe asht në proces botimi ne 50 vjetorin e vdekjes
Giuseppe Ungarettit (1 qeshor 1970).
Së shpejti kjo vepër e plotë do të jetë në duert e lexuesve,
e sjellë në shqip prej Jozef Radit.
.
Ungaretti dhe i biri Antonietto pak para vdekjes
Ungaretti dhe i biri Antonietto pak para vdekjes

Ditë mbas dite (1940-1946)

Poemë nga (Giuseppe Ungaretti)

1.
“Askush, o nanë, s’ka vuejtë kaq shumë…”
E ftyra thuej zhdukë
Po sytë ende t’hareshëm
Prej nënkrejse rrotullohej te dritarja
E mbushej dhoma me trumcakë
Me dromcat prej gjyshit shpërnda
M’e hutue voglushin e vet…
 
2.
Tash mundem me t’i puthë veç n’andërr
Duert besimplota…
E kuvendoj, punoj,
Posa jam ndryshue, druhem, duhan pi…
Si mundem m’i ba ballë k’saj nate kaq t’gjatë?
 
3.
Vitet kanë me m’dhurue
Kushedi edhe sa tmerre tjera,
Po të ndjeja pranë,
Me m’ngushëllue sado pak…
 
4.
Kurrë, kurrë s’keni me e kuptue si m’përndriste
Hije që m’derdhesh përbri, e ndrojtun,
Kur ma s’shpresoja…
 
5.
Tash ku asht, ku asht njaj za i pafajmë
Që n’jehonë përsillesh ndër dhoma
Dhe e shkulte prej andrallash njat njeri t’lodhun?…
Toka e ka shpartallue, po e mbron
Nji e kalueme e prrallshme…
 
6.
Çdo zà tjetër asht nji jehonë që shuhet
Tash që dikush m’thërret
prej majash t’pavdekshme…
 
7.
N’qiell e kërkoj ftyrën tande t’lumtun,
E sytë e mi mbrenda meje s’shofin asgja
Pse edhe ata duen m’e mshehë mbrendë Perendinë…
 
8.
E të due, të due, dhe asht dhimbje e pafund…!
.
Ungaretti ne shetitje
Ungaretti ne shetitje
9.
Tokë e egërsueme, det i frikshëm
Më ndan prej vend vorrimit
Njaty ku tash tretet
Trupi i martirizuem…
S’vlen për asgja… E ndij gjithnji e ma tepër
At zà shpirtnor
Që s’dijta me e mbrojtë n’at botë…
Gjithnji e ma gazmore, ma e dashtun, m’veçon
Prej nji çasti te tjetri,
Me at misterin e saj të thjeshtsisë…
 
10.
U jam kthye kodrinave, pishave të dashtuna
E ritmit të flladit, ai zà atnor
Që s’do ta ndigjojmë ma sëbashku,
Ma gërryen çdo grahmë fryme…
 
11.
Hiku dallndysha, e bashkë me të edhe vera,
E unë, them me vedi, njasaj rruge jam…
Po mbetet dashnia që m’sfilit
Jo veç shenja e nji lbyrje të shkurtë
N’se prej ferrit po m’vjen ndonji qetësi…
 
12.
Degë e zhgënjyeme nën teh
Të shpatës ra e nis m’u ankue, jo ma pak
Se gjethja nën përkitje të flladit…
E ishte tërbimi që i rrihte format
E brishta dhe mëshira
E njerzishmja e nji zani që m’bluen…
 
13.
S’më sjell ma trazime vera,
As pranvera me parandjenjat e saj;
Mundet m’u përthye, vjeshta,
Me lavditë tua t’çmenduna:
Për nji dëshirë të xhveshun, dimni
Shpalos stinën ma t’mshirshme…
 
14.
Tash deri n’eshtra m’ka zbritë
Thatsina vjeshtore,
Po zvarris prej hijesh,
Pafundësia befas m’sjell
Nji përshkënditje të çmendun:
Tortura e mshehtë e perëndimit
t’gremisun…
 
15.
Kam me e kujtue gjithnji pa dhimbje
Njat agoni magjepse ndjenjash?
Ndigjo, o i verbën: “Nji shpirt ende i paprekun
prej ndëshkimit t’randomtë asht nisë…”
 
Kam m’u ligshtue ma pak po mos t’i ndigjoja
Klithmat e gjalla t’pastërtisë së tij
Se me ndje thuej t’shueme mbrenda meje
Dridhërimat e frikshme t’fajit?
 
16.
Lajthitjeve që tringëllijnë prej xhamash
U dallohet nji refleks i mbulesës n’hije,
Kthehen n’shkëlqimin e brishtë t’nji shtambe
Luleboret e gufueme n’livadh, nji sorrajkë e dalldisun,
Qiellgërvishtsi nën afshin e reve,
E mbi pemë, kërcime t’nji carroku…
 
Rrapëllimë e pafund dallgësh
Merr hov me mbrritë tash n’dhomë
E n’shtangien e trazueme t’nji linje
Të kaltërt, çdo ndamje davaritet…
 
17.
Shfaqet ambël e ndoshta kndej pari sillet
Tue thanë: “Ky diell dhe krejt hapsina pafund
Të qetsojnë. Në frymën e erës mundem
Me e ndje kohën që shkon po edhe zanin tim.
 
E kam mbledhë pak nga pak e mbyllë mbrenda meje
Vrullin e pagojë të shpresës tande.
Ndjehem agu dhe dita e virgjën”.
.
Sjellë në shqip prej Jozef Radi

 

Related Images:

Artikulli paraprakJemi kthyer në kohën e tjetërsuar të Enver Hoxhës – nga Kujtim Drishti – (Mbi artikullin e Edi Ramës botuar në “Le Monde” – 31 maj 2020)
Artikulli tjetërLord Byron dhe Revolucioni Grek – nga Dionis Qirxidhi
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.