Biseda virtuale dhe opinione rreth figurës së Havzi Nelës në të 30 vit të masakrimit të Poetit

0
7
Poeti Havzi Nela (1934-1988)
Poeti Havzi Nela (1934-1988)
Poeti Havzi Nela - 1962
Poeti Havzi Nela – 1962

Biseda virtuale dhe opinione rreth figurës së Havzi Nelës

në të 30 vit të masakrimit të Poetit

 
Parid Turdiu
Lexova shkrimin e Visar Zhitit për poetin martir Havzi Nela.
Ishte mësues fshati, e dënuan disa herë, e internuan, u arratis në Jugosllavi bashkë me gruan, e ktheu shkjau, e dënuan prap xhelatët tanë, e lanë në varfëri ekstreme, ndërkohë shkruante perla… e varën në litar më 1988!
I vetmuar në atë shkretëtirë, ku e gjente forcën për të luftuar?! Shenjtor!
Varri i tij duhet bërë tempull.
Ne të tjerët jemi në dilemën ndërmjet dy vlerave, mbijetesës dhe rezistencës.
Teorema e Nashit thotë se “…nuk mund të bësh asgjë, si aktor i pavarur i brendshëm, për të ndryshuar sistemin…” Ndryshoi gjë sakrifica sublime e Havzi Nelës?
Jo!
Çfarë e solli ndryshimin?
Qindra miliona sakrifica, të vogla dhe të mëdha, nga Berlini në Vladivostok, nga Murmansku në Sarandë, që një ditë u bashkuan si pikat e shiut dhe krijuan përmbytjen biblike.
A e di pika e shiut se kur do jetë përmbytja? Jo! Por duhet ta dijë që do të ndodhë!
Çfarë duhet të bëjë njeriu mesatar, individual i gjorë?
Të shkojë me rrjedhën, për të mbijetuar dhe realizuar destinin e vet biologjik por, kur ka krrabë në rrjedhë e kostoja nuk është prohibitive, të zgjedhë rrugën e dritës, e lirisë, nga pak, përditë, pikë… pikë… pikë…
Që një ditë të vijë përmbytja.
.
Havzi Nela i ri, me veshje tipike
Havzi Nela i ri, me veshje tipike

.

Valbona Imami
Ajo forcë e brishtësi, i ra murit me kokë. Dhe e varrosën vertikalisht, në vendin e një shtylle, derisa pas ’90 e normalizuan situatën e trupit të tij. E varën në mes të qytetit, për shembull. është akt makabër goxha i vonë, kur dukej se ishin zbutur gjërat. Një kolegia ime e ka parë, fëmijë ende atëhere, a krejt e re, ishte disa vite pas meje në shkollë. Ajo prandaj u bë aktore.. Nga urrejtja për atë akt dhe nga dhembshuria për atë njeri.
Më tronditi shumë. Për mua qe takim me ferrin e tëra!
 
Elpiola Lluka
Të njejtin fat të keq ka patur edhe një familjar i imi, i bënë tortura nga më çnjerëzoret dhe e pushkatuan në moshën 31 vjeçare! Ishte inxhinjer, shkruante edhe poezi, merrej edhe me sport. Për fat të keq shkrimet ia zhduken masivisht. Sistem i kalbur me njerëz të pashpirt!
 
Eduard Buzhiqi
Parid ndoshta nuk kishim rastin dhe nuk ra fjala por Havzi Nelën e kam pasur mik shtëpie ai ishte mësues në Mat dhe vinte shpesh tek gjyshi im e kishte ndarë mendjen ai fliste dhe shpesh i thoshin të mitë ki kujdes fole këtu mos fol në tjetër vend kështu hapur se do të bëjnë gjëmën por ishte i vendosur kundër atij sistemi dhe ngeli deri në fund i tillë…
 
Anisa Bega
Prokurori që i dha dënimin quhej Nikollaq Helmi.
 
Andia Duka
..Koka të tilla të veçanta ka edhe në kohe “paqe”, që e kanë të vështirë të bashkohen me rrjedhën, kërkojnë të drejta “të pamundura”, kërkojnë ta luftojnë këtë krrabë të madhe që qëndron në mes të rrjedhës, duke e menduar vehten që vërtet jam një pikë uji, por gjigande… dhe çfarë ndodh, krraba e ndan këtë pikë gjigande në stërkala… të hedh ty, që bën revolte i vetëm, në një majë mali dhe ciklat e tjera që ishin bashkuar rreth teje, në një majë mali tjetër. Hajde të bashkohesh pastaj me ciklat e tua të para..
Moza Miho
Deri më sot asnjë nuk ka kërku falje për dëmin që kanë krijuar, përkundrazi mbrojnë veten duke akuzuar të tjerët, vetë sistemin. si mund të spiunojnë me dëshirë tjetrin duke i marrë jetën dhe kjo bëhej për të përfituar nga sistemi. Njerëz të poshtër dhe vazhdojnë të jenë të tillë


Tomi Panidha
Gjykatësi që e vari është shëndosh dhe me gjithë të mirat??!!
(Marrë nga muri i FB, i Parid Turdiut, 20 qershor 2018)
.
Busti i Havzi Nelës në Kukës
Busti i Havzi Nelës në Kukës
Shpëtim Hereni
Eh more Havzi Nela, aty ku je të imagjinoj duke qeshur me ne. Duke qeshur me ne se sa shumë po të duam sot. Sa shumë po shkruajmë e po të thurim lavde. Nuk po lemë minutë pa ta trazue shpirtin.
E atëhere kur pate nevojë për dashurinë e ngrohtësinë tonë të lamë vetëm! Të braktisëm në vetminë tënde e askush nuk u kujtue për TY.
E sot u shqyem… kur ti s’ke nevojë për dashni. Me na falë se nuk po ta lamë shpirtin rehat.
Bahri Haki Hoxha
I braktisuri i madh. Atë ditë, kur flisnin shkrimtarë të realizmit socialist, po të ishte Havziu aty, do të ikte nga salla.
E kam njohur personalisht.
Në gjyqin e parë në Pallatin e Kultures Kukës (i vjetër) kam qenë në rradhën e fundit, i fundit në të djathtë.
Fort mirë më kujtohen kush foli dhe si folën nga salla.
Në gjyqin e dytë kam qenë në internim e nuk kam mundur.
 
Shpëtim Hereni
Miku im. Për një vit mos folë me se e prish. Hipokrizi totale
Gjyqin e dytë e kam parë. Më ka bërë përshtypje flokët e tij të bardha, qetësia e tij dhe shikimi. Unë nuk e njihja dhe nuk ia kisha dëgjuar kurrë emrin. Pashë klithmat e disave që bërtisnin “në litar, në litar!” dhe asnjë nga këta që po shqyhen duke e dashur nuk e pashë atë ditë të paktën të fshinte lotët e trishtimit nga dhimbja për të. Turp.
.
Havzi Nela - ndër fotografitë e fundit
Havzi Nela – ndër fotografitë e fundit

.

Bahri Haki Hoxha
U kam shkrue organizatoreve
Jo gjithçka ka shku ashtu siç duhet.
I vetmi që mund të fliste ishte Visar Zhiti.
Të tjerët të rrinin në fund të sallës e ma e mira të heshtnin, siç heshtën 30 vjet më parë. Të folurit e tyre ishte urti pas kuvendi, deri në imoralitet.
Mendoj se vendosja e bustit të Havzi Nelës është një pardon i madh për heshtjen e intelekualëve para 30 vitesh. (Mund të thoni se ishte diktaturë e kush guxonte!)
Diktatura nuk është produkt hyjnor apo natyror, po thjesht shoqëror.
E keqja vendit tonë nuk i ka ardhë nga një grusht njerëzish në pushtet, por nga heshtja e intelektualëve. Për mua ata, janë dhe do të jenë përgjegjësit kryesor.
E ndjej për obligim së shpejti do bëj një shkrim në lidhje me këtë.
Së fundi kujdes me 10 gusht,
Havzi Nela ishte i braktisuri i madh.
Akoma rrojnë ata burra ku Havziu mbështeti kokën në ditët e tmerrshme të hetusisë së Rrëshenit.
E vërteta gjithmonë është e hidhët.
…dhe i vetmi, atë ditë që është varë, është Myftar Gjana që ka deklarue: Ky do të jetë Heroi i Kukësit!
Petrit Palushi - Kryqëzimi i Havzi Nelës
Petrit Palushi – Kryqëzimi i Havzi Nelës

.

Petrit Palushi
Bahri, në mbështetje të mendimit tand, ja çfarë kam shkrue në librin “Kryqëzimi i Havzi Nelës”:
 
***
Të nesërmen në mëngjes aty kah ora tetë, takoj dy shokët e mi, Myftar Gjanën dhe Kujtim Allarajn, asokohe të dy studentë.
-E pe? – më pyeti Myftari.
E kuptova përse e kishte fjalën.
-E pashë. Tue pa e tue u trishtue, – ia ktheva unë.
Ende nuk më kish kaluar trandja e një dite më parë.
-Ai sikur po ngjitej në qiell, – vazhdoi Myftari. – Tani shpirti i tij ka mbërritë atje, tek qielli.
Seç pati një lloj përlotje.
Mbas një grime, vazhdoi prap:
-Shumë fisnik, krenar. Më vjen keq që s’e kam takuar atë njeri sa qe gjallë, por sidoqoftë pamja e martirit do të mbetet në kujtesën time gjithë jetën. Ai është martir. Këtu do jemi, gjërat do vihen në vend. Si jemi sivjet, nuk do të jemi mbas dy a tri vjetësh.
Myftari, rebel si gjithsaherë, por atë mëngjes qe krejt i papërmbajtshëm.
-Ja, po të dalim nëpër qytet, njerëzit do t’i gjejmë ende me fytyra të vranta. Ku jemi këtu, në Mesjetë?
-Po, në Mesjetë, – foli Kujtimi, – e ku tjetër?
(Tre vjet më vonë, në gazetën “Kosova”, K. Allaraj botoi shkrimin “Intelektuali i varur në litar në vitin 1988”; ky është edhe shkrim i parë për H. Nelën).
Myftari më dha një dyfletësh fletoreje.
-Merre. Kam një poezi aty, – më tha, – por lexoje vetëm në shtëpi.
(E lexova pakëz më vonë. Poezia titullohej “Flas me vetveten nga litari ku jam varur”, dhe më kaploi menjëherë vargu i parë: “A e sheh si lëkundem në erë i bukur”. Kumti që përcillte poezia qe hijerëndë dhe sikur më nxirrte të gjallë prap imazhin e njeriut që e kisha pa të varur një ditë më parë).
Kjo qe biseda e parë ndryshe që pata unë për Havzi Nelën para se të përmbysej regjimi komunist. Natyrisht, mbas ’90-s, kur erdhi lirshmëria, falë interesimit tim të vazhdueshëm për fatin e atij njeriu, të cilin e pashë të varur në gusht të 88-s, munda të zbuloj natyrshmërinë në gjithë rrugën e tij, pikërisht në atë rrugë që ai sikur nuk eci, por fluturoi rrufeshëm.
(Marrë nga muri i FB, iShpetim Herenit, 20 qershor 2018)

 

Related Images:

Artikulli paraprakUnë nuk jam veteran… – tregim nga Sami Milloshi
Artikulli tjetërLajme të tilla na kthejnë besimin te qytetërimi dhe humanizmi – nga Ilir Hashorva
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.