back to top
29.5 C
Tirana
E mërkurë, 24 Korrik, 2024

Naltmadhnia e Tij, Jusuf Gërvalla – nga Agron Gashi

Gazeta

Jusuf  Gervalla (1945-1982)

Naltmadhnia e Tij, Jusuf Gërvalla

(N’ditën e lindjes)

nga Agron Gashi

Kur ish dhanë lajmi për vrasjen e Frederiko Garsia Lorkës, nji bashkëkohas i tij, n’mes tjerash kish shkrue se: “…ky ishte lajmi ma i keq që kish dëgju ndonjiherë n’jetë, lajm ky aq i mnershëm për nji poet t’përmasave botnore dhe veprën e tij n’tanësi, tuj deklamu: Kjo asht’ nji vrasje mizore, kjo asht vrasje e atdheut n’miniaturë…” kish thanë ai, qi, ajme, emni i tij, tash për tash, s’po më kujtohet.
Po n’historinë kombeve kemi njoftë fatin tragjik të shumë poetëve. Me gjithë fatumin e tillë, të shumtët u rikthyen n’jetë nëpërmjet poezisë, si arti ma universal dhe ma përjetësues që mund t’bahet tash e tanaherët.
N’përgjithësi, veprën e Jusuf Gërvallës e konsideroj pjesë t’historisë së dhimbjes jo vetëm nacionale, por edhe universale po e morëm n’kuptimin ma t’zgjanuem.
Jusufin e njohëm n’jetë, por rinjohja ndodhi nëpërmjet literature. E, rinjohja mbas dekës nëpërmjet literature, thonë se asht’ pakti ma i fortë i autorit me lëçitësin e tij, të cilit Jusuf Gërvalla i la vepra letrarisht t’kullueta dhe artistikisht t’realizueme, gjith’motnë tuj marrë parasysh moshën e kohën kur ai nisi me shkru e botu.
Sot, vepra (letrare) e Jusuf Gërvallës merr trajtën e nji testamenti, që hyn në dialog të gjith’hershëm me të tjerët, tuj mbetun shenjë jete, shenjë pasioni, shenjë përkushtimi e përvujtnie. Kushtimisht, vepra e tij, në çdo fundvjeshte nis dialog të ri me ata që rriten, me ata që e trashëgojnë farën letrare që hodhi ndër mote.
N’veçanësi, Jusuf Gërvalla ma mirë se ku tjetër “bani dritë n’poezi”. Poezinë e Jusuf Gërvallës pâ n’kontekstin kohor e hapësinor, përgjithnji vjen më e ardhun si nga figuratika në t’menduem, ashtu edhe për nga stilistika në t’shprehun, gjithnji tuj latue vargun e tuj shkri fjalën.
.
Jusuf Gërvalla dhe pasioni i tij për muzikën
Jusuf Gërvalla dhe pasioni i tij për muzikën
Që nga librat poetikë “Fluturojnë e bien” (1975), “Kanjushë e verdhë” (1978) e deri të “Shenjat e shenjta” (1979), Jusufi bâni poetikën e tij me stilin e zgjedhun, temën dhe topikën mbi figurat-simbole për t’ba nji poezi tipike të antroposit, me sendet qi flasin tamam si n’kallëzime e gjalla për vendin e lindjes.
Jo rastësisht, për fatin e tij dhe t’nji kombi, n’poezinë e tij çojnë krye dy figura poetike të antroposit dhe etnosit, të frymës e t’objektit; Nana dhe Shpia. Ky binom i fortë poetik i Nanës dhe Shpisë asht’ sall nji çilës q’i hapë derë zbërthimit e interpretimit të poezisë së tij.
E para identifikohet me figurën e Dheut të Nanës, n’tanësi; me dhimbjet e lektisjet më të mundshme; e dyta identifikohet me vendin e lindjes n’veçanësii; me kujtimet për muret, gurtë, trarët dhe reflektimet për ta.
Jusuf Gërvalla asht’ poeti që ka njoftë shembullin e njerit të burrnuem n’kohë, e që lën modelin e amanetit t’dukagjinsit t’hershëm, si testament shpirtnor, e në rastin konkret, vargnimet si testament poetik.
Si i tillë, Jusuf Gërvalla e ban ma të fortë paktin poetik n’disa hallka strukturuese; poezia e tij herë nis si rrëfim për vetin dhe vendin e lindjes, e hera-herës besa del edhe si dialog me të tjerët, me t’gjallë e me t’dekun, për t’u shndërru në dialog t’përjetshëm.
Gjithsesi, esencialiteti n’poezinë e këtij autori naltësohet mbi t’munguemit e lirisë, e t’kërkimit “të fytyrës së plotë të atdheut”.
.
Jusuf Gërvalla (1945-1982) - skicë nga Uran Limani
Jusuf Gërvalla (1945-1982) – skicë nga Uran Limani
Jusuf Gërvalla me veprën “Rrotull” (1983) zgjedh tema e topose, motive e arkimotive, tuj ba përpjekje për me shkru tipik romanin e personazhit, roman ky që autorit do t’i bajë ven n’qarkun kulturor të njerëzve t’letrave qi rrahin pa ndâ e thekshëm “prozën e pasionit e t’zanatit”. Tej ksaj, për ta përthye idenë socio-politike, tuj e shtru fatin e individit dhe të kolektivitetit n’dramën e frymës nacionale “Procesi” (1984).
Nuk asht’ aspak kreni të thuhet se edhe autori i këtyne radhëve disa herë asht’ sfidu në ndonji rol gjatë vënies në ndoni skenë amatore po kët dramë.
Vepra e tij, tuj qenë e gjanë dhe e larmishme, qet në pah figurën shumëdimensionale të Jusuf Gërvallës: publicistin e regjun dhe kangëtarin e ndjenjës së hollë, që hera-herë ka mall me i përngâ Nerudës, e herë Lorkës, tuj rrokun mbas krahu gitarën diku n’mbramjet vetmitare, me partiturat e Paganinit nën sjetull, për “t’i dridhun telat e zemrës: randë e randë, ambël e hareshëm, alegro con esperanca…” siç tha edhe vetë në reportazhin letrar kushtue shoqit t’jetës e t’pasionit, Ehat Musës.
N’tanësi, vepra letrare e Jusuf Gërvallës asht’ shpirti i tij i gjallë i mbetun n’jetë, asht’ zani i tij prej kangëtari, poeti e prozatori, muzikanti e piktori, asht’ zani i thellë i medituesit të madh.
Njashtu pra, përveç n’jetë edhe n’krijimtarinë e tij kemi njohun tipin e njerit kryenaltë – militant dhe t’heshtun kur e kërkonte nevoja; kemi njohun tipin e “uraganit të ndërprerë” (dha shpirt 37 vjeç), që dekën e hershme e shpall personalisht, ndaj lën veprën si shenjë emnit të padekshëm.
N’këtë mënyrë, ai u bâ model n’jetë e ‘yrrnek’ n’letërsi, bile tuj na inspiru ballë sfidave të kohës, n’luftë e n’paqe.
Shembulli i njerit të tillë, model për kulturën e sjelljes n’jetë dhe n’letra, ishte dhe mbetet poeti meditant, prozatori modern, publicisti i mprehtë, polemisti i thekshëm, kantautori dhe muzikanti fin, atdhetari dhe vizionari i madh, naltmadhnia e tij, Jusuf Bardhosh Gërvalla, që t’i rrxon përdhè tana teoritë për Dekën e Autorit.
Kujtue n’vjeshtën e dytë t’vjetit 2005

 

Related Images:

More articles

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Portali Radiandradi.com, prej 11 vitesh dhuron kontribute të përditshme në shumë fusha të kulturës, historisë dhe vlerave shqiptare. Herë pas here siti ka nevojë për mirmbajtjeje, rikonstruktim si dhe rikonceptim në formatin letër. Për ta mbajtur këtë punë shumvjeçare, ndër më seriozet dhe më të lexuarat që të vazhdojë aktivitetin bëhet e domosdoshme mbështetja e lexuesve.

Jozef Radi

Redaktor i Radi & Radi

Artikujt e fundit

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.