Pa ty! – poezi nga John Keats

0
12
John Keats (1795-1821) pikturë e William Hilton
John Keats (1795-1821) pikturë e William Hilton
John Keats (1795-1821) pikturë e William Hilton
John Keats (1795-1821) pikturë e William Hilton

Pa ty! John Keats

Në përkujtim të 218 vjetorit të lindjes

nga Jozef Radi

John Keats lindi në Londër, me 31 tetor 1795 dhe vdiq në Romë, me 23 shkurt 1821, poet englez, që edhe pse jeta e tij s’qe aspak ma e gjatë se 26 vite, rreshtohet si nji ndër përfaqsuesve ma në zà të Romanticizmit…
Me gjithë mungesën e suksesit me bashkëkohësit e vet, John Keats, asht konsiderue njizani: “nji prej poetve ma të randsishëm të Romanticizmit englez”, kurse disa prej veprave të tij, e në mënyrë të veçantë “Odet”, e kanë ngjitë atë në famën e pavdeksisë, gjà e cila i qe mohue krejt, gjatë jetës së tij.
Bashkëkohës dhe mik i poetëve të njoftun englezë Percy Bysshe Shelley, George Gordon Byron… ai pati nji ndikim shumë të madh edhe ndër shkrimtarë e artistë të mavonshëm që mbetën të ndikuem thellësisht prej poetikës së Keats-it. I pari, e mbi të gjithë Jorge Luis Borghes, për të cilin: “…’Takimi’ i parë me Keats-in, përban ma të madhen eksperiencë letrare të krejt jetës së tij artistike…” Ndikim të madh ai ka pasë edhe ndër poetë të tjerë të njoftun si William Butler Yeats, Oscar Wilde, Wallace Stevens, e të tjerë.
Vdiq prej nji tuberkoloz galopant, në të zbardhun të 24 shkurtit 1821, në nji dhomë hoteli në Romë që shihte mbi Piazza di Spagna .
Mbi varr shkruhet: “Ky varr ka mbrenda mbetjet e vdekjes së nji Poeti të Ri Englez, i cili në shtratin e vdekjes, në hidhnimin ma të thellë të zemrës së vet, përballë pushtetit dashakeq të kundërshtarve të vet, ka dëshirue që mbi mermer t’i gdhenden këto fjalë:
“Këtu prehet nji njeri, emni i të cilit asht shkrue ndër ujna!”

Varri në Romë i John Keats
Varri në Romë i John Keats

Oscar Wilde ka shkrue mbi John Keats: “…E kush tjetër veç nji artisti të madh e të përsosun mundet me përcjellë prej ngjyrash pothuej banale motive kaq të mrekullueshme: edhe tash ndjehem krejt i dashuruem prej letrës që ka prekë dora e tij, dhe prej bojës që ka ndjekë urdhnat e tij; jam rritë i apasionuem prej asaj lehtësie të ambël të karakterit të tij, qysh kur isha fëmijë, dhe s’kam me dashtë askënd ma shumë, as të afërmit e mi, sa at djalosh hyjnor, Adonisin e vërtetë të kohnave tona… Në parajsën teme ai ecën përjetësisht së bashku me Shakespeare dhe Grekët e Lashtësisë…”
Po mundohem ta përcjell përvjetorin e 218 të John Keats me nji nga poezitë e tij ma të bukura, “Pa ty!” kushtue të dashtunës së tij Fanny Brawne, nji dashni e këputun jo vetëm nga vdekja e tij e shpejtë, po edhe nga pamundësitë e statusit ekonomik që ata kishin…

Pa Ty…

– John Keats (1795-1821)

Oh jo, s’mundem me jetue pa ty,
harroj gjithçka, veç ty me t’pa,
m’duket se jeta ime ndalë asht njaty
dhe ma tej përpara s’sheh asgja.
njaq i përthithun teje ndihem tashma.

Në kët çast kam ndjesinë
se davaritem krejt si nji mjegull:
e do t’isha tmerrsisht i trishtë
pa shpresën se mundem me t’pà sy e vetull.

Oh ç’frikë ndjej i shkëputun prej teje…
ti shpirtin ma ke grabitë, me njat fuqi
me t’cilën s’po mund t’përballem
e prap mundohem me qëndrue disi
derisa t’shof, i sigurt se mbasi t’kem pa
ti tejet ke me ma vështirsue arsyen
kundra arsyes së dashnisë, në t’cilen kam ra…

Tashma s’jam i zoti për asgja.
Ky asht ndëshkimi ma i madh e s’bahet dy!
Pse Dashnia jeme sot e vetme ka mbet…
dhe as frymë s’mundet me marrë pa Ty…

Përktheu Jozef Radi

Related Images:

Artikulli paraprakMark Twain (1835-1910) – E vërteta
Artikulli tjetërFamilja Kamsi, intelektualët e djeshëm e të sotëm të Shkodrës nga Anila Dushi
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.