Nji kangë burgu… dhe tragjedia shqiptare e vllavrasjes

0
13
Burgu i Qafë-barit
Burgu i Qafë-barit
Burgjet shqiptare - Burgu i Spaçit
Burgjet shqiptare – Burgu i Spaçit

Nji kangë burgu…

Dhe tragjedia shqiptare e vllavrasjes

Ata ishin një grup prej pesë shkodranësh, në burgun e tmerrshëm të Burrelit, të gjithë të burgosun politikë, që punonin prej mjesit deri në darkë, në atë dimër të tmerrshëm të viti 1962, dhe nuk prisnin veç minutin të afronte ora gjashtë e darkës e çanga të binte sa t’u shurdhonte veshët për t’i komunikuar që edhe nji dite iku, e atyne edhe nji ditë jete po iu fluturonte, të shkatërruem nga puna tepër e randë, nga të ftoftit që kishte fillue të gjithëve t’i ngrinte gjymtyrët e poshtme, e në darkë kur u futshin në ato shtretën dërrase u mbulojshin me gjithë zhelet që i lejonin në burg për me u ngrofë, por trupi reagonte me vonesë… e u donte shumë kohë me u nxehë.
Ata ishin pesë! Gjovalini, Luigji, Frani, Mirashi e Sandri, kishin lindun të gjithë në mes të Serreqit e Ballabanes, vinin nga familje të vorfna e të mesme, askush nuk i kishte ba asgja të keqe shtetit, e ende s’e dijshin përse ishin tuj e krye atë dënim, asnjeni nuk ishte nën dhjetë vjet i dënuem, dhe ishin të shpallun nga gardianët “të rrezikshëm”, e kështu nga dritarja e vogël e asaj qelie gjithë lagshtinë e të akullt ata shifnin lindjen dhe perëndimin e diellit me shpresën se nji ditë do të ktheheshin në Shkodrën e dashtun, pranë njerëzve të tyne, pranë miqve e dashamirëve e do ta rifitonin lirinë…
Jashtë binte borë, e njeni prej tyne Gjovja, që e kishte zanin shumë të bukur, filloi të këndonte kangën e “Vllavrasësit”, që ma poshtë vijon:

Burgu i diktaturës...
Burgu i diktaturës…

Vlla-vrasësi

Nëpër terr që lshonte nata,
Ngarku teshat kaliboç
n’për nji pyll, që s’ra kurrë spata
Ndiqte rrugën nji djaloç.

Landet e pyllit si ujq dukshin,
qi prej ujet në mal luron.
Cuba të rreptë ku n’pritë u strukshin
Gjetht’e lisave i kujton.

O Shqypni! bërtet i mjeri.
Malet mbush gjyetar plot,
K’sollë e bardhë, ku porsi mbreti
Shkon baria ditë e mot.

O ju lugjet e Prevezës,
K’tu, mu nana po m’vajton
e ku hana me drit’ t’rrezes,
Shtigjt’ udhtarit ja kallëzon.

Njishtu thotë me trimni,
U nis m’udhë shtegtari prep,
Fishkëllen landa tuj përzi,
E prej frikës, ngan djali vrep.

Por nji cub mbas gardhit hasi,
Ndal: i tha s’ke kah ja mba.
Nji kobure n’brij ja rrasi.
përmbi curr përmys e la.

U nanë shkreta, i shumi briti,
E përmbys u lshu mbi curr,
Tash tre muej e shkreta m’priti,
E te kndej, nuk me shef ma kurr.

Po jot amë? si për qeti
Ja ban gjaksi me idhnim plot.
Ti m’difto ku rrin me shpi?
Fjala jote nuk hup dot.

N’skaj t’Shqypnisë, shkon vorfnisht jetën
E pa djem e shkreta mbetet,
Dy ma të m’dhajt në luftë i mbet’n,
E këtu i treti, qe po i jet.

Pat nji të tretë, që ajo e donte,
Përmbi dritë të syve të vet,
Kurrë prej prehnit, nuk e lëshonte,
Shokë me cuba voj e gjet.

Pat një tjerrë e fija e zanit,
Ju këput djalit e gjimoi
U dridh gjaksi, ai farë luanit,
Pushkën në tokë menjëherë e l’shoi.

Vëlla, përgjigjet zemër-v’shtiri,
Njitu të vrava, njitu po des,
Nuk kam ftyrë me m’pa ma njiri,
Në grykë me ty, njitu po jes.

Jo ti sh’ndosh e fill te shpia,
Te nanë zeza fluturo,
Pa nji fmi, e mbyt vetmia
E mblon s’kami, mos e lsho.

çka ti them mandej nanë-ngratës,
Ne kjoftë se pvet, për ty ndoj send,
Thuj se mora nji rrugë të gjatë,
S’bashkut n’qiell dikur xam vend…

E që nga ajo natë e acartë, pa yje, pa hanë, kjo kangë u ba kanga e gjithë të burgosunve të atij kampi, edhe kur shkonin me hapë kanalet, apo me punu në kantjere të gjithë së bashku, e këndonin atë kangë, shfrynin zemërimin, urrejtjen për atë pushtet, që po i merrte vitet ma të bukura të jetës, duke i kalbë ndër burgje të pafajshëm, pse kishin përshpërit ndonjë fjalë për lirinë, e këndonin atë kangë gjithmonë dhe për dekada me radhë, ajo kangë ishte ba hymni i atij burgu!!!!!
Dilshin bijtë e Shkodrës, dhe hyjshin të tjerë dhe ajo kangë vazhdonte gjithmonë…
Kanga në fjalë,  në të vërtetë asht adaptue në shqip prej gjermanishtes, nga Dom Ndre Mjeda…
Kjo kangë ka shumë vite, asht këndu në shkollat fetare në Shkodër, asht në disa gjuhë të botës, po tek ne e kanë titullue “Vlla-vrasësi”, e për mue asht nji kryevepër, pse asht nji plagë, që asht vuejtë shumë në Shqipëri…
Qershor 2002
dërguar për Shkoder.net… nga Flutra Malo

Related Images:

Artikulli paraprak“Të lutem trembu sonte për mua” – rrëfimet e Mond Hasanit
Artikulli tjetërNji mëngjes me Khalil Gibranin nga Xhusi Nje
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.