12.5 C
Tirana
E premte, 1 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

Muzeu “Solomoni” në Berat, së afërmi… nga Simon Vrusho

on

|

views

and

comments

Simon Vrusho, Vali dhe Dr. Zino Matathia,  Fatbardh Hoxha
Simon Vrusho, Vali dhe Dr. Zino Matathia, Fatbardh Hoxha

Muzeu “Solomoni” në Berat, së afërmi…

nga Simon Vrusho

Drekë në një han të Beratit... (1942)
Drekë në një han të Beratit… (1942)*
Duke qenë se, tani për tani, një muze për hebrenjtë në Berat ka pak gjasa të ngrihet nga Bashkia Berat apo drejtoritë që kanë vartësi nga ministritë, (këtu nuk ka ende një muze të luftës), kryesisht për arsye financiare;
duke qenë se numri i turistëve izraelitë dhe hebrenj në Berat po shtohet dukshëm;
duke qenë se tematika hebraike e Beratit është shumëshekullore;
duke qenë se një numër i madh, mbi 600 hebrenj u strehuan dhe u shpëtuan në Berat në vitet 1942-45;
Duke qenë se shoqëruesit, guidat, përkthyesit e turistëve dhe vizitorëve izraelitë e hebrenj lënë për të dëshiruar si nga kultura, ashtu edhe nga anglishtja e aksidentuar, (ata nuk dinë shqip 300 fjalë, si mund të shprehen anglisht?);
duke qenë këto rrethana, ky kontekst, turistët e vizitorët izraelitë nuk arrijnë të kapin, të perceptojnë, të mbresohen dhe të mbartin në kujtesë atë peshë reale që ka përmasa hebraike në Berat;
Lind nevoja të hapet, të ngrihet së afërmi një Muze Shtëpie për Hebrenjtë në Berat, që mund të quhet edhe Muzeu “Solomoni”, muze origjinal, por me substancë, që do të përmbajë 12 pavione, 12 stenda, eksponate, me objekte, artefakte, dokumente, foto, kujtime, të dhëna, etj. që ilustrojnë hebraiken në Berat, stenda të titulluara, eksponate, si:

.

Gra hebreje në kursin e gjuhës shqipe - Berat 1944
Gra hebreje në kursin e gjuhës shqipe – Berat 1944
I.Mëhalla e Çifutëve (1506-1905) – Emrat e 25 kryefamiljarëve të familjeve hebreje në Berat në vitin 1506, të kryefamiljarëve të vitit 1520, etj. deri tek 100 familjet e dy shekujve më pas, etj.
II.Varri i Çifutit – Dëshmi, prova, fakte, argumente të pranisë dhe varrit në Berat të Sabbatei Zevit, i mbiquajtur dhe Mesi, figurë emblematike që idha impulse botës hebraike dhe paralajmëroi rikthimin në Jeruzalem, rreth 3 shekuj më parë para shpalljes së Izraelit më 1948.
III.Reflekse Hebraike – Yje Davidi, kippah, jamurka, portrete Abrahamësh, Davidësh, etj.
IV.Lista e Hebrenjve të strehuar në Berat 1942-45 – 1.2.3…….601
V.Hebrenj në Berat në Kohën e Holokaustit – Foto, kujtime, dëshmi, prova, fakte.
VI.Memorie… – Strehuesit për të strehuarit, foto, memorie, meditime…
VII.Solomoni – tregtar dhe poet… – Figurë dhe profil emblematik nga tradita hebraike në Berat…
VIII.Hebrenj në Berat: Dr. Zino Matathia – Kirurg, drejtor, hebre në Berat 1966-1980 & Taisa Pisha-Batkina, kimiste që vuajti të gjitha llojet e acideve të diktaturës….
IX.Sara-Lutfije-Marie Baballëku (1880-1965) – Një hebreje që ngjalli Moisinë në Berat para 100 vjetëve… Një sagë e rrallë…
X.Turistë izraelitë dhe hebrenj
XI.Gjurmë dhe jehonë… Nxënës hebrenj në shkollat e Beratit në kohën e Holokaustit… etj.
Një kuti e dhuruar nga hebrenjtë Mehmet Xhezos - Berat 1944
Një kuti e dhuruar nga hebrenjtë Mehmet Xhezos – Berat 1944
Ky muze hapet së afërmi. Të interesuarit, mbartës të kujtesës dhe të kujtimeve, të fakteve, dokumenteve, dëshmive, ende të panjohura, janë të lutur të kontaktojnë dhe të dërgojnë mendime, opinione, sugjerime, elemente që Muzeu “Solomoni” të jetë një nga pikat më atraktive të turistëve dhe vizitorëve, jo vetëm hebrenj. izraelitë, por edhe të çdokujt tjetër, vendës e të huaj…
Kontributet, sugjerimet, opinionet janë të mirërptitura, të vlerësuara e të falënderuara.
e-mail: simon vrusho@yahoo.com
Cel. 069 30 79 580
Sinqerisht dhe duke ju falënderuar për mirëkuptimin, mbështetjen dhe përgjigjen pozitive të pritshme:
Simon Vrusho
Berat, më 22 mars 2018
.
Abrahami në Parajsën imagjinare
Abrahami në Parajsën imagjinare
* (fotoja) Një hebre në një drekë në një han të Beratit në vitin 1942. Një drekë rreth një tave me peshk, dhe një çinie me verë… Dhimitër Cania, pronari i hanit, hebreu Solomon (me kanatiere), Gaq Cania – vëllai i Dhimitrit, Jorgji Vera dhe i biri i Dhimitrit, Kostaqi 12-vjeçar. Por Berati, për dendësinë e strehimit dhe të shpëtimit të mbi 600 hebrenjve në kohën e Holokaustit, zë një vend unik, aq sa i takon të quhet për ato vite, si Qytet i Hebrenjve. Dhe kujtesa e ruan si të tillë.

.

.

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.