11.5 C
Tirana
E diel, 3 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

“Maro Konda” – Piktura që përjetesoi historinë nga Albert Vataj

on

|

views

and

comments

“Maro Konda” - Pikturë e Llazar Taçit,
“Maro Konda” – Pikturë e Llazar Taçit

“Maro Konda” – Piktura që përjetesoi historinë

nga Albert Vataj

“Maro Konda”,
trimëria epika e një gruaje në tablonë kompozicionale
të piktorit dhe ilustruesit korçar, Llazar Taçi
 
Në pamje të parë kjo tablo të krijon një impakt drithërues të asaj ndeshje epike, e cila edhe pse e krijuar pothuajse nga asgjëja, ka arritur të vendosë bazat e forta të një dëshmimi historik, të një momenti kapërcyell, ku ajo që triumfon është forca e kurajës dhe vetëmohimit të një gruaje, të një martireje në atë që ajo beson.
Tabloja kompozicionale, “Maro Konda”, e realizuar nga piktori dhe ilustruesi korçar, Llazar Taçi, në fund të viteve ’80-të, është një prej atyre përfytyrimeve krijuese, të cilat rreken të shpërfaqin përmes imazhit, shprehshmërisë artistike, një etapë të caktuar, një moment historik që koha dhe kujtesa, gati sa nuk e kishin shpërbëtë tërësisht.
E parë në një rrafsh estetik, “Maro Konda”, dallon për dinamizëm dhe shprehi të theksuar të aktit të trimërisë së gruas labe, në përleshje të pabarabartë me jeniçerët osman. Është një ndeshje finale në një akt sublim sakrifikimi. Sytë e shastisur të jeniçerit në përpjekjen e dështuar nga ky sulm vetëvrasës i Maros, piktori i ka përcjellë me tone dramatike. Ai vrull në tatëpjetën e pjerrët të humbëtirës të kësaj zemërluaneshe është një fokus që artisti e ka plazmuar me një tërësi komponentësh rrëfyes. Gati gati ajo i ngjet një shqiponje e cila vërsulet përbindëshit që rrezikon të vegjlit e saj. Hidhet furishëm mbi kërcënimin si mbi vdekjen që e përjetësoi akti.
Fillesa e veprës vjen nga një revistë e kohës, ku i kërkohet të bërë ilustrimin e një tregimi.
“Në atë kohë punoja tek revista “Pionieri”, kujton krijuesi, jo vetëm për këtë figurë, për të gjithë figurat e mesjetës, por edhe për figurat e nacionalçlirimtare, shumë prej tyre detyroheshim t’i sajonim, sepse nuk ekzistonte materiali fotografik. Nuk kishte asnjë të dhënë vizuale mbi heroinën dhe e gjitha gjithë figura e saj është fantazi e piktorit. Dihej se ishte nuse nga fshati Fterë, shprehet piktori. U mundova të gjeja nëpër enciklopedi të ndryshme veshjet turke të asaj kohe. Personazhi është Maro Konda, trime labe. Jetoi në fillim të shekullit XVI. U martua në Çorraj. Në vitin 1537, në mbrojtje të luftëtarëve çorrjotë, sakrifikoi veten duke hedhur në greminë një numër jeniçerësh turq, së bashku me veten e saj. Ngjarja zhvillohet në Çorraj të Labërisë, ku në shekullin XVI u dyndën taboret osmane për ndëshkim. Burrat u fshehën nëpër shpella, maleve përreth. Osmanet zunë burimet e ujit. Një ditë aty u pa Maro Konda, që donte t’u dërgonte ujë burrave. Pamundësia për ta përmbushur misionin e gruas, nuk mund të gjunjëzonte zemrën e saj, e cila do të hidhej në një përleshje epike, në një vërshim të përbindshëm. Dhe në këto rrethana të sendërtuara dhe të mëtuara në trajtën e një krijimi, lindi Maro Konda. Erdhi prej atje ku shkrepat ruanin ende në kujtese atë vërshim të pandalshëm drejt lartësimi në heroizëm. Nëpërmjet kësaj nuk u lindi vetëm ajo grua e rrallë për nga trimëria dhe guximi, për nga sublimja e sakrificës, u end për të mos u shuar kurrë, ajo ngjarje, ato regëtima jo shumë të qarta, por të vërteta, që kishin mundur të mbërrinin deri në thellësi të kohës, si në një përpjekje për të sfiduar mbi asgjësimin.
Bëmen e kësaj historie populli e përjetësuar në vargje, në ato vargje, të cilat janë thelbi i gjithë asaj historie, i atij akti të pashoq të trimëreshës, i asaj gruaje sakrifikuese. Gojë më gojë, e brez më brez mbrriti deri në mosharrim ajo shkrepëtimë e vetëtimshme e shembullit që gjunjëzon çdo përfytyrim dhe lartëson çdo epje krijuese.
Populli i këndoi:
“Bijë Fterre, nuse Çorre,/ Djalin më të mirë more,
Po ç’e do, nuk e gëzove,/ Nga shkëminjtë u lëshove,
Turqitë prapa seç i more,/ S’more një, po di taborre…”
Lazar Taçin ia ka dalë që faktin historik, për të cilin nuk kishte njohje fare apo thjesht një vizion të vakët, ta shndërrojë në fakt artistik, duke dhënë një kompozim me vlerë. Në një farë kuptimi kompozimi kthehet në një lloj indentikiti shprehës i ndodhisë, duke të bindur vizualisht për vërtetësinë e saj.
.
Piktori Llazar Taçi
Piktori Llazar Taçi

Cili është Lazar Taçi?

Llazar Taçi u lind në qytetin e Korçës në vitin 1942, në një familje të kthyer në vitin 1938 nga një migrim i gjatë në Odessa, Rusi. Në vitet 1954-1960, Taçi ka studiuar në Shkollën e Arteve të Tiranës, ndërsa në vitet 1961-1966 zhvillon studime në Akademinë e Arteve në Tiranë. Duke punuar fillimisht si mësues vizatimi, pas arrestimit të nënës së tij, për arsye politike, për një periudhë prej 12 vjetësh (1967-1979) janë privuar nga mundësia për të marrë pjesë në aktivitetet e artistike të vendit, dhe kjo e detyroi atë të kushtonte ilustrimit. Rezultati i shumë viteve në këtë zhanër janë qindra ilustrime të revistave të fëmijëve dhe të rriturve, dhjetëra libra. Në vitin 2000 u zgjodh për IBBYl Honor List. Pjesëmarrës katër herë në Bienalen në Bratislavë BIB (1997, 1999, 2001, 2003). Krijuesi i shtatë filatelive 1990-2007.
Sfida krijuese e Llazar Taçit, natyrisht që nuk u përfaqësua vetëm me punën “Maro Konda”. Ai ka një galeri të pasur punësh, ku spikat një lloj uniteti dhe veçantie krijuese. Si peizazhet ashtu edhe personazhet që la në galerinë e tij, janë punë që pasurojnë njohjen tonë me këtë artisti. Nga punët e tij mund të kujtojmë; “Dëshmorët e ambasadës” 1951, “Qyteti i bekuar i Krujës”, “Vjeshtë e vonë në Gjirokastër”, “Marina”, “Mulliri i vjetër në Drenovë”, “Edith Durham, një mike e shqiptarëve”, “Voskopoja” 2007, “Rebelimi në ferr”, “Gjergj Kastrioti-Skënderbeu”, “Hetimi”-triptik, “Apassionata”, etj. Personazhet historike, episodet dhe ngjarjet, shquhen për një vërtetësi dhe gjallëri, për dinamizëm dhe shprehi koloristike. Peizazhet karakterizohen nga një shtirje e qëllimtë për të përmbushur sa më me plotësi atë çfarë ai sheh dhe kumton.
Albert Vataj 18 korrik 2019

 

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.