Luan Omari jetoi edhe kohën që iu mohua të atit
nga Saimir Kadiu
Lajmi për ndarjen nga jeta të profesor Luan Omarit, në moshën 101-vjeçare, më riktheu dje te një prej episodeve më tronditëse të historisë sonë politike: fati i Bahri Omarit dhe marrëdhënia e tij tragjike familjare me Enver Hoxhën.
Më kujtohet një pasazh i Ismail Kadaresë, ku përshkruhet dalja e fotografive të para të Enver Hoxhës, në vitin 1945. Në ato portrete, ai shfaqej i ri, elegant, me një pamje që dikujt mund t’i kujtonte aktorin e famshëm të kinemasë Rudolfo Valentino. Krahasimi, sipas kujtimit të pasqyruar në atë rrëfim, nuk i kishte pëlqyer Enverit. Ai dukej sikur donte të thoshte se kishte një mision tjetër, përtej bukurisë së jashtme dhe simpatisë që mund të krijonte një fotografi.
Por historia nuk gjykohet nga portretet. Ajo gjykohet nga veprat.
Dhe një nga aktet më të rënda të pushtetit të tij ishte pushkatimi i Bahri Omarit, bashkëshortit të motrës së tij, Fahrijes. Një njeri që kishte qenë pjesë e familjes, por që përfundoi përballë skuadrës së pushkatimit në vitin 1945.
Bahri Omari kishte qenë jo vetëm kunati i Enver Hoxhës, por edhe njeriu që e kishte strehuar dhe ndihmuar në kohë të vështira. Më 14 prill 1945, ai u pushkatua, pas dënimit nga Gjyqi Special. Ishte 56 vjeç…
Në këtë histori ka diçka që shkon përtej tragjedisë politike. Është tragjedia e një familjeje, ku lidhja e gjakut nuk arriti të mbronte as jetën, as dinjitetin njerëzor.
Dhe tani, pas 81 vjetësh, largohet nga kjo botë edhe i biri i tij, Luan Omari.
Ai jetoi 101 vjet. Një shekull të tërë, brenda të cilit Shqipëria ndryshoi disa herë fytyrën e saj. U bë një jurist i shquar, profesor i së drejtës kushtetuese, një prej themeluesve të Akademisë së Shkencave dhe një personalitet i rëndësishëm i jetës intelektuale shqiptare.
Mendoj se në jetën e tij kishte edhe një dimension tjetër, më intim, që nuk matet me titujt akademikë dhe as me kontributet institucionale: ai ishte djali i Bahri Omarit. Djali i një babai që nuk pati mundësinë ta shihte të rritej, të studionte, të ndërtonte jetën dhe të arrinte moshën njëqindvjeçare.
Në njëfarë kuptimi, Luan Omari jetoi edhe kohën që iu mohua të atit.
Nuk e dimë sa herë e ka ndier peshën e kësaj historie, sa herë e ka kujtuar të atin dhe sa herë ka menduar për paradoksin e një fati të tillë: daja, vëllai i nënës së tij, ishte njeriu që i mori jetën babait.
Enver Hoxha la pas pushtetin, kultin e personalitetit dhe një histori të rëndë dhune. Bahri Omari la pas emrin dhe kujtimin e një jete të ndërprerë tragjikisht. Luan Omari la pas një shekull dijeje, pune dhe kontributi.
Janë tri jetë të lidhura nga i njëjti mbiemër, por nga fate krejt të ndryshme.
Dhe ndoshta ky është paradoksi më i madh i historisë: diktatura mund t’i marrë një fëmije të atin, mund t’i mohojë një familjeje drejtësinë, por nuk mund ta përcaktojë përgjithmonë vlerën e jetës që vjen pas saj.
U prehtë në paqe profesor Luan Omari!
Një jetë 101-vjeçare që meriton të kujtohet jo vetëm për atë që ndërtoi vetë, por edhe për historinë e dhimbshme njerëzore që mbarti në heshtje.