Letra e Mark Shllakut para pushkatimit – dhe dy nënvizime nga Stefan Çapaliku & Albert Vataj

0
20
Mark Shllaku (1915-1946)
Mark Shllaku (1915-1946)
Mark Shllaku (1915-1946)
Mark Shllaku (1915-1946)

Letra e Mark Shllakut para pushkatimit

“E dashtuna Angje e fëmijë!
Më kanë nda nga shokët për me më ekzekutu. Nuk po më dhimet jeta vetëm se ju po ma mërzisni shpirtin.
Mos u mërzit për mue vetëm m’i rrit fëmijët me hir të Zotit. Amanet babën e mos i trego për mue. Borxh i kam Halitit për tjegullat dhe në ardhtë dita, jepja për mue.
.
Mark Shllaku - Letra para vdekjes
Mark Shllaku – Letra para vdekjes
E dashtuna Angje!
Jam lidh kamsh e duersh. Edhe pak orë me kanë mbetë me jetue. Mendjen e kam te ti e fëmija që nuk mujta më ju gëzue. Tashti më kanë pikëllue shumë fytyrat tuaja që më dalin parasysh e s’më lanë me dekë…
Banu e fortë, Angje!
Në t’u mbushtë mëndja me u martue e ke lejen teme, por mos me më harrue. Por amanet fëmijët. Të kam dashtë me shpirt deri tash në çast të mramë të jetës teme. Edhe në atë jetë do të lutem për ty. Amanet mos u mërzit për mue, por shikjo fëmitë. Ju puth me mall për herë të fundit.
.
Mark Shllaku - Letra para vdekjes
Mark Shllaku – Letra para vdekjes
E dashtuna Angje!
Të lutem me m’i ba hallall vuajtet që të kam shkaktue.
Të lutem me m’u interesue për eshtnat e të mos më harrojsh për kurdoherë. Me m’i marrë eshtrat e me m’i çue në një vorr. Kam me vedi nji teneqe me emnin tem, me të mundësh me më njoftë.
Hallall të gjithëve dhe ty të parës. Po vdes si një shqiptar i mirë dhe i ndershëm.
.

Duhet të mësohet përmendësh! – nga Stefan Çapaliku

Pas publikimit të letrës së mësuesit Mark Shllakut pak orë para pushkatimit drejtuar bashkëshortes Angje, ku ndër tjerash i lë amanet fëmijët si dhe të mos reshtin së kërkuari eshtrat e tij, ka reaguar dramaturgu i njohur Stefan Çapaliku.
Letra ka mesazhe shumë emocionuese, që nga përbetimi për dashurinë tij për Angjen, porosia për fëmijët, borxhet që kishte lënë në këtë jetë, e deri tek amaneti për të mos reshtur së kërkuari eshtrat e tij.
Mësuesi Mark Shllaku ishte dënuar me pushkatim nga regjimi komunist, për agjitacion dhe propagandë dhe për angazhim në një celulë të PSD-së.
Mark Shllaku ishte vetëm 31 vjeç, kur mësoi se po shkonte drejt pushkatimit.
“Kjo letër në mënyrë obligatore duhet të bëhet pjesë e librave të këndimit të shkollës shqiptare. Mundësisht e detyrueshme për t’u mësuar përmendësh. Kjo letër është e mira të përkthehet në gjuhë të huaja e të përhapet nga kush të mundet dhe ngado, sepse kjo letër na bën krenar dhe me turp në të njëjtën kohë”, shkruan Çapaliku.
.
Marrë nga https://observerkult.com/capaliku-letra-e-mark-shllakut-para-pushkatimit-duhet-te-mesohet-permendesh/ 27/09/2019
.
Terrori komunist - Marjana Eski  (pikture)
Terrori komunist – Marjana Eski (pikture)

Ndërmendje dhe pendesë – nga Albert Vataj

Kush ishte Mark Shllaku, ai që shkroi këtë letër, me të cilën i’u drejtua së shoqes nga qelia e burgut të Shkodrës, pak para ekzekutimit
Këto fjalë janë shkruar në një dhomë të errët, në qelitë e burgut të Shkodrës, aty ku ngryste orët e fundit të jetës, një prej viktimave të shumta të Gulagut komunist, golgota e të cilit vazhdon atë ditë e sot të zvarritet hekakeqe dhe e mundimshme, akuzuese dhe pa pendesë.
Ende kryqi i këtij “mëkatari” zvarritet në ndërgjegjen e fjetun e vetëdije apatike të një populli martir, një shoqërie në amnezi totale.
Kryqi ku ai është gozhduar ka lënë plagë jo vetëm në trupin dhe dhimbjen e gjithë atyre që besuan dhe ëndërruan se Shqipëria ishte amaneti i të parëve, por kjo stigmatë po bëhet çdo ditë e më tepër një makth, një zezonë që ka kapluar gjithkah dhe gjithkënd që sikurse ai fatkeq, ende shpreson te virtytet, te nderi, te liria.
Kush ishte Mark Shllaku, ai i cili nëpërmjet kësaj letre që i ka dërguar së shoqes nga qelia e burgut të Shkodrës ku jetonte çastet e mbrame të jetës, para se të ekzekutohej, i tregon edhe të sotmes përmes kujtesës, gjeneratës që as në histori nuk e ka rrokur me njohje se çfarë ishte diktatura dhe cila mbeti kryevepra e saj e zezë e nënshtrimit dhe poshtërimit.
Kujto.al, nji krijesë qi ka ardhur për të na prishur rehatin tonë të rrejshme, ka behë për të përmendur, me na kujtue të shkuarën, ma së shumti nëpërmjet kallzimit të kësaj letre, dëshmimit të kësaj drithërime
.
Mark Shllaku - Letra para vdekjes
Mark Shllaku – Letra para vdekjes
Mësuesi Mark Shllaku ishte dënuar me pushkatim nga regjimi komunist, për agjitacion dhe propagandë dhe për angazhim në një celule të PSD-së. Mark Shllaku ishte vetëm 31 vjeç, kur mësoi se po shkonte drejt pushkatimit. Në shtëpi, kishte lënë bashkëshorten Angje dhe dy bijat. Juli, vajza e Mark Shllakut, ishte vetëm 8 vjeç në atë kohë kur i ati ishte dënuar me pushkatim. Edhe pse ishte fëmijë i mitur, ajo u përball me ngjarjen e rëndë që po ndodhte në jetën e saj, vrasjen e të atit. Me nxitjen e së ëmës, Juli u detyrua t’i lutej kryetarit të Degës që të mund ta lejonte të shihte babanë për herë të fundit. Pak ditë para se të pushkatohej, Juli dhe e ëma, Angjia e takuan për pak minuta Markun. Atë ditë, Marku i tha Angjes, se kur t’i merrte sendet e tij personale pas pushkatimit, atje do të gjente një letër me disa informacione të rëndësishme.
Kur një i dënuar me pushkatim ekzekutohej, familja nuk kishte asnjë të drejtë të merrte trupin e tij e asnjë informacion për vendin ku do të varrosej. Ndaj Mark Shllaku ishte përpjekur të paramendonte rrugën që të çonte drejt vendit ku mendohej se do të vritej e groposej. Shokët e tij ishin varrosur në Zallin e Kirit, ndaj Marku e kishte projektuar aty fundin e tij. Të gjitha i kishte shkruar në këtë letër që u publikua në kujto.al.
Juli është një prej personazheve në dokumentarin “Të zhdukurit”, ku rrëfeu disa nga vargjet e kësaj letre. Kujto.al e publikon të plotë letrën që Mark Shllaku e shkroi dy ditë para se të pushkatohej. Letra nuk e ndihmoi Angjen e fëmijët që ta gjenin trupin e tij. Juli e ruan prej 70 vitesh këtë letër, me shpresën se një ditë do të mund të gjejë eshtrat e të atit, Mark Shllaku.
Amaneti i këtij fisniku, gjetja e eshtnave dhe varrimi është i papërmbushur, por mbetet sublime ajo çfarë letra e tij na risjell, ajo çfarë te ky njeri ka mbetur ende për të treguar. Ai nuk akuzon askënd, nuk bën me faj asnjeri, por vetë ndihet fajtor se do të vdiste duke lënë kaq shumë amanete, kaq shumë dhimbje, kaq shumë pendesë dhe faj për të gjithë ne që na mjafton një pikëllim për ta pranuar dhe asgjë tjetër.
Sot ndoshta do të jetë dikush duke e shkruar një letër të tillë, atë nuk do ta ekzekutojë askush, nuk ka dënim për të, ka vetëm një fat të keq për të qenë i pafat në një vend ku askush nuk kujtohet për të, askush nuk e mëshiron, askujt nuk i dhimbset. Ai hiqet zvarrë në këtë baltë të ndytë poshtërimi dhe harrimi deri ditën kur do ta gjejnë poshtë këmbëve të një ure apo në ndonjë kanal anë rrugës ku kalon hijerëndë dhe e kapardisur një botë mospërfillse, fyese dhe arrogante, e tillë që ka ndot edhe të të pështyjë.
Ja ku na shpie amnezia. Ja cili ishte fati i një mësuesi. Ja cila është e ardhmja e këtij vendi ku të gjithë ikin pa shikuar pas, ndoshta edhe pa lënë të shkruar ndonjë letër apo amanet.
.
https://www.facebook.com/1561736372/posts/10219776117624364/

Related Images:

Artikulli paraprakDo të mposhtesh njerëzisht, Rama! – nga Elona Caslli
Artikulli tjetërLutje e dëshprueme – poezi nga Ernest Koliqi
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.