
Katoni – Rreth manisë për të lartësuar sekush të tijtë!
përgaditi Ilia V. Ballauri
Në shek. 2-të p. Kr., rrugët e Romës filluan të mbushen me skulptura e buste.
Forumi kish më tepër skulptura se njerëz. Ku gjendej një shesh ngriheshin skulptura, lartësoheshin shtatore, nguleshin buste, përmendore, etj. Çdo familje përpiqej të lartësonte pinjollët e vet. Këtu gjendej busti i të madhit (magnus) sulpicius ose praetorus; ngjitur me të, përmendorja e të nderuarit (honestum) patricius; ose pak më tutje, e të ndriturit (preaclarum) domesticus; atje, përkujtimorja e të shquarit severus consulus ose magister, etj, etj. Bustet pasqyronin fytyra të ashpra, pamje të rëndësishme, hijerënda, serioze, autoritare. Gjithkush përpiqej të lartësonte të vetit (si edhe sot që dëgjojmë, i madhi ky, legjenda ai, gjigandi ai, kolosi, etj, etj). Mania e lavdisë për të vetët, nëpërmjet busteve në Romën e asaj kohe, arrinte në kufijtë e çmendurisë.
Një ditë, na tregon Plutarku, tek ecte rrugëve të tilla në Romë Katoni, i shoqëruar me skllavin e vet, ky i fundit duke i treguar një shtatore e pyeti: “Cili është ky?” “Nuk e di!” – i tha Katoni skllavit duke i nënqeshur. “Ju zotni – vazhdoi skllavi – ku do ta vendosni përmendoren tuaj?” “Asgjëkundi – tha ai, – më pëlqen shumë që njerëzit të pyesin – çudi si nuk ka një shtatore edhe për Katonin(?)!”
(Nxjerrë nga: Plutarchos: “Politika parangelmata” ose lat. “Praecepta gerendae reipublicae”, në shqip mund të përshtatej me titullin, “Si duhet perceptuar një pushtetar”)
