I ftofti – nga Erri De Luka – (Il freddo – di Erri De Luca)

0
28
Shkrimtari Erri de Luca
Shkrimtari Erri de Luca
Shkrimtari Erri de Luca
Shkrimtari Erri de Luca

E ftofuna – prej Erri De Lukës

Shpesh thona: “Kam marrë nji t’ftofun”. Edhe n’se folja asht veprore, efekti mbetet pasiv, t’ban m’u ndje i ftofun.
Un për vedi them: “Kam marrë nji t’ftofun”, në kuptimin që e kam kapë vullnetarisht, pse asht dimën e trupi reagon tue u mbulue, e jo tue rritë shkallën e ngrofjes në shpi.
Jam përshtatë, ngrofi veç nji dhomë, kuzhinën ku e kaloj ditën.
A’ka as mushkaja, as miza, as vizita prej milingonave, i ftofti rrin pezull, pushon edhe ban kujdes për tokën.
Zakonisht n’dimën, kur ktheheni ndër shpia i hjekni pardesytë, palltot, kapuçat e leshit. Apartamenti asht i ngroftë. I jemi jo, prandej rri i veshun, siç isha jashtë.
Ndërkohë dita ka nisë me e zgjatë njat harkoren e diellit, e perëndon gjithnji pak ma përtej, e ky mendim tashma ma ngrof disi buzqeshjen.
Në shpinë, tashma t’largët n’kohë, në Montedidio, të Napolit, nuk kishim ngrofje, njashtu si thuejse n’tana banesat e asaj kohë. Do ngroftësa elektrikë e zbusnin disi temperaturën. Po s’duhej me i mbështetë duert e mpime, se përndryshe t’kapnin dridhmat.
Në shpitë ma t’vorfna, nji mangall qymyri lshonte ma shumë tym se ngrofje, po edhe njat monoksidin vdekjeprurës, që t’mbyste n’gjumë.
Dimni nuk ishte nji stinë, po nji kalim përtej. Pleqtë që kaptonin Kepin Horn n’shkurt e kishin t’fituem edhe nji tjetër vjet.
Kam mbetë n’raporte t’mira me t’ftoftin, e s’dishroj me e qitë jashta shpie. Mbulohem disi mirë, e marr edhe e qes si frymë. Ajo çka s’më kap, asht nji e ftofun.
Erri De Luca, 23 janar 2023

Sjellë në shqip prej Jozef Radi

Njimijë Fytyrat e Dimnit
Njimijë Fytyrat e Dimnit

Il freddo – di Erri De Luca

Si usa dire: ”Ho preso freddo”. Pure se il verbo è all’attivo, l’effetto è passivo, fa sentire freddo.
Dico per me: ”Ho preso il freddo”, nel senso di averlo preso volontariamente, perché è inverno e il corpo reagisce coprendosi, non aumentando i gradi di riscaldamento della casa.
Mi sono abituato, scaldo un solo ambiente, la cucina, dove passo il giorno.
Niente zanzare, mosche, visite di formiche, il freddo è pausa, riposo e custodia della terra.
Si usa d’inverno rientrando in casa togliersi il soprabito, il cappotto, il berretto di lana. L’appartamento è tiepido. Il mio no, perciò resto vestito come per l’esterno.
Intanto il giorno prolunga la parabola del sole, tramonta un po’ più in là e già questo pensiero mi scalda un sorriso.
Nella casa lontana nel tempo di Montedidio a Napoli non c’era riscaldamento, come in quasi tutti gli alloggi di allora. Un paio di stufette elettriche addomesticavano la temperatura. Non si dovevano accostare le mani intirizzite altrimenti venivano i geloni.
Nelle case più povere un braciere a carbonella mandava più fumo che tepore, oltre al micidiale monossido, che uccideva nel sonno.
L’inverno non era una stagione, ma un attraversamento. I vecchi che doppiavano il Capo Horn di febbraio si erano guadagnati un altro anno.
Sono rimasto in buoni rapporti con il freddo, non lo butto fuori di casa. Coperto a dovere, lo prendo, lo respiro. Quello che non prendo è il raffreddore.

Erri De Luca, 23 gennaio 2023

Dimër i Vërtetë
Dimër i Vërtetë

Related Images:

Artikulli paraprakBotimi i Veprës “Andrra e Pretâshit” i At Anton Harapit – nga Ardian Ndreca
Artikulli tjetërAnton Çehov dhe Leon Tolstoj së bashku në nji foto
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.