10.5 C
Tirana
E shtunë, 2 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

633 vjet prej Betejës së Fush-Kosovës – nga Col Mehmeti

on

|

views

and

comments

Milosh Obiliq dhe Sulltan Murati i I
Milosh Obiliq dhe Sulltan Murati i I

28 qershor 1389 – Ushtritë Osmane triumfojnë ndaj atyre të Europës kristian
Betejën e Fushë Kosovës 1389 (Fusha e Mëllenjave)
duke i hapur rrugë pushtimit të Europës Juglindore…

633 vjet prej Betejës së Fush-Kosovës

nga Col Mehmeti

Sot bahen rrum 633 vjet prej betejës së zhvilluem në titërr të rrafshnajës së Kosovës.
Qysh në krye të herës kjo betejë e ndodhun në “vendin e Prishtinës” (τῆς Πριστίνου χώρας), me e citue nji alamet autoriteti të kohës, âsht disfigurue midis rrëfimeve të ndryshme.
Dhe sa me përkorësi e pohonte këtë i mbrami historian bizantin, Laonik Halkokondili, kur vërente se për këtë betejë grekët thonë se ndodhi kështu, por turqit thonë se ndodhi ndryshe (Ἕλληνες μὲν οὖν οὕτω λέγουσι γενέσθαι, δὲ Τοῦρκοι φασι…)
Pra, nji dyzim rrëfimor qysh në shekullin e 14-të, i cili si ortek bore me kalimin e kohës u mistifikue si thuajse asnji gja tjetër.
Por, heroi i kësaj beteje që bani regicid (mbretvrasje) nguci admirimin e secilit. Vetë Halkokondili në vitet pleqërishte e vlerësonte vrasësin e sulltanit si “ma i fismi burrë” (ἄνδρα γενναιότατον).
Nën yrrnekun e Mekfersonit, në Evropën e romantizmit ka qenë shprehi me sajue mite, heronj e epope kombëtare, por ka edhe të tilla që nuk janë aspak sajime a tradita të shpikuna.
Beteja e Kosovës dhe vrasësi i sulltanit (të cilin përfytyrimi popullor shqiptar e njohu si Millosh Kopiliqi) âsht nji “lieu de mémoire” për krejt hapësinën shqiptare, madje ma shumë sesa Skënderbeu.
Në ajrin e pashpresë të shqiptarëve ortodoksë, simbas besojcave të moçme, dita e martë u shndrrue në kujtesë aktive për këtë luftë: askush nuk punonte.
Kur ushtria serbe zaptoi Elbasanin më 1913, oficeri (e ma vonë studiuesi klasicist) Veselin Çajkanoviq mësoi për ekzistencën e legjendave lokale ku plot banorë rrihnin gjoks se janë mbasardhës të heroit të Kosovës. Në Ohër, ai pa shqiptarë ortodoksë që kryenin nji ritual për Millosh Kopiliqin.

Beteja e Fushë-Kosovës (1389)
Beteja e Fushë-Kosovës (1389)

Ky “lieu de mémoire” për betejën e 1389-s pikaset në krejt dhéshkronjën shqiptare. Le t’i sipëfaqësojmë disa prej tyre:
Shkrimtari, Milan Miliçeviq ndigjoi legjenda lokale për betejën e Kosovës edhe nga shqiptarët e Ivan Kullës në Kurshumli.
Konsulli serb në Prishtinë, Branisllav Nushiq, kur rastisi me e vizitue Sallabajën midis Vushtrrisë e Llapit, mori shënim nga banorët vendës nji legjendë të bukur për Millosh Kopiliqin.
Të tilla ka edhe në Prilep të Deçanit, e veçmas në Drenicë. Kujtimi për betejën e 1389-s mbrriti edhe në malësinë e Sulit sipër Janine: N. Pappas thotë që malësorët suliotë e besonin veten si mbasardhës të atyne çetave që luftuen në Kosovë.
Legjenda të tilla pati rastin me ndigjue mes kelmendasve edhe konsulli francez në Shkodër, Hecquard.
Në anën tjetër, folklori sllavojugor, që u shoshit prej fillimit të shekullit të 19-të, thjesht nuk ka kurrfarë reference as për 1389-n e as për heroin mbretvrasës. Kosova dhe beteja e 1389-s në Serbi e kudo midis sllavofonësh manufakturohen veç nga shkolla e publicistika divulgative në fundshekullin e 19-të.
Simbas dëshmisë së shtegtarit francez në këto tërthore, Filip Kanie, prej të paktën fundit të shekullit 16-të shqiptarët e Gallapit këndonin “kangë trimash” për heroin e Kosovës. Sikur vetëdija kombëtariste ndër shqiptarë me pas fillue në shekullin e 19-të, bashkë me krijimin e nji narrative uniforme kombëtare me “founding myth”, atëherë, thuajse ma shumë se Skënderbeut, ky nder do t’i takonte Millosh Kopiliqit dhe epopesë së 1389-s.
Vetë Halkokondili kur po e gërricte pergamenën tu shkrue për betejën e ndodhun në “vendin e Prishtinës”, e shtoi edhe këtë llaf: ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἴτω, ὅπῃ ἑκάστῳ προσφιλὲς ἡγεῖσθαι περὶ αὐτῶν. (Megjithatë secili le t’i mendojë këto ngjarje simbas qejfit të vet”) (qesh)
Të përfitojmë nga imami ynë Col ef. Mehmeti! (qesh)

Marre nga muri i Fb, i Col Mehmetit 28 qershor 2022

 

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.