Poezia si një paqtim dhe ekuilibër i arteve nga Mark Simoni

0
11
Estela Ruka - Poezi ne la Minor - 2018
Estela Ruka - Poezi ne la Minor - 2018
Estela Ruka - Poezi ne la Minor - 2018
Estela Ruka – Poezi ne la Minor – 2018

Poezia si një paqtim dhe ekuilibër i arteve

nga Mark Simoni

mbi librin e Estela Rukës, “Poezi në la Minor”

Shtëpia Botuese “Muzgu”
publikon vëllimin poetik “Poezi në la Minor”
të autores Estela Ruka
Parathënie dhe botimi i librit nga Mark Simoni
 
Për të hyrë në portën e rëndë të librit të Estela Rukës, që në ball e merr lajmin se duhen dy çelësa, edhe i poezisë, edhe i muzikës. Titulli është “Poezi në La minor”. I tërë libri është një harmoni gati misterioze mes vargut dhe notave, mes poezive dhe melodive, mes strofave dhe pentagrameve, mes unit të poetes dhe instrumentistit të largët, mes subjekteve të poezive dhe tangove e valseve. Estela ngre një botë universale me jehona poetike dhe turbullime tingujsh. Patjetër që duke lexuar këtë libër ia lejojmë vetes të përdorim termin “romantikë moderne”. Estela Ruka e zotron këtë regjistër të shkruari në mënyrën e saj të veçantë.
“Poezi në la minor”. Në strukturën e tyre serenatat kanë pothuajse gjithmonë akordin La minor. Në një libër rreth muzikës, (botim italian i Enaudi-t), kam lexuar që, serenatat, megjithëse janë një zhanër i vjetër muzikor, përhapjen maksimale e kanë patur gjatë periudhës romantike. Edhe ky argument më bën të mendoj që agregati poetik i Estela Rukës ka ingranazhin e romanticizmit, serenatws dhe poezisë.
Mua më duket së Ezra Paund ka të drejtë kur thotë tek artikulli “Poezia” se: Poetët që nuk interesohen mbi muzikalitetin dhe muzikën, ose janë ose do të përfundojnë poetë të dobët. Libri i Estela Rukës e ka kaluar pragun e këtij rreziku, e ka në matricën zanafillore edhe muzikën si fizikë, muzikën si art, muzikën si fenomen, muzikën si ndjenjë, muzikën si raport konkret. Po shkoj akoma më tej, tek Francis Guerraci që shkruan: “Të gjitha artet, por sidomos Muzika dhe Poezia, mund të vlerësohen si dy fare ndriçues të të njëjtit shikim të Zotit”. Dhe autorja e këtij libri lëviz në dy shinat (Muzikë dhe Poezi), që shkojnë parreshtur paralel me njëra-tjetrën.
Libri “Poezi në La minor” të jep gjatë leximit një gjendje të mirë, të butë, të këndshme, të lehtë, ku vemendja, fantazia, imazhet, shëtisin mbi një reliev estetikisht të bukur. Pikërisht kjo gjendje më kujtoi një thënie të Pablo Nerudës, të cilin e kam lexuar shumë, ndaj e dua shumë. Ai thotë se “Poezia është një akt paqeje. Poeti lind nga paqja, ashtu si buka që lind nga mielli”.
Estela Ruka e ka shkruar gjithë frymëzim këtë libër, ku tej e përtej librit ndjehen vibrime, drithërima, puhiza, fërgëllime, që lëvizin në një vallzim të pafund, gati eterik, bëjnë pirueta, sillen në ajrin e ujshëm të poezive, bëjnë lëvize lojnacake, përkëdhelen, llastohen, marrin hov, tundohen dhe ndjellin. E gjithë kjo botë sendesh, tingujsh, fjalësh, ndjenjash, lëvizjesh, e mbush me një energji të veçantë dhe interesantë godinën e “Poezi në La minor”, nëpër katet e së ciles sillet poetja dhe figurat e saj, subjektet dhe muzika që dëgjon nga një realitet i largët, dëshirat dhe dashuritë e saj, fryma dhe shenjtëria e poezisë dhe muzikës.
Dy filozofë të famshëm kanë qëndrime të ndryshme ndaj përparësive të Poezisë apo të Muzikës. Shopenhauer thotë se “Muzika është gjuha më universale e arteve”, ndërsa Hegeli shkruan: “Tri janë format më të larta të artit; Piktura, Muzika, Poezia. Dhe nga këto të tria, poezia është më e larta. Sepse poezia, jo vetëm përfshinë në veten e saj edhe Pikturën, edhe Muzikën, por njëkohësisht Poezia çliron fjalën nga ngushtimi semantik i zakonshëm”. “Poezi në La minor” duket se vjen si një paqtim dhe ekuilibër mes këtyre dy arteve kaq të mëdhenj.
Kam dëgjuar një proverb interesant në zonën e Toscana-s, “La musica e l’occhio del’orecchio”, (Muzika është syri i veshit). Sa bukur.
Kënaqësi të keshë në dorë këtë libër të Estela Rukës.
.
në lëndinën time/ e perëndimet marrin kuptime
në lëndinën time/ e perëndimet marrin kuptime

Tri poezi të Estela Rukës nga libri i  saj

Pa fjalë

 Fjala një marrëveshje
megjithëse shpesh
e kërkojmë në heshtje
Fjala ngjit e thyen kocka
më shumë se kaq
lëndon e arnon shpirtra
të pastra, të dlira
fluturon me erën
ndryshon trajtën
ka mundësi ajo fjalë
kur nga shpirti don të dalë
edhe njëmijë fjalë të thëna në këmbim
nuk zëvendesojnë një përqafim.
.

Me dit’

Se n’pleqni
vijnë kaq t’zjarta dashnit
kishe m’u kacafyt me pleqninë
O ajo o ti
me majt fort at bukuri
Qi t’ban poet
edhe pse tan jetën
paske ken “analfabet”
.
Magjia e perendimit
Magjia e perendimit

Të kam

Të kam të shtrenjtë
si lulet që bënim kuror
Oh sa gëzim na sillnin,
Si anijet tona prej letre që udhëtonin deteve të ndaluar,
Si gëzimi i fëmijërisë që e gjej vetem tek ti
Se te rriturit ndryshojnë si era me shi.
Të kam të shtrenjtë
në lëndinën time
e perëndimet marrin kuptime
Lindjet e diellit
buzëqeshin në përmallime
Ti i shtrenjti, i lig,
i ëmbël
ti fëmijëria ime.
 

 

Related Images:

Artikulli paraprakKlasikë dhe Romantikë Francezë – Dy fjalë nga përkthyesi – Gëzim Baruti
Artikulli tjetërJorgo Vaso – një fotograf minoritar – nga Qerim Vrioni
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.