Poetika e “45 Mercy Street” e Anne Sexton – nga Desantila Qerimaj C

0
9
Anne Sexton (1928-1974)
Anne Sexton (1928-1974)
Anne Sexton (1928-1974)
Anne Sexton (1928-1974)

Poetika e “45 Mercy Street” e Anne Sexton

nga Desantila Qerimaj C

Poetika e “45 Mercy Street” e Anne Sexton e kalon ndjesinë thjeshtësisht “poetike” në nji përzimje e proces kërkues andërr-kohë-dhimbje-realitet. Nji grue e palumtun si Anne e sjell ‘andrrën’ si t’vërtetën e saj mes përballjesh jo të thjeshta mendore e shpirtnore. Coleridge, (poet, kritik letrar, dhe filozof anglez 1772-1834), shkruen; “Mënyra ‘si’ andrrojmë asht pyetje ma detyruese se mënyra e asaj ‘çfarë’ andrrojmë’. Ashtu edhe për Anne ‘andrra’ asht shum ma tepër se nji andërr, ma tepër se ‘Tash’, dhe se krejt koha e saj! Përveç turbullimit që ngjizet thellësive ma të mshehuna, ajo sjell rrugën e shpirtit, at të trupit, të jashtmes drejt së mbrendshmes, mundimit, frikën e braktisjes, rrugën e ‘torturës’, pafajsisë të humbun, e së fundmi dorzimin n’errsinë. Për kët poezi Anne asht shprehë që “asht pak si tepër personale, dhe e ashpër”. Ajo vetë nuk e ka botue, (e vetdijshme për mundimet e saj), ashtu siç edhe shum’ poezi tjera, të cilat kanë varg e formë rebele poetike. Pavarësisht kësaj, poezi të tilla morën të drejtën për tek lexuesi me aprovimin e së bijës. “45 Mercy Street” u kthye ndër poezitë ma të lexueme mbas vdekjes së Anne për turbullimin kuptimor, forcën e vuejtjes, e përmasat konfliktuale që përmban. Vështirë me u spjegue me pak fjalë, shqetësimet e kësaj poeteje, ajo përjeton nji luftë të vërtetë së mbrendshmi që në vitet e fundit të jetës e pasqyron dhimbshëm dhe fort përmes lëvizjes poetike rrëfimtare, lëvizje në të cilën krijimtaria e Anne shihet si shtysë mjaft domethanëse. Kontradiktat për përmbajtjen e poezive si “45 Mercy Street” s’janë të pakta e megjithatë, nën dritën e së vërtetës Anne, ‘çmendurinë e hijshme’, (siç shpehej profesori i saj i poezisë Theodore Roethke), e la si nji fole kashte që shkërmoqet vazhdimisht, e prap nji fole që s’mbaron së krijuemi, ndërkohë që ajo mundohet me poetizue analogjinë e k’tij fenomeni deri në vargjet e mbrame si të poezisë si të jetës. Gjithsesi e vërteta e saj mbetet gjithmonë e pakundërshtueshme, nji e vërtetë sa poetike aq edhe e ashpër, ‘çmenduni’ e thellë, fuqi e kohës dhe e vedit… nëpër ndjesi përmbytëse.

Anne Sexton (1928-1974)
Anne Sexton (1928-1974)

45 Mercy Street

Anne Sexton (1928 – 1974)

Nëpër andrrën teme
mbrrij palcën
e kocave
andrrën e vërtetë, 
shkoj e vij nalt e poshtë ‘Beacon Hill’
kërkoj nji tabelë rruge –
emnue Mercy Street.
S’asht aty.

Provoj Back Bay.
S’asht aty.
S’asht aty.
Sidoqoftë un’ dij numrin.
45 Mercy Street.
Dij dritoren, xhamin me danga
t’hollit,
tre kambë shkallë t’shpisë
me parket druni.
Dij mobiljet
nanën, gjyshen, stërgjyshen,
shërbtorët.
Dij raftet e Spode*
mbajtsen e akullit, prej argjendi t’qëndrueshëm
gjalpin e premë n’katrorë të rregullt
si dhambë t’çuditshëm gjigandi
vendosë n’tavolinën e madhe prej mahogani.**
Gjithçka e dij mirë.
S’asht aty.

Ku ke shkue?
45 Mercy Street,
stërgjyshja gjujëzue 
veshë me korsetin e ngushtë prej kocash balene***
lutet përvujtnisht po me vendosmëní
përballë lavapjatës
në 5 t’nades
e mbasdite
përhumbet n’lëkundsen e saj të re
gjyshi kotet në qilar,
gjyshja i bjen ziles për shërbtoren e katit poshtë, 
e Nana**** përkundë nanën, kaçurrelin n’ballin e saj
e mbulon nji lule e stërmadhe,
për kur ishte e mirë dhe kur ishte…
E kur ajo u ngjiz
nji gjeneratë ma shum’
kishte me krijue, të tretën, 
mue,
me farën e t’huejit që shpërthen
n’lulen quejtë Tmerr.

Eci, kam veshë fustan të verdhë
n’xhep kam nji fletore të bardhë, cingare,
ilaçe mjaftueshëm, portofolin, çilsat
jam njizetetet’ vjeçe, apo katërdhjet’e pesë?
Eci. Eci.
Ndezi shkrepse për tabelat e rrugës
pse asht terr,
asht errsinë njaq sa lkura e të dekunit,
e m’ka humbë Fordi jeshil
shpia në periferi,
e dy fëmij’ sa grima
i ka përthithë si polen bleta n’mue
e nji burrë
qe i ka shpla sytë  
aq sa mos me pá 
as mbrendë e as jashtë meje
un eci e kërkoj
e kjo s’asht ma andërr
thjesht jeta jeme rrëshqitse
ku njerzit janë alibi
e shtegu vazhdon i pagjetun
për nji jetë të tanë.

Shembuni përtokë hije –
S’due me dijtë ma!
Shkatrrohu derë, mshirë
zhduke numrin,
përmbyse tabelën e rrugës,
ç’randsi mund t’ketë
ç’randsi mund t’ketë në kët’ mjerim
me dashtë me pushtue t’shkuemen
e nisun me anije të mbytun
kur mue m’la vetëm me letër?

S’asht aty.

Hapi fletoren e vogël
siç bajnë gratë,
andej e ktej noton, peshk
mes dollarve e buzkuqit.
I marr nji ka nji
i gjuej ndër tabela,
hjedhi vrullshëm fletoren 
në Lumin Charles.
Mandej tërhjeku andrrën prej meje
e përplasi n’murin prej betoni
drejt kalendarit përtac  
mrendë tij jetoj,
jetën teme,
vorbullue
n’fletore shënimesh. 

.

*Mahogani – pemë tropikale
**Spode – shërbëtori i shtëpisë
***“whale-bone corset” – korset i punuem me copë dhe nji substancë kockore elastike marrë nga nofulla e sipërme e balenës.
****Nana – tezja e Anne  

Source; allpoetry.com
në shqip prej Desantila Qerimaj

.

Related Images:

Artikulli paraprakOgur – Desiderata – prej Max Ehrmann
Artikulli tjetërKodi Artistik i Bukurisë dhe i Mbijetesës Shpirtërore të Shqiptarëve nga Prend Buzhala – Anton Nikë Berisha – “Frymëmarrje nate” – Roman
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.