Periudha e shkollave të Ernest Koliqit në Kosovë – Pjesë nga një raport i vitit 1953, për Agjencinë Qendrore të Inteligjencës (CIA).

0
8
Shkollë fillore në Suharekë (1942-1944)
Shkollë fillore në Suharekë (1942-1944)
Shkollë fillore në Suharekë (1942-1944)
Shkollë fillore në Suharekë (1942-1944)

Periudha e shkollave të Ernest Koliqit në Kosovë

(Pjesë nga një raport i vitit 1953,
për Agjencinë Qendrore të Inteligjencës (CIA),
me temën “Pakica shqiptare në Jugosllavi”)

Ernest Koliqi (1901-1975)
Ernest Koliqi (1901-1975)

“…Pas tridhjetë vjetësh robërie, grupet e mësuesve dhe të misionarëve vullnetarë që u dërguan në Kosovë nga qeveria shqiptare ishin të parët që iu drejtuan kosovarëve në gjuhën shqipe. Kështu, shkollat shqipe nisën punën në Mitrovicë të Kosovës; në Prizren u hapën shkolla e mesme e ulët dhe një gjimnaz, një shkollë normale në Gjakovë, e në Prishtinë një shkollë e mesme e ulët dhe e naltë normale me konvikte për 500 nxënës.
Në shkollat e sapohapura fillore në fshatra u punësuan mësues shqiptarë. Por, derisa në Kosovë brenda një periudhe të shkurtë kohore kuadri i mësuesve u rrit shumë, në vetë Shqipërinë ai u zvogëlu, duke qenë se qeveria e Zogut nuk kishte parashiku kurrë domosdoshmërinë e një kuadri të gjerë të mësimdhënësve.
Gjatë kësaj kohe u bë një studim i plotë i ligjeve administrative serbe në mënyrë që ato të mund të sinkronizoheshin me ligjet shqiptare. U krijue një sistem i tërë administrativ që përfshinte gjykatat, forcat e armatosura dhe policinë në fshatra, organizata sportive, kampet verore për të rinjtë, etj. Për më tepër, pesëmbëdhjetë bursa u krijuan për studentët që dëshironin të vazhdonin studimet e tyre në një universitet të huaj. Qëllimi ishte të arsimoheshin për të ardhmen një numër i caktuar specialistësh që do të familjarizoheshin me frymën e kulturës [X].
Me këmbënguljen e qeverisë për zhvillimin e arsimit publik, midis viteve 1941 dhe 1944, në shpirtrat e kosovarëve, te mësuesit, te zyrtarët dhe në veçanti te studentët, u mboll fryma e nacionalizmit. Inspektoratet dhe drejtoritë e arsimit publik dhe shkollat e nivelit të mesëm, kishin biblioteka të shumta të pajisura me libra me materiale në gjuhën shqipe për lëndë diturake të të gjitha llojeve.
Më shumë libra në gjuhën shqipe u botuan në Kosovë, sesa në Shqipëri gjatë gjithë pavarësisë së saj. As në shkollat fillore, midis zyrtarëve të qeverisë, nuk u ndi mungesa e librave. Serbët dhe malazezët u ankuan se qeveria nuk kishte hapë numër më të madh të shkollave fillore serbe. Arsyeja për këtë ishte se sllavët kurrë nuk kishin kërku zyrtarisht që të bëhej kjo gjë…”
.
Marrë nga muri i Fb i Agim Morinës, 8 gusht 2021

.

Related Images:

Artikulli paraprakPërse u ngjitët në anijen “Vlora” dhe më latë në Shqipëri?! – Mbas 30 vitesh Anita Likmeta pyet të ëmën Ervehe Lala, për 8 gushtin e 1991
Artikulli tjetërAtdheu jemi ne… – nga Ervina Toptani
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.