Mbi frymën e stilit dhe jetës së Nietzsche-s në egzistencën e Migjenit

1
15
Gje-ze-ko 2013
Gje-ze-ko 2013

Mbi frymën e stilit dhe jetës së Nietzsche-s në egzistencën e Migjenit Gjezeko 2013

Refleksione jete

Vetëm kush ka mundësinë me e njoftë Nietzsche-n dhe Migjenin në origjinal, përkatsisht në gjermanisht dhe në shqip-gegnisht arrin me gjetë ngjashmënitë e patundshme midis njeni tjetrit.
E përbashkta e tyne në kandin njerzor asht sëmundja e pashërueshme që kanë të dy, krizat psqike të Friedrich Nietzsche dhe tuberkulozi i Millosh Nikollës. Rranja ku ushqehet Nietzsche asht ajo e gjenisë gjermane kurse filizi i ri i Migjenit tuj hasë në shkambin e thatë të letërsisë shqipe rropatet me u ngulë thellë në të.
Tuj marrë në dorë, siten e shkencës së letërsisë krahasuese, njeriu befasohet mbi ngjashmëninë që ka fryma e Migjenit me atë të Nietzsche-s, dhe shumë gjana janë gati identike, për mos me thanë përkthime, apo përshtypje të leximeve nietzscheane.
Kur lexon monologun e Nietzsches me Perëndinë dhe mandej atë të Migjenit me Perëndinë, ngjashmënia në stil asht e pashmangshme, nji përkthim besnik kisha me thanë.
Për këtë, Nietzsche asht nji ateist dhe nji profet i përkryem, ndërsa Migjeni nuk u ba as ateist dhe as profet i kohës se vet. Migjeni ishte në rrugën e konsolidimit të stilit të vet, porse ai nuk e ndërtoi nji të tillë, si mësuesi i tij shpirtnor Nietzsche.

Friedrich Nietzsche (1844-1900)
Friedrich Nietzsche (1844-1900)
Millosh Gjergj Nikolla - Migjeni (1911-1938)ni
Millosh Gjergj Nikolla – Migjeni (1911-1938)


Nietzsche dhe Migjeni mbaruen kolegjet për prifta, njeni protestant dhe tjetri ortodoks, tuj pasë të njejtën Bibël, e cila i çoi edhe në monologët e tyne me perëndinë dhe të dy kishin shpirtin e poetit, që i bani edhe me u revoltue kundra perëndisë.
Migjeni e kishte stofin të bahej gjeni shqiptar, siç u ba Nietzsche gjeni gjerman dhe botnor, porse ai mbeti në mesin e rrugës, në moshën 27 vjeçe. Shqipnia në atë kohë nuk kishte rranjë me lindë Mozarta në mosha të rinisë jo ma të feminisë, sepse sapo dilte nga 400 vjet shtypje osmane.
Shqiptarët e dojnë Migjenin, sepse nëpërmjet tij ata njohin në mënyrë subkoshiente dhe thithin gjeninë e shpirtit gjerman, iluminizmin dhe revoltën e tij ndaj kohës dhe shekullit të vet.
Stili i Nietzsche-s asht i përkryem për kohën, aq sa edhe sot lexohet me kënaqësi. Stili i Migjenit ishte edhe për kohën i prapambetun, ku koha e rimave me folje kishte kalu tashma dhe nuk bahej ma as në gjimanzet gjermane të viteve 30.
Ajo së cilës gegët i janë mirnjohës Migjenit asht pikrisht gegnishtja e tij dhe përdorimi i foljeve të infinitit me fitue, me shkue, etj., të cilat e ruejtën edhe nën diktaturë muzikën e gegnishtes. Ajo me anë të së cilës Migjeni kishte me kenë mirënjohës ndaj nesh asht pikërisht njohja e frymës së atit të tij shpirtnor Friedrich Nietzsche, që na duhet me ia atribue atij.
Asht nji imperativ i kohës që forcat drejtuese të kultures në Shkodër – si zemër e kulturës gege dhe mbarëshqiptare – të pregatisin nji skenar të jetes së Migjenit nën frymën e Nietzsches tuj marrë si bazë letërsinë krahasuese dhe të xhirojnë nji film më të cilin brezat të edukohen me normat reale të letrave botnore…
Sepse vetëm kështu “këpucët e Lulit të Vocërr” nuk kanë me u ba këpucët e Nietzsches dhe me e hangër Migjenin, të cilit unë i mbetem mirnjoftës për dy gjana:
– Për afrimin e gjenisë gjermane dhe ushqimin me të në mënyrë latente të dy brezave shqiptarësh dhe
– Të përdorimit të gegnishtes dhe ndihmës për mbijetesë së saj në nënvetdijen tonë…
gjezeko 2013 (marrë nga muri i fb)

Related Images:

Artikulli paraprakStatistikat e dhimbshme të Ligjeve mbi Pronën… Albens Tabaku
Artikulli tjetërJozef Radi – Egoizmi (2013)
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

1 Koment

  1. Të falemnderes për vlerësimin i nderuemi Jozef!
    Këto janë vetëm disa refleksione që më kanë dalë përgjatë kohës kur Migjeni, që e kisha marrë me vedi prej Shkodret u ndesh me Nietzschen që gjeta në Vjenë… dhe përplasjen mes tyne nuk mujta me e kalue ashtu symbyllë…

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.