10.5 C
Tirana
E diel, 3 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

Betlehemi e poetit Jozef Radi – nga Leka Ndoja

on

|

views

and

comments

Kopertina e Librit Fletorja e Vjeshtes
Kopertina e Librit Fletorja e Vjeshtes

Betlehemi e poetit Jozef Radi

nga Leka Ndoja

Libri poetik i Jozef Radi “Fletorja e Vjeshtës” është libri i pjekurisë artistike të autorit të përmbledhjeve “Muret e Muzgut” 1993 dhe “Kujtesa e Mjegullës” 2000, jo vetëm për arsye të masës së kohës së rrjedhur dhe të përkushtimit ndaj poezisë si mjet shprehës dhe si ditar jetësor, ku mbresohen aktet më subtile të veprimit njerëzor apo i persiatjeve të receptura nga poeti.
Duke jetuar prej vitit 1997, në Itali, pjesëmarrës në edicionet prezentative poetike, menjëherë mendimi komparativ të thotë se Radi i ri mund ta ketë strukturuar këtë vëllim në katër cikle vjeshtore duke u dhënë titullin librit të relativizuar në dukje me librat e famshëm evokativë të Ungarettit “Il Taquino del vecchio” apo të Montales, “Quaderno di quatro anni”
Por e veçanta e kësilloj kompozicioni i ka dhënë librit një disiplinë të përgjithshme që i ka munguar poezisë sonë në vijimësi me ndonjë përjashtim të Fatos Arapit me “Ku shkoni ju statuja” por edhe të vetë Jozefit, të dy librave të mëparshëm, ku mbizotëronte toni lirik dhe motivi e kapërthyer erotik.
I vetëdijshëm për një pamje më të ftohtë të mbresave të tij flurore të mëparshme, autori arrin distancën e nevojshme për ta parë jetën e tij si objekt të artit dhe të filozofisë ekzistenciale, e sidomos ky motiv ekzistencial është trajtuar në ciklin“Vjeshtë e Parë”
Mrekullia e foshnjërisë së tij, si e një Zeusi në shpërgënj ushqyer në mal nga një Amaltea hyjnore, që ishte nëna e tij e fshehur mes atyre 100 tianëve (të internuar në Kurvelesh) që luftonin me Kronosin (koha diktaturë) që desh ta gllabëronte. Jozefi kaloi një pragvdekje në foshnjërinë e tij të fundviteve ’50, në Kurvelesh, në një grazhdë të mbrojtur nga një dorë hyjnore, një mrekulli që vetëm tashti u mundua ta shpërndërrojë në vargje pasi e ka pasur si tabu të pacënueshme, apo të vazhdimit të traumës nëpër internime të tjera, vjeshta të tjera, mërgime të tjera, me spërkatje trishtimesh erotike, falë perceptimit jofatal të ngjarjeve njerëzore.
Elementi biografik është i pranishëm në këtë libër sidomos në ciklin “Vjeshta e parë” për t’u prehur në peisazhin e peshkatarëve të Ankonës adriatike tek “Vjeshta e Vjeshtës” në përmbyllje të librit, dmth dhjetorit sipas një semantike të epokës së kalendarit rilindas, apo të një dimri të fshehtë artistik, për çka Jozefi është ende larg, por ndoshta distanca e herëpashershme me atdheun, me “grazhdin” e krijon këtë simptomë tek poeti që motivon poezinë mes Kurveleshit-Kampeve të Lushnjës dhe Ankonës. Madje lidhja umbelikale, mbase e vetmja me atdheun, është ajo me grazhdin betlehmian të Kurveleshit, të përftesës së rrezikut të kthyer në art.
.

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.