12.5 C
Tirana
E premte, 1 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

“Armiqtë!…” Gj. Marku (fb)

on

|

views

and

comments

Burgu i Spaçit
Burgu i Spaçit

“Armiqtë!…” Gj. Marku (fb)

Kur nuk ke qenë në burg, mbase të falet të thuash gjithçka për ata që e shkuan jetën nëpër kapanone e zgafella minierash, këneta apo moçale… Mbase dhe une te njejten gje do kisha bere. Sepse edhe unë do kisha qenë si ata “të pashpirtët” që iu thurin sot turli lloj epitetesh ish të persekutuarve politikë!
Mirëpo, siç kam shënuar dhe në librin me publicistikë, vërtet po të mos kisha kaluar ca muaj në burgun e Spaçit, kushedi sa njeri zemërkeq do isha bërë dhe tani do isha duke artikuluar fjalë të ndyra, të liga dhe antinjerzore për kët shtresë të keqtrajtuar.
Memoria me çon në vitin 1979, pikërisht në burgun e Spaçit, kur që fëmijë m’u desh të punoja atje, në mes të burgosurve politikë. I kisha menduar si njerëz të rrezikshëm, kanibalë a kushedi se çfarë race, për shkak të pompimit nga propaganda agjitative e regjimit komunist.
Kur hyra ditën e parë në minierë (mbaj mend që zjarrmëtari me la në një kthinë galerie pa kandil dhe pa asnjë lloj drite për të pritur!!)… M’u duk se po me binte i gjithë mali mbi kokë, kur befas u shfaqen siluetat e dy të burgosurve politikë nga Korça. Më panë ashtu të mbledhur kruspull si një trumcak i mërdhif, dhe m’u afruan me shumë përzemërsi. Më pyetën: Për herë të parë je futë në galeritë e nëndheshme?!
– Po, u përgjigja gjithë frikë e ankth, me idenë se ata do më “hanin”! Pastaj ndejtën aty pa lëvizur deri sa erdhi zjarmëtari Mark. Më mbajtën me muhabet dhe nuk mund ta harroj kurrë at kurajon që më dhanë, aq sa nëntoka nën shoqërinë e tyre po më dukej si vend me diell! Sot e asaj dite nuk arrij ta kuptoj se ku e merrnin at optimizëm për jetën ata njerëz. Dhe njeri prej tyre kishte qenë oficer madhor, por tani punonte si një minatori i rëndomtë nëntokë. Ishte moment kur ata njerëz fisnikë filluan të më hyjnë në zemër, për të mos më dalë kurrë më edhe sot e kësaj dite!
Pastaj u miqsuam ditë pas dite, dhe më dukej se po bëhesha “me armik se armiku” edhe pse isha bir i dy komunistëve të thjeshtë. Kam raste pafund të rrëfej për ata njerëz të mrekullueshëm, dhe me një kurajo të pashoqe. Për punën që bënin me përpikmëri dhe korrektesë spartane. Për veshjet që i mbanin “shik” edhe pse hynin e dilnin në galeritë e pista piritoze…
Shqipëria nuk besoj të ketë patur racë më të pastër e më fisnike se raca e të burgosurve politike!
Aty në Spaç, kam kuptuar që ishte vërtetë Shqipeëia e Perëndimit për gjithçka manifestonin ata shqiptarë perëndimorë.
Nuk dua të flas për vuajtjet e tyre, sepse nuk mundem ta mbaj unë atë barrë të rëndë dhe zor të ketë penë ta mbajë në Shqipërinë e çakorduar dhe mosmirënjohse ndaj atyre vuajtjeve, por di të them se Spaçi qe burgu gati në një hap me Aushvicin nazist. S’mund t’i harroj kurrë nënat, gratë dhe motrat e tyre që vinin nga larg nën vështrimin përbuzës të mjedisit ushtarak dhe atij të zakonshëm, duke bërë me orë të tëra në këmbë me torbat e ushqimeve apo rrobave mbi supe, nën diellin përvëlues apo murlanëet e akullta të dimrit!
Nuk mund t’i harroj ata qindra burra me rroba të murrme si vetë shpatet e bakërta të atyre maleve, që merrnin tre turne të përpjetën për në frontet e punës të lidhur dorë për dorë (nuk kishte turpërim e zhburrërim më të madh psikologjik), duke i numëruar si bagëtitë në tri palë porta!! Nuk mund t’i harroj dhe torturat që i kam parë me sytë e mi, për ndonjë të burgosur që s’pranonte të punonte, të lidhur me tel të trashë në shtyllat e tensionit dhe duke i lënë jshtë si qenër përgjat gjithë natës së akullt! Nuk mund të harroj dhe rastet e fatkeqësive kur ndodhnin shembje në thellësi të galerive dhe të vdekurit i varrosnin diku atje lart te Përrojt e Seftes, duke ua numëruar ditët e dënimit një më një edhe në varr pa ua dhënë familjeve!…
…Kam shumë e shumë për të rrëfyer nga Spaçi i ferrit, se unë që isha punëtor i lirë 18 vjeçar, po vete ata që ishin bujtës të atij varri të madh?!
Po thoja me vete teksa dëgjoja turlilloj epitetesh këto ditë në drejtim të ish të burgosurve: Si ka mundësi që dalin kësi mynxyrash nga goja e drejtuesve të këtij vendi?!
Mirëpo çfarë ndodhi me mua? I shfajësova! Vërtet i shfajësova. Këta drejtues nuk kanë bërë asnjë ditë burg, dhe as i kanë parë një ditë të vetme në vuajtjet makabër këto qenie njerëzore. Kur këta të burgosur politikë shtynin vagonat atje nëntokë dhe vuanin tmerret e burgut, drejtuesit e sotëm, i mbanin urinën ideatorit dhe farkëtuesit të këtyre burgjeve çnjerëzore!
Atëhere përse duhet të ngarkohen me faj sot, madje duhen “përgëzuar” për konsekuencën e të qenit kundërshtar fanatik me këtë shtresë perëndimore si ato ditë, edhe sot!
Aferim u qoftë…!!
(të Interrnuarit e Shqipërisë Fb)

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.