Aleksandër Moisiu, gjeniu i artit skenik botëror – nga Prof. Dr. Isak Shema

0
11
Aleksandër Moisiu duke luajtur në skenë
Aleksandër Moisiu duke luajtur në skenë
Aleksandër Moisiu duke luajtur në skenë
Aleksandër Moisiu duke luajtur në skenë

Aleksandër Moisiu, gjeniu i artit skenik botëror

nga Prof. Dr. Isak Shema

Veprimtari e rëndësishme e Isak Gutës
kushtuar Aleksandër Moisiut
.
Aleksandër Moisiu është artisti shqiptar me famë botërore. Ai me veprimtarinë e shkëlqyer artistike ishte në skenat e ndryshme të teatrove më të njohura të botës që nga viti 1899, dhe deri në vitin 1935.
Aktiviteti kulturor, arsimor dhe shkencor i Autorit Isak Gutës është shumë i pasur dhe përfshinë spektër të gjerë shkrimesh publicistike, botime monografike skenarë filmash, dokumentarë filmikë, organizim i ekspozitave, pikturave, fotografive, hulumtime arkivore dhe organizim të programeve kulturore. Figura qendrore është ajo e artistit të madh me famë botërore, Aleksandër Moisiut.
Angazhimi shumëvjeçar për të ndriçuar sa më mirë figurën e aktorit të madh, ka qenë mision i tij i pandërprerë. Shfaqjet e programeve artistike në shumë qendra kulturore shqiptare, në shkolla, në institucione universitare ka ndikuar në edukimin arsimor dhe artistik të rinisë dhe të lexuesve. Përkushtimi i tij në vazhdimësi ka realizuar synimin që Moisiu të jetë i pranishëm në jetën kulturore në të gjitha viset shqiptare, ndërsa artisti shqiptar të shkëlqejë me madhështinë e vet dhe të frymëzojë brez pas brezi artistët e talentuar për t’u marrë me artin dhe me aktivitete kulturore.
Shkrimeve kritike dhe veprave të shumta studimore kushtuar Moisiut, i shtohet edhe seria e veprave të botuar dhe i ekspozitave të autorit Isak Guta.
Në veprën sintezë “Aleksandër Moisiu – Emblema”, të botuar në vitin 2016, që përfshin tekste në 485 faqe, ai përmbledh në kuadër të Emblemës tërësinë e librave më të cilat ai ka paraqitur para lexuesve të shumtë në të gjitha trevat shqiptare dhe në diasporë shumë aspekte të rëndësishme për jetën dhe veprimtarinë artistike të Moisiut, yllit të pashuar të dramaturgjisë dhe të teatrit botëror të gjysmës së parë të shekullit XX.
Veprat kryesore kushtuar Moisiut janë: “I madhi midis të mëdhenjve”, “Tok me Moisiun”, “Pranvera shqiptare e Moisiut”, “Rilindja e Moisiut”, “Emblema” dhe “Moisiu dhe bëma e librit”.
Përmbajtja e lëndës së librit “Emblema” është mbarështuar në tri pjesë dhe në 19 kapituj. Në njëzet faqet e para është dhënë teksti hyrës: portreti i Moisiut, parafjala, Ideja e studimit dhe botimit, paraqitja e shkrimeve për A. Moisiun si edhe fjala e redaktorit dhe recensuesit.
.

Isak Guta - Libri Emblema - kushtuar Moisiut
Isak Guta – Libri Emblema – kushtuar Moisiut
Kërshërinë e lexuesve që në fillim zgjojnë tekstet e pjesës së parë: Trungu familjar i Moisive, përkatësia, origjina kombëtare e Moisiut, Vjena dhe Aleksandër Moisiu, Praga, Moisiu dhe Shekulli i Ri, Aleksandër Moisiu dhe Berlini, Moisiu dhe bota e brendshme shqiptare, Aleksandër Moisiu dhe Lufta e Parë Botërore, Aleksandër Moisiu, figurë ideatore e artit skenik, Arti i Moisiut dhe artistët rusë, Aleksandër Moisiu – emblemë e artit skenik botëror dhe Moisiu – flakadan i kombeve dhe vazhdimësi e legjendës vigane.
Në vazhdim të kësaj tërësi përmbajtjesore përmblidhen shkrimet për ekspozitën dyzetvjeçare të udhëtimit të Aleksandër Moisiut, e kompletuar nga autori më portrete, dokumente arkivore dhe tekste shkrimesh të ndryshme për Aleksandër Moisiun.
Në pjesën e dytë të këtij libri voluminoz, pas gjurmëve shpaloset komunikimi me imazhe. Me ditarin Moisiu, zë vend Filmografia dhe koncepti i Hamletit, nga interpretimet krijuese të Moisiut. Kapitujt e tjerë janë në funksion të paraqitjes së karakterit shqiptar të Moisiut, veçanërisht në rolin e Hamletit.
Në pjesën e tretë përfshihen përmbajtje të pasura dhe shkrime vlerësuese nga autori i librit, por dhe vështrime të tjera kritike të studiuesve të tjerë, siç janë: Jorgo Bulo, Nehas Sopaj, Agim Selimi, Petrit Malaj, Fatmir Sulejmani, Kujtim Çashku dhe Dibran Fylli.
.
Aleksandër Moisiu në rolin e Hamletit
Aleksandër Moisiu në rolin e Hamletit
Në fund përmblidhet bibliografia dhe literatura. Botimet e veçanta dhe punimet kushtuar Aleksandër Moisiut nga autorë të huaj dhe shqiptarë që nga viti 1920 dhe deri më sot, siç janë: Emil Faktor, Hans Bohm, Nehat Islami, Bardhyl Kosova,Vangjel Moisiu, Musa Ramadani, Shaqir Foniqi, Rudiger Schaper, Gjergj Vlashi etj.
Vlerësimet kritike për botimet e autorit Guta shquajnë aspekte me interes për kulturën, për shkencën, dhe veçanërisht për dramaturgjinë. Përmbajtja e serisë së botimeve është shumë e gjerë dhe me karakter enciklopedik. Autori ka arritur të paraqes angazhimet e Moisiut me rolet kryesore në teatër në qendrat më të mëdha botërore. Risitë që përfshihen në shkrimet dhe paraqitjet para lexuesve dhe publikut janë mbresëlënëse.
Figura poliedrike e Moisiut, e dashur dhe e admirueshme, është përjetësuar ashtu si edhe në veprat e tjera të autorëve shqiptarë dhe të huaj.
Aleksandër Moisiu, gjeniu i artit skenik botëror të shekullit XX, në këtë vepër, si edhe në shumë botime të tjera, i pranishëm në kujtesën e përbotshme, me shkëlqimin e epokës së artit të kohës edhe në shekullin e ri, është paraqitur si Emblemë e përhershme, ka simbolikën e vet dhe si e tillë, ka jehonën e madhe në kulturën shqiptare dhe botërore.
.
Marre nga https://www.epokaere.com/aleksander-moisiu-gjeniu-artit-skenik-boteror/
 
 

 

Related Images:

Artikulli paraprakSpartak Braho i kthehet kërcënimeve komuniste – Opinione
Artikulli tjetërFaji që na rëndon në ndërgjegje – (7 prill 1939 – 7 prill 2019 – 80 vjetori i pushtimit italian) – nga Florian X…
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.