Ada Negri (1870-1945) – në 150 vjetori i lindjes – nga Maks Rakipaj

0
12
Ada Negri (1870-1945)
Ada Negri (1870-1945)
Ada Negri (1870-1945)
Ada Negri (1870-1945)

Ada Negri (1870-1945) – në 150 vjetori i lindjes –

nga Maks Rakipaj 

Ada Negri, u lind më 3 shkurt 1870 në Lodi të Lombardisë. Ishte poete, shkrimtare dhe mësuese italiane. Vlerësohet si e para femër që u pranua në Akademinë e Italisë. Pati jetë tejet të vështirë; i ati vdiq kur Ada ishte një vjeçe, por falë sakrificave të nënës, arriti të mbarojë shkollën Normale Femnore dhe në vitin 1888, filloi punë si mësuese në shkollën fillore. Në atë kohë filloi edhe botimi i përmbledhjeve të para me poezitë e saj. Bëri emër menjëherë. Me dekret ministror iu dha titulli “docent” nga Instituti i Lartë “Gaetana Agnesi” në Milano. Në vitet 1926-’27 qe kandidate për çmimin Nobel, që do të kishte qënë mëse i merituar për poeten e shquar italiane.
Nga përvoja që kam, mund të them se pjesa më e madhe e linkeve dhe blogeve letrare në Itali kanë administratorë fanatikë të së majtës. S’ka tjetër spjegim, përse një link italian, që merret vetëm me ditët e lindjeve a vdekjeve të njerëzve të shquar (biografie on line), për lindjet e datës 3 shkurt përmend një arkitekt finlandez, një avokate dhe gazetare nga Bejruti, një mjek gjerman, një regjisor turk etj., dhe shpërfill një poete të shquar dhe për më tepër italiane, si e madhja Ada Negri.
Komunistët në të gjithë botën janë njësoj. Nuk e harrojnë luftën e klasave. As pas vdekjes. Dhe Ada Negri nuk qe deputete, as kishte ndonjë post në hierarkinë fashiste. Shkruante libra dhe punonte si mësuese. Nuk shkroi poezi për ‘lavdinë’ e fashizmit’, as për ‘heroizmin’ ushtarëve të Duçes, ‘nuk ia kërkoi rrënjët’ partisë fashiste.
Por nuk ishte komuniste. Dhe kjo gjë përbën faj për ta. Emri i Ada Negrit s’ka nevojë për dafinat e tyre. Ada Negri, vdiq më 11 janar 1945 në Milano.
Sot po sjell dy poezi prej Saj, në përkujtim të 150 vjetori i lindjes
Ada Negri (1870-1945) Filateli
Ada Negri (1870-1945) Filateli

Nata në Kapri – poezi nga Ada Negri

Yjet përmbi krye, sikur duan të më vënë një kurorë.
Më duket se mund t’i prek, sikur fare pak ta ngre dorën.
 
Por s’kam fuqi ta bëj, ajri trëndafilash është ngopur.
Yj e trëndafilë vështrohen, si gra me sy të lodhur.
 
Pak gjë ka mes tyre, ndoshta pak ajër dhe s’mund të puthen.
Kështu dhe mes nesh, vetëm pak ajër dhe të të puth s’mundem.
 
Ti fshehur je; por jeta jote ndjenjat m’i thërret në hije.
Fshehur deti, por frym’e tij netët mbush me të qarën time.
.

Mos më fol… poezi nga Ada Negri

Mos më fol, asgja mos thuej
Mos u rrek me m’bâ me buzqeshë.
Si bishë jam sot
qi struket me cofë.
 
Ule dritën, mloje at zjerm,
lene dhomën, si vorr le të duket.
M’len edhe mue ku jam, lamsh ktu n’qosh
me kryet mes gjujsh mbështetë.
 
Fiken orët në heshtje.
Vorbulla ngrenë valët e ankthit
edhe frymën ma merr: tjetër gja s’lyp
veç ment e ndjenjat me m’i hupë.
 
Por s’asht e mujtun. Ajo ftyrë,
ajo buzqeshje, parasysh më rrin.
Natë e ditë ky kujtim si kthetër
i ngulun n’mish.
 
Ndoshta me vdekë s’kam me mujtë,
kurrë: deri n’amshim e dënueme
m’i ndejtë mbi krye kësaj torturë
me sy të shkimun tue kja.
.

© shqipëroi Maksim Rakipaj

 

Related Images:

Artikulli paraprakNjë kujtim, një brengë dhe pyetje pa përgjigje – nga Kristaq Jorgo
Artikulli tjetërDonika Omari: Enveri synonte ta zhdukte Bahriun pa mbaruar lufta interviste nga Fatmira Nikolli
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.