Pitagora dhe Shkolla e tij – nga Klodi Stralla

0
14
Figura e Pitagoras - në artin e Mesjetës
Figura e Pitagoras - në artin e Mesjetës
Figura e Pitagoras - në artin e Mesjetës
Figura e Pitagoras – në artin e Mesjetës

Pitagora dhe Shkolla e tij

nga Klodi Stralla

Çdo nxënësi shkolle emri i Pitagorës i kujton formulën e famshme të trekëndëshit këndrejtë: a2+b2=c2 (shuma e katrorëve të dy kateteve është e barabartë me katrorin e hipotenuzës), por të paktë janë ata që e dinë se me emrin e tij lidhet një “Shkollë mendimi” e Greqisë të Lashtë, krahas Shkollës të Thalesit nga Mileti apo Akademisë të Athinës të Platonit.
Për jetën e tij mund të themi pak fjalë: u lind në ishullin grek Samos, aty rreth vitit 580 p.e.s. Që i vogël shfaqi dhunti të shumta. Merr pjesë në Lojrat Olimpike ku edhe bëhet kampion në mundjen e lirë. Më pas udhëton në Egjipt ku njihet me misteret e Memfidës dhe Heliupolit. Në Finike dhe në Halde mëson astronominë dhe gjeometrinë. Rikthehet në Samos dhe themelon shkollën e tij me rreth 300 nxënës. Fama dhe ndikimi i tij shqetësoi pushtetarët dhe kjo e detyroi të largohet nga ishulli. Në të gjithë jetën e tij u mundua të jetë një shembull për njerëzit e tjerë, dhe kjo përbën bazën e doktrinës të tij për jetën. Vdes rreth vitit 495 p.e.r, duke lënë pas shumë dishepuj.
Doktrina e tij është një “formulë” që udhëheq njeriun në të kuptuarit e ligjeve të Natyrës dhe në zhvillimin e aftësive të tij krijuese. Kjo “formulë” është Matematika, dhe në qendër të saj janë numurat. Numrat janë Perëndi – do të thoshte Platoni më vonë, që për shumë mendimtarë është pitagorieni i fundit i madh, pavarësisht se kurrë s’e njohu Pitagorën.
E famshmja e Pitagores: a2+b2=c2
E famshmja e Pitagores: a2+b2=c2
Sipas Pitagorës Matematika është pika ku takohen dhe harmonizohen Feja, Shkenca dhe Arti. Doktrina e tij është kombinimi harmonik i konceptit fetar, kërkimit shkencore dhe eksperimentit. Simbolet matematike kanë një rëndësi të madhe në doktrinën pitagoriene. Duke përdorur simbolet matematike, bëhej lidhja midis një gjendje psikologjike dhe një shprehje bukurie. Si shembull ishte numri iracional Φ (Φ = 1.618033…), raporti i “Prerjes të artë”, që është shprehja e rregullit të bukurisë të Natyrës.
Për t’u pranuar nxënës në shkollën e Pitagorës, duhej fillimisht të kaloje disa testime, sidomos të tipit psikologjik. Shkolla e tij kishte 3 nivele: Fillestari, Dëgjuesi dhe Matematikani.
-Në nivelin e Fillestarit testimet kishin si qëllim të zgjerohej imagjinata krijuese, duke izoluar dhe kufizuar fantazitë. Imagjinata krijuese është e kontrolluar, ka objektiv dhe jep rezultate praktike. Përkundrazi, fantazitë na tërheqin në mendime utopike që janë krejt të pamundura.
-Pasi të ketë mësuar të mbizotërojë anët negative të personalitetit të tij, nxënësi mund të kalojë në nivelin tjetër, atë të Dëgjuesit. Në këtë fazë ai mëson si të përmirësojë fuqitë dhe virtytet e tij. Pasi kish edukuar personalitetin e tij, nxënësi mund të thellohej në temat e Natyrës dhe të Perëndisë dhe të bëhej politikan.
Politikani, për pitagorienët, ishte njeriu që, pasi kishte mësuar filozofinë, rikthehej në shoqëri për t’u bërë i dobishëm për komunitetin. Nuk ishte një njeri që interesohej për poste dhe për pushtet, përkundrazi interesohej për përmirësimin e shoqërisë. Ai që zgjidhte të bëhej politikan nuk do të mund të kalonte në fazën e Matematikanit.
-Matematikan, për pitagorienët, ishte ai që mund të jepte mësim – Mësuesi. Ata që ishin në këtë nivel kishin favorin që mund të jetonin afër Pitagorës.
Pitagora i ofroi njerëzimit një “eksperiment të suksesshëm” për atë që Platoni më vonë do ta quante: Edukim me gjimnastikë dhe muzikë. Pavarësisht se shkolla e tij pushoi së funksionuari me një mënyrë dramatike, fama e pitagorienëvë vazhdoi të ekzistonte dhe të ndikonte shumë breza dijetarësh për shumë e shumë vite pas.
Pitagora (570-495 p.k)
Pitagora (570-495 p.k)

Sentenca të Pitagorës

***
“Bëj vepra të mëdha, por mos premto vepra të mëdha!”
***
“Nëse mund te jeshë shqiponjë, mos u mundo të jeshë i pari mes sorrave.”
***
“Në jetë ca lindin të etur për lavdi, ca – për fitim! Filozofët – vetëm për të vërtetën.”
Mblodhi Adri Koçi

 

Related Images:

Artikulli paraprakMedaljoni i Gjergj Kastriotit, me Nr. 66, në Koleksionin e Piero Voltolina – nga Lutfi Alia
Artikulli tjetër“Politika më ka zënë derën, letërsisë ia kam zënë derën….” Intervistë me shkrimtarin Pjetër Arbnori
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.