Një shpirt i madh rus… nga Klodi Stralla

0
13
Maksim Gorki (1868-1936)
Maksim Gorki (1868-1936)
Maksim Gorki (1868-1936)
Maksim Gorki (1868-1936)

Një shpirt i madh rus…

nga Klodi Stralla

Në përkujtim të Maksim Gorkit

Ndonëse Ai nuk kishte universitet, Maksim Gorki shkroi nji pjesë të trilogjisë së jetës së tij të titulluar: “Universitetet e mija”, duke nënkuptuar me këtë ato dhjetra e dhjetra punë krahu që u detyrua të bëj, qysh fëmijë, për të siguruar bukën e gojës…
Siç e ka shprehur edhe Ai vetë, dëshira e tij e vetme ishte etja për lexim, edhe aty, në atë papafingon e ftohtë, të errët ku banonte, ku pronarja shpirtgur i llogariste në qera edhe dhjamin që harxhonte për ndriçim.
Në vitet tona shkollore na thuhej se romani i tij “Nëna” ishte vepra e parë e Realizmit Socialist, duke lënë në hije me dhjetra tregime të shkurta, perla të prozës poetike të Gorkit, si Kënga e Zgalemit, Malva, Kirilka, I Paudhi, Plaka Izergill, Lindja e një njeriu, Rast nga jeta e Makarit apo Përrallat e Italisë, të përkthyera nga origjinali me shumë mjeshtëri nga përkthyesit tanë më të talentuar, Dhimitër Pasko, Petro Zheji dhe Sejfulla Malëshova.
Në këtë 18 qershor, në përvjetorin e tij të vdekjes, po postoj një nga prozat poetike më të fuqishme, në formë dhe përmbajtje – Këngën e Zgalemit.
Zgalemi i Gorkit, është shpirti i atij njeriut që nuk mund t’a gjej paqen në vulgaritetin e jetës, që nuk friksohet si çafkat dhe as nuk fshihet si pinguini, por lufton e përballet me jetën duke synuar lirinë. Kjo prozë poetike, në kohën tonë (që e kishim mësuar përmendësh edhe në rusisht), na komentohej si thirrje e autorit për revolucion, rrebelim, në funksion të një ideali madhor – socializmit, të cilin fatkeqësisht edhe vetë përkthyesi i saj, Sejfulla Malëshova, një ditë e pagoi me jetën e vet.

Zgalemi
Zgalemi

Kënga e Zgalemit

Mbi të thinjin shesh të detit, era fryn e mblidhen retë.
Midis reve edhe detit kryelartë shkon zgalemi si e zezë vetëtimë.
Prek me krahë ai valët, si shigjetë ngjitet reve dhe këlthet,
e retë gjegjin gazin-klithmë t’asaj shpese.
Në atë klithmë e fortunë,
zjarr e flakë zemërimi dhe besimi në fitore
gjegjin retë në atë klithmë.
Dridhen çafkat e rrënkojnë, përmbi detin përpëliten:
janë gati ato të struken nga ky tmerr në fund te detit.
Përpëliten, si dhe çafkat kredharakët e rënkojnë;
nuk dinë ata të mjerët gëzim lufte, luftë jete;
i tmerron ata gjëmimi.
Ndër shkëmbij mbulon i trëmbur trupn e majmë pinguini.
Ngrihet vetëm kryelartë, me guxim, lirisht Zgalemi
mbi të thinjin det nga shkuma.
E gjithnji më tepër ngryset, e gjithnji më poshtë zbresin
përmbi detin retë e zeza dhe këndojnë e hidhen valët
lart e drejt nga vjen rrufeja. Bubullon… rënkojnë valët;
në at shkumë zemërimi po luftojnë ato me erën.
Turma valësh rrëmben era, i mbërthen ajo me forcë,
i përplas me vrull shkëmbijve, duke bërë çika çika ato masa prej zumrrudi.
Po me klithmë shkon Zgalemi,
si e zezë vetëtimë, si shigjetë përpin retë,
shkumën valësh heq me krahë.
Si demon, ai vërtitet, madhështor e kryelartë
ky demon i zi rrebeshi; qesh e qan ai njëherësh…
Qesh me retë, qan prej gazit.
Në tërbimin e gjëmimit lodhje sheh e ndjen demoni;
ka besim zogu i fortunës; retë diellin dot s’e fshehin!
Era fryn me ulurimë… Bubullon e shkrep rrufeja…
Ndizen retë flakë e kaltër përmbi detin si greminë.
Kap shigjeta vetëtimash dhe në gji i shuan deti.
Si gjarpërinj të zjarrtë dridhen mu në det
e zhduken thellë pasqyrimet e atyre vetëtimave shigjeta.
Ja furtuna! Vjen furtuna!
Kryelartë e trim Zgalemi shkon me vrull ndër vetëtima
përmbi detin e tërbuar, që buçet me ulurimë, dhe këlthet profet fitoreje;
Sa më tepër e fuqishme le të ngrihet lart furtuna!

Related Images:

Artikulli paraprakKur Pikllon shpirti… nga Marsida T. Najdeni
Artikulli tjetërEt’hem Haxhiademi – Nymfat e Shkuminit (Poemë – Lyra)
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.