back to top
15.5 C
Tirana
E diel, 16 Qershor, 2024

Nezim Berati – Bejtexhiu i shekullit XVIII-të – nga Milto Sotir – Gurra

Gazeta

Bejtet e Nazim bej Frakullës (Berati)
Bejtet e Nazim bej Frakullës (Berati)

Nezim Berati (Frakulla) – Bejtexhiu i shekullit XVIII-të

nga Milto Sotir – Gurra

Milto Sotir Gurra (16 maj të vitit 1884, Marjan të Oparit – 1972, Tirana),
ishte atdhetar, shkrimtar e publicisti, që botoi revistat “Shkëndija”, “Zekthi”, “Mituria”
dhe shkroi veprat: “Rrëjenjë”, “Goca e malësisë”, “Kur rilindej Shqipëria”,
vëllimin poetik “Dëshirë”. Gjithashtu ai përktheu mjaft shkrimtarë të mëdhenj botërorë.
.
Milto Sotir Gurra - (1884-1972)
Milto Sotir Gurra – (1884-1972) (foto marubi)
Nuk kemi shumë dokumenta për t’ia plotësuar biografië e tij po vetëm dijmë se ky ka patur miqësi të ngushtë me Sulejman Pashën e Elbasanit, ku vinte e hynte shpesh herë. Nga kjo kuptohet se si vjershat e Nezim Beratit u përhapën shumë në Elbasan dhe muar trajtën gegërishte të vendit ashtu siç e ka përshkruar edhe Hahn-i në librin e tij. Dijmë edhe këtë se bejtat e tij ndezë Ismail Pashë Vlorën, Sundimtarin e Vlorës, Beratit e Ohrit, i cili e raportoi tek sulltani si të dyshimtë për idetë e tija politike. Pas këtij kallzimi Nezim Berati u dërgua në Stamboll ku u burgos dhe vdiq në burg në 1754. Thonë se varri i tij është edhe sot e ka një mbishkrim mbi gurin e varrit.
Kamarda, shkrimtari italo-shqiptar, për Nezimin shkruan kështu: “Këngët e Nezim Beut i përkasin më tepër poezisë erudetike e letrave se sa poezisë popullore, po kësaj i afrohen si për thjeshtësinë e mendimit e të frazës, si për shkurtësinë e të endurit”.
E Hahn-i për bejtexhinë e shekullit të XVIII-të thotë: “Nezim beu ka qënë më i famshëmi poet i gegëve myslimanë të qendrës, se këngët e tij vazhdimisht përsëriten gojë më gojë. Sikur të mos ishin shëmtuar aq shumë këto këngë, me fjalë të huaja arabishte, persishte e turqishte, Nezimi, mund të mbahej në një farë mënyre, Anakreont i Shqipërisë”.
Po edhe Gustav Mayeri, albanolog, thotë kështu: Nezimit me gërma arabe, thuhet se ndodhet në duart e një beu nga Elbasani. Ato që ka botuar Hahn-i kanë shpirt erotik dhe janë shumë larg shijeve tona artistike me që shpirti i bejteve të Nezimit na kujton Turqinë e Persinë se i shoqëron me trajta gjuhësore e ka një numër të madh fjalësh turqishte persisht e arabisht, ndërsa kush i di mirë këto gjuhë mund ta kuptojë vjershën”.
Sidoqofshin bejtet e Nezim Beratit, me vlerë apo pa vlerë, ne na intereson fakti se Shqiponja në gjithë kohët ka ndjerë shqip dhe jo vetëm i ka folur këto ndjesi po edhe i ka çfaqur shqip dhe me shkrim.
Dhe Nezimi mund të thuhet se është një nga ay legjion i bejtexhive shqiptarë me ndryshim se ky ka patur mik të ngushtë Pashën e Elbasanit dhe armik Ismail Pashë Vlorën që e raportoi në Stamboll tek Sulltani ku u thirr u burgos dhe vdiq në burg. Cili ishte faji i tij? Se bënte bejte shqip, se shfaqte ndjenjat e zemrës e të shpirtit në gjuhën e nënës, në gjuhën që kish mësuar me qumshtin e gjirit të asaj nëne që e kish mbajtur në bark nëntë muaj e që, me fjalë goje e porositi ta dojë, ta flasë e ta shkruaj gjuhën e Arbërit.
Nga kjo biografi e shkurtër e Nezimit shohim se të gjitha të këqiat që i kanë rënë mbi kokë këtij vendi e këtij populli i kemi bërë vetë ne shqiptarët shkallë naltë. Shpirti ynë i keq, cmira, egoizma, lavdidashësia e marrë, e shumë vese të tjera, na kanë shtyrë t’i hapim varrin shoqi- shojt për interesin e të tretëve cilido qoftë ay. Po, sikurse që nga koha kur këta Mezimë, Markë, Kristo e shkruanin me shkronja arapçe, llatine e gërqishte, të bashkoheshin e të fillonin bashkarisht nga puna, e të përkrahur prej bejlerëve e pashallarëve t’asaj kohe, vallë sa shkrimtarë e poetë, që kanë mbetur në harresë po që kanë shkruar e hartuar, do të kishin sot? Dhe sa qindra mijë
shqiptarë; q’i kemi humbur të tretur nën fqinjët tanë, do t’i kishim sot e do t’ishim shumë e shumë më të rëndë; këtu në Ballkan, si në numër ashtu në vlerë.
.
Nezim Berat - Divani shqip
Nezim Berat – Divani shqip

***

Nezim Bej Frakulla (1685-1760), i njohur edhe si Nezim Berati, është nga autorët e parë të rëndësishëm të letërsisë shqiptare me alfabet arab; në mjediset ku jetoi e krijoi, luajti rol në zhvillimin e kësaj rryme. Poezitë e Nezim Frakullës, që rrjedhin nga Sufizmi reflektuan traditat e ndryshme të mbështetura gjatë epokës Osmane.
.
Nga arkiva e jonë – Apostujt e Shqiptarizmës: Nezim Berati – Bejtexhiu i shekullit XVIII-të
Bashkimi i Kombit, e djelë, 6 shkurt 1944, viti II, Nr. 30

 

Related Images:

More articles

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Portali Radiandradi.com, prej 11 vitesh dhuron kontribute të përditshme në shumë fusha të kulturës, historisë dhe vlerave shqiptare. Herë pas here siti ka nevojë për mirmbajtjeje, rikonstruktim si dhe rikonceptim në formatin letër. Për ta mbajtur këtë punë shumvjeçare, ndër më seriozet dhe më të lexuarat që të vazhdojë aktivitetin bëhet e domosdoshme mbështetja e lexuesve.

Jozef Radi

Redaktor i Radi & Radi

Artikujt e fundit

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.