“Mos me varrosni te shtëpia e burrit, po as te nana jo!” nga Ndoc Selimi

1
17
Vorri i Nuses - Mullet
Vorri i Nuses - Mullet
Vorri i Nuses - Mullet
Vorri i Nuses – Mullet

“Mos me varrosni te shtëpia e burrit,

po as te nana jo!”

nga Ndoc Selimi

Versione t’nji legjende mbi “Vorrin e Nuses”

Nji nuse e paemën e vdekë rrugës, në prani të krushqeve dhe ka lanë nji histori sa të dhimbëshme, po aq edhe trishtuese.
Enigma e saj ka humbë tashma në kujtesën e mbi katër shekujve të shkuem për me na mbrritë sot vetëm përmes nji monumenti të quajtun “Vorri i Nuses” pozicionue në nji livadh në anën e majtë të rrugës Mullet – Gurrë e Tiranës.
Kjo ngjarje e ndodhun në këtë zonë të Tiranës, sot prej popullit përreth ashtë e rrëfyer në tri variante të ndryshme.
“Na ishte njiherë një vajzë 16 vjeçe, për të cilën thuhej se kishte ra në sevda (dashuri) me nji djalë diku afër shtëpisë së saj. Prindët e vajzës e kuptuan këtë gja dhe vendosen ta martonin sa më shpejt atë.
Prej kah ishte dhe se ku shkonte, askush nuk di asgja – më ka pasë thanë në vitet 70′, plaku prej Petrele, Myrteza Hasmema. Kështu që erdh dita e dasmës dhe krushqit u nisën së bashku me nusen për te shtëpia e burrit. Me gjithë kundërshtimin e saj, zakoni e donte që ajo vajzë e re të shkonte atje ku ia kishin caktuar fatin prindët e saj. E hypun mbi shpinën e kalit dhe nën duvak, vajzës së re nuk iu terën sytë prej lotëve përgjat gjithë rrugës. Diku në njëfarë vendi, pikërisht afër katundit të Mulletit, nusja u kërkon leje krushqëve për nevoja personale, por gjithnji ishte nën vëzhgimin rreptë të krushkës shoqëruese. Mbasi zbret prej kalit, ajo nxjerr nga gjoksi, nji thikë të fshehun në trup dhe me të shpejtë pret damarët e duarve. Menjëherë u dha alarmi ndër krushq dhe vendas, por qe e pamundun t’i shpëtohej jeta vajzës-nuse. Në grahmat e vdekjes, nusja vajze apo vajza nuse u la amanetin e fundit: “Mos më varrosni të shtëpia e burrit, por as te nana jo!”.
Amanetin s’e tret as dheu! – thonë ndër shqiptarë – dhe vërtet, krushqit u ndalën, ia bane vorrin dhe e varrosën pikërisht aty ku ajo nuse kishte dhanë shpirt! Më vonë, thuhet se fshatarët vendas i banë këtë monument që shpesh ata e quajnë edhe “Tyrbe”.
Ka nji variant të dytë ku thuhet sikur nusja u sëmur rrugës dhe vdiq papritmas në shalë të kalit po mbetet pak i besueshëm; por asht edhe varianti i tretë, rrëfyer prej mikut tim, Osman Bunoca prej Mulleti, i cili thotë se krushqeve iu zu pritë dhe në betejë e sipër nusja mbeti e vrame aksidentalisht.
Unë gjithsesi mendoj se ma i pranueshëm mbetet varianti i parë, mbasi nusja do të varrosej o te shtëpia e nanës o te e burrit dhe s’mund të lihej në një vend vakant. Edhe varianti i fundit përmban elemente të ngjarjes së parë, mbasi pusinë mundet t’ua kenë zane të afërmit e ashikut të vajzës, ku djalit iu ba pabesia e martesës së vajzës.
Gjithsesi ky “Vorr i Nuses” asht një mrekulli që dëshmon edhe njiherë se dashnia e sfidon vdekjen, dhe ku edhe vdekja nuk e shuen dot dashninë.
Ka rreth 40 vjet që dëshiroja t’i baja nji foto këtij objekti dhe veç tash m’u dha rasti.
Pushofsh në paqe moj vajzë e paemën, që nuk mbrrite të bahesh nuse as në shtëpi të burrit, as të ashikut, po diku midis nji fushe dhe mbas kaq shekujsh dikujt iu kujtue me shkruejtë për ty!!
maj, 2017
ps. Te komentet poshtë këtij shkrimi, ka edhe nji variant ku jep edhe disa informacione interesante…
 

 

Related Images:

Artikulli paraprakEqrem Çabej për Lasgush Poradecin nga Prof. Dr. Isak Shema
Artikulli tjetërLibër poetik nga Leon Lekaj “Stinët e Andërrueme të Kthimit”
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

1 Koment

  1. Zhulieta Sina Harasani: Ka dhe një variant të katërt, sipas të cilit në këtë vend u kryqëzuan dy palë krushq, të cilët për ndonjë arsye u grindën duke prishur edhe “ceremonialet” respektive. Që prej asaj kohe ka mbetë si bestytni që nuk është për mbarë kur dy nuse kryqëzohen në rrugë. Për të qenë me autentikë, unë e di se ky lloj monumenti quhet “katërkomjet” apo “katërkomët!

    Arta Haxhiu: Po sipas banorëve të kësaj zone, kjo është historia e ngritjes së “katërkombjes!”.. kështu është quajtur ky objekt nga vendasit..

    Imelda Haxhiu: Edhe unë këtë variant kam dëgjuar nga Lal Cia Xhuli. Katërkomjet e di edhe unë!

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.