11.5 C
Tirana
E diel, 3 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

Molieri – Pavdekёsia e Artistit me shpirt kritik – nga Klodi Stralla

on

|

views

and

comments

Moliere (1622-1673) Pikture nga Nicolas Mignard
Moliere (1622-1673) Pikture nga Nicolas Mignard

Molieri – Pavdekёsia e Artistit me shpirt kritik

nga Klodi Stralla

Moliere, emri i vёrtetё Jean-Baptiste Poquelin (15 janar 1622 – 17 shkurt 1673) ishte mjeshtri i madh që e përdori teatrin si mjedis dhe satirën si mjet për të shprehur artistikisht mendimet e veta për shumë nga problemet kryesore të epokës kur jetoi – hipokrizinë klerikale dhe shoqërore, degjenerimin moral e shpirtëror, mburravecerinë, kopracinë, servilizmin, martesën borgjeze për interes dhe despotizmin prindëror, tendencën qesharake të borgjezisë që po lindte e fuqizohej për të imituar fisnikërinë në dekadencë.
-Nëse do të mësosh sesi e tjetërson njeriun paraja mund ta shohësh tek figura e Harpagonit në komedinë “Kopraci”. Molieri demaskon aty me forcë të madhe fuqinë shkatërruese të parasë dhe godet kopracinë, që ishte tipar karakteristik i borgjezisë në zhvillim. Ai e dënon atë si një ves të ulët me pasoja shumë negative. Harpagoni, koprac e fajdexhi, jeton në ethen e parave; ka humbur dinjitetin e ndjenjat prindërore dhe dashurinë e fëmijëve. Këta të fundit, jo vetëm që s’e duan më, por edhe e urrejnë. Harpagoni mbetet një nga figurat më negativë, antipatikë e qesharake njëkohësisht, që ka krijuar pena e Molierit.
Moliere - Bust nga Ramond
Moliere – Bust nga Ramond
-Nëse do të mësosh sesi sillet një person i ardhur nga mjedise rurale, që pasurohet befas dhe shpejt në mjediset urbane, mjafton të njihesh me Zhurdenin, njeri i trashë, vulgar e i paditur. Ai fillon të imitojë në veshje, në sjellje dhe banim aristokracinë e lartë, me të cilën përpiqet të bëjë edhe krushqi, por duke qenë i panatyrshëm bëhet qesharak. Këtë kategori sociale Molieri e ve në lojë tek komedia “Borgjezi fisnik”.
-Nëse do të kuptosh se pse një pakicë e urren hipokrizinë, padrejtësinë, veset që e ulin dhe poshtërojnë njerinë, këtë mund të ta tregojë Alcesti; ndërsa nëse do të njohësh ata, më të shumtit që, ndonse e shohin padrejtësinë, përdorin servilizmin për të arritur qëllimet, që përshtaten me mjedisin për përfitim vetjak, mjafton të njohësh Filentin, tek komedia tjetër – “Mizantropi”.
-Nëse do të mësosh sesi e kalojnë jetën Kleri në Francën e shek.17-të, ku ka një hendek të thellë midis predikimit në popull, mësimeve të Biblës dhe jetës të tyre reale, të shthurur, të korruptuar dhe hipokrite, këtë mund ta gjesh lehtë tek personazhi, kleriku Tartuf, në komedinë me të njëjtin emër – “Tartufi”!
-Nëse do të dish mbi jetёn parazitare dhe imorale të fisnikerisë të kohës, këtë ua mëson Molieri tek komedia tjetër e njohur “Don Zhuani”, ku tekstualisht thotë: “A mos vallë kujtoni ju që, vetëm sepse jini aristokratë dhe mbani parukë të bardha, kapele me pupla, rroba të qëndisura me ar dhe fjongo boje zjarri, kini më shumë mend se të tjerët dhe ju lejohet gjithçka, pasi s’ka njeri që të guxojë t’iu thotë të vërtetën?”
.
Statuja e Poetit dhe Komediantit Moliere ne Paris
Statuja e Poetit dhe Komediantit Moliere ne Paris
Të mos harojmë se këto vepra letrare u vunë në skenë dhe bënë të qeshë një shoqëri të tërë me aristokracinë feudale dhe borgjezinë që po lindte në Francën e shek.17-të. Duhej kurajo, sakrificë dhe guxim qytetar ta bëje këtë dhe Molieri e bëri detyrën e vet, ndonse i kish të gjitha mundësitë të ish një shkrimtar oborri dhe të shmangte ato pasoja që mori mbi vete për kurajon që tregoi. Dorëzoi konfortin e jetës tokësore në këmbim të pavdekësisë në shërbim të së vërtetës dhe artit.
Prandaj ende sot, pas afro 400 vjet, kujtohet në ditë përvjetorësh, mësohet në çdo orë letërsie dhe po ashtu komeditë e tij luhen ende në të gjitha teatrot e botës, sepse janë të vërteta, të bukura dhe përherë aktuale.
.
Marrё nga muri i Fb. i Klodi Strallёs, 15 Janar 2020

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.