Këshillat e Sotir Kolesë për pastërtinë e Gjuhës – nga Xhafer Sadiku

0
11
Sotir Kolea (1872-1945)
Sotir Kolea (1872-1945)
Sotir Kolea (1872-1945)
Sotir Kolea (1872-1945)

Këshillat e Sotir Kolesë për pastërtinë e Gjuhës

nga Xhafer Sadiku

Sotir Kolea ka qenë një këshillues i mirë për të rinjtë që kishin dëshirë të shkruanin. Por, meraku i madh i tij ishte të shkruanin mirë gjuhën shqipe. Ai vlerësonte për pastërtinë e gjuhës, Musine Kokalarin, At Gjergj Fishtën, Ali Asllanin. Ja çfarë i sugjeronte një të riu:
“…Sa për gjuhën shkruaj ashtu siç flet, domethënë mejtohu shqip m’u sikundër flet me shokët, me njerëzit e tu, me fshatarët; mos kërko të shkruash ashtu siç e kanë bërë zakon gazetat dhe shumica e atyre që janë vënë të nxijnë kartën e bardhë me një gjuhë të shëmtuarë, të mbytur në një pellk fjalësh të huaja, të cilave nuk ua ka nevojën shqipja, mbasi ka të vetat të bukura dhe të shuma për çdo nevojë të jetës, mos kërko të ngatërrosh toskërishten me mënyra të thëni të gegërishtes. 
Kur është puna për toskërisht, fol dhe shkruaj toskërisht ashtu siç e flasin në fshatin tënd; pa kur është puna për gegërisht fol dhe shkruaj gegërisht sa më kthjellët të mundesh dhe duke u larguar si e si nga të folmet e sotme të Shkodrës që ka humbur gjithë bukurinë e dikurtë. 
Për të kënduar merr vivllën, “Se ç’më thotë nënua plakë” të zonjëzës Musine Kokalari, të shkruar në të folmen e Gjirokastrës, këndoje me kujdes një herë, dy herë, tri herë se për punë gjuhe sidomos e vlen barra qiranë, ke për të gjetur në të mënyra të foluri të rrethit të fshatit tënd që ndoshta i ke harruar dhe do të kujtohen me qindra mënyra të tjera që janë bukurija dhe begatija e gjuhës.
Këndo vjersha të At Fishtës, dhe këndoji me kujdes duke mbajtur dhe shënime, se gjuha e tij është e pastër dhe e kulluarë mu siç e flasin katundarët që s’kanë pasur të bëjnë as me gazetarë as me gazeta. 
Ato mënyra që përdor At Fishta gjenden dhe në Jug, andaj duke i kënduar në vjersha të tija kërko ndër mend aty për aty si i thonë në vise të Jugut dhe mba shënime. 
Nëqoftëse kanë dalur në dritë vjershat e Ali Asllanit këndoji edhe këto një-dy-tre herë se gjuha e tyre është e kulluar shqip… Kështu do të mësojsh të shkruash gjuhë të pastër shqip.  
Mos u var sidomos trastën atyre të rinjve që janë vënë të nxijnë kartë me vjersha dhe novella (rrëfejta) dhe me përkthime romanesh të huaja, se jo vetëm s’ke për të mësuar gjë syresh po do të humbasësh dhe atë të pakë shqipe që të ka mësuar jot’ ëmë dhe yt atë. 
(Leri) të flenë për një muaj, për dy muaj gjithë ato që shkron ti vehtë. Kur t’i marrësh pas kohe prapë ndër duar do të gjesh vetë gabimet dhe do të jesh i zoti t’i ndreqësh, sa herë t’i marrësh kështu ndër duar kaq më të mira do të dalin; është si ai mielli që shkuhet ndër dy- tre sita…”

.
Marrë nga Muri i FB i nga Xhafer Sadikut, 2 janar 2021 
.

 

Related Images:

Artikulli paraprakLuigj Çekaj dhe libri i tij i dhimbjes “Unë vij nga Shkodra” (1-vjetori i kalimit të tij në amshim) – nga Frank Shkreli
Artikulli tjetërMbrëmja më e bukur në oborrin e “ashikëve”… oborri i zemrës i shtëpisë time… nga Ervina Toptani
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.