18.5 C
Tirana
E premte, 1 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

Jo, Mentor Quku! Burra si ti, nuk vdesin kurrë! nga Fritz Radovani

on

|

views

and

comments

Prof. Mentor Quku (1939-2014)
Prof. Mentor Quku (1939-2014)

Jo, Mentor Quku! Burra si ti, nuk vdesin kurrë!

nga Fritz Radovani

Shkodra ka humbë nji qytetar dhe nji intelektual të mirfilltë… Shqipnia, ka humbë modelin e nji Atdhetari të Përsosun, pse shokët e Tij numroheshin me gishta…
Familja e vjetër shkodrane asht e vërtetë se ka pasë dhe uroj të kenë Pinjoj me të cilët ka me se krenohet, po, Mentor Quku, ishte i rrallë në mjedisin e gjithë Shkodrës.
I ri në shpirt, i pashëm, i qeshun gjithmonë, qyshse e njoha në vitin 1953, n’oborrin e shkollës Pedagogjike të Shkodrës, po, mbi të gjitha i dashtun, joshës dhe nder të veçantit shqiptarë që trashigoi Fisnikinë, Bujarinë, Burrninë pa asnji thërmijë fanatizmi, e këta janë nji visar i çmueshëm që Nana e Tij, i mëkoi me qumshtin e vet si biluri…
Kam njoftë në jetë Burra të vërtetë, por ndër moshatarët e mi në Shkodër, jo, për zakon se sot duhen thanë këto fjalë, po shokët e Mentor Qukut, i vijnë rrallë këtij qyteti dhe krejt Shqipnisë! Me plot gojë mundem me thanë se ajo Familje, 60 vjetë përpara kishte tri lule: Lalin, Mentorin e Lilin…
Nji nder’ i vërtetë i Trojeve tona.
Provoi persekutimin e “heshtun”, tue iu privue e drejta me shkue në shkollën e mesme të gjimnazit bashkë me motrat, po gjithmonë kryenaltë, se i përkiste asaj “klase” që s’pranonte privilegje me turp e faqe të zezë, gjà të cilën, Qukët e kanë pague mjaft shtrenjtë nga persekucioni i pashpirtë komunist 47 vjeçar.
Provuen burgjet, transferimet ndër skajet ma të vështira të vendit, trajtimin antinjerzor komunist, po gjithmonë, dhe pa ma të voglën frikë, krenarë dhe dashamirës ndaj shoqnisë së cilës, ua shpërblyen me Besë dhe dashamirsi vuejtjen deri në vetflijim, po kurrë, me i sjellë nji të keqe sado të vogël shokut dhe mikut ndër të gjitha rrethanat e vështira të jetës.
Ky ishte Mentori!

Prof. Quku në bibliotekën e tij
Prof. Quku në bibliotekën e tij

Në vitin 1996, e takova rastsisht në rrugë te Muzeu Popullor… Si gjithnji, më foli e më tregoi se ishte angazhue për me krijue “Të Djathtën e Bashkueme Shkodrane”… Atypëraty… nuk isha optimist! Po, mbas nji takimi me nji grup qytetarësh, te Shkolla Pyjore, ndryshova mendim dhe mora pjesë me qejf në at fushatë zgjedhjesh edhe pse asnjiherë nuk jam angazhue me parti politike, madje, ishte pikrisht Mentori dhe Nik Pavaci, që më propozuen si deputet përfaqsues i të Persekutuemëve Politikë të Shkodrës. Nuk u realizue kjo dëshirë e tyne, se Ministria e Mbrendshme ma dha tri ditë ma vonë, dokumentin e pastërtisë së figurës, atëherë, kur Prefekti i Shkodrës z. Iljaz Vrioni, më tha: “Je i vonuar, se dje avioni u nis…”, dhe, unë iu përgjegja po me fjalët e tij, në një artikull në gazetën “Shkodra”… Megjithatë, në saje të Mentor Qukut, Nikolin Pavacit, Nikolin Destanishtës, Ndrekë Bazhdarit, etj., fitorja e së Djathtës së Bashkueme u arrijtë.
Ajo Fitore e Popullit të Shkodres ishte meritë kryesisht e Mentor Qukut, prandej edhe pothuej “askush” nuk e bani zemrën gur me ba nji analizë objektive të saj, sepse Aty, ishte Ideali i Popullit të Shkodrës, i Bashkuem si asnjiherë rreth nji dashunisë Vllaznore, me të cilën, Ai do t’i tregonte mbarë Shqipnisë, se vetëm kështu ndërtohet Demokracia! Asnji prej atyne Burrave që e organizuen dhe e arrijtën Fitoren e së Djathtës së Bashkueme Shkodrane, nuk u angazhuen ndër poste shtetnore, dhe kjo ishte dëshmija e ndershmënisë së tyne, gja që vërtetonte nji nga cilësitë e tyne të Mëdha shpirtnore: “Shkodra Antikomuniste asht e Bashkueme!”
Po, a u mjaftue me kaq “Drejtori” i Muzeut Shkodrës Prof. Mentor Quku?
Nuk besoj se ka njeri që mund të mohojë vlerën e madhe të punës së palodhun të Mentorit, që në fillimet e para të luftës për Demokraci të Vertetë, e ajo fillon atëherë kur qendra e Muzeut u kthye në Vatër Pritje të Burrave të Nderuem Shqiptarë si: Profesorët e Pavdekshëm Arshi Pipa, Gjon Sinishta, Zonja Camaj, Abaz Ermenji e madje, edhe nga personalitete të mëdha të Besimeve Fetare apo të kulturës Europiane… Pa zanë me gojë botimet dhe kumtesat e organizueme per Krenarinë e Shkodrës Martire.
Këta Burra ishin frymzimi i Mentor Qukut…
Kjo veprimtari e Mentor Qukut e kishte domethanien e vet!
Brumosja shpirtnore dhe qytetare e Tij, në gjurmët e Kolosëve të Mëdhej si At Gjergj Fishta, Dom Ndre Mjedja apo Luigj Gurakuqi, e thërrisnin dhe, pikrisht ishte Mentor Quku, që u asht përgjegjë me jetën dhe veprat e veta, dhe me plot gojë sot, mund të mbishkruhen mbi aktivitetin e Tij atdhetar: “Idealist deri në vdekje për nji Shkodër Antikomuniste të Bashkueme!”
Nuk e dojshe sot nji lajm si ky për moshatarin tim Mentor Quku, edhe pse jam i sigurt se Ai asht pranë me Ata Burra! Jeta e njerzve të Nderuem si Mentor Quku nuk mbyllet asnjiherë, se Veprat e Tij janë të Pavdekshme, janë udhë e sigurt Vllaznimi dhe Bashkimi ashtu si, gjithmonë, Shkodra i ka lindë dy herë Ata: Si Kreatyra Njerzore dhe si Atdhetarë të Përkushtuem në rrugën Heroike të “Rozafës”…

Mjeda - Fishta - Gurakuqi 1908
Mjeda – Fishta – Gurakuqi 1908

***
Para pak kohe, pa dijtë se ishte tue u mjekue në Itali, i drejtova nji pyetje për nji nga personazhet e historisë sonë, fushë në të cilën kemi komunikue gjithnjë, dhe ashtu u përgjegj, tue e mbyllë: “Vllaznisht, Mentori.”
Nji ditë do ta publikoj mendimin Tuej, i dashtun shok i vjetër, mik dhe vlla, siç më ke konsiderue gjithmonë deri pak ditë përpara!
Jam shumë larg i dashtun Mentor, me dashtë me kenë këta çaste atje…
I therun thellë në zemër nga dhimbja për Ty, çova mendjen tek At Fishta, dhe m’u kujtuen vargjet e Tij:

“Dal në dritsore me kundrue shatorren,
Qi i Lumi t’kthielltë ia vuni rruzullimit,
E kqyri hyjt, qi thue, se njaq sy Zotit
Flakojn mbi dhé – e at botë mendoj për ty.
E, ku t’a shoh ma t’flakshëm tue xhixhillue
Nji hyll, aty selinë un tham me vedi,
Ti do t’a késh, e syt m’atë hyll pa dà
I nguli, e m’bahet si me t’pa. Me emën
Un t’thrras at botë n’për terr. Nji vaj bylbylit,
Qi përmallshëm ndër gemba rrin tue kja
Fatin e vet, a ndoshta, zogjt e dashtun,
Jehonë m’i bahet t’grishunit; e m’duket
Se bisedoj me ty!… Nuk dekka i miri, Jo kurr…”
“Nji lule vjeshtet” nga At Gjergj Fishta, Lirika.

Melbourne, 2 Qershor 2014.

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

1 Koment

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.