Inkuizitori i Madh – nga Artan Kafexhiu

0
9
Fjodor Dostojevski - Vellezerit Karamazov
Fjodor Dostojevski - Vellezerit Karamazov
Artan Kafexhiu
Artan Kafexhiu

Inkuizitori i Madh

nga Artan Kafexhiu

Kam qenë rreth tëtëmbëdhjetave, kur lexova “Vëllezërit Karamazov”. Universi i botës së leximit pësoi një ‘shock’. Ishte kapërcimi prej dashurisë së parë letrare, Viktor Hugo-s, e zhytja në një botë krejt të panjohur, ku i humbisje krejt shpresat. Por ky labirint, që të përpinte në humnerat e veta, të ngrinte po ashtu, lart në sipërfaqe, ku kishte plot diell, me të njëjtën shpejtësi marramendëse, njëlloj si një ‘roller coaster’; e përsëri, duke ndjerë që humnera do të vinte fill pas një pauze të vogël. Viktor Hugo të hapte shpresë për të triumfuar, qoftë edhe moralisht; ndërsa Fjodor Dostojevski, të hiqte çdo shpresë. E vetmja dritë që të hapte, ishte nevoja e njeriut për të besuar, në një fuqi përtej ekzistencës imediate materiale të njeriut, të besosh në dashurinë njerëzore.
Dialogu midis figurave të imagjinuara të Krishtit dhe Inkuizitorit të Madh, në periudhën e Inkuizicionit spanjoll, për mua mbetet një nga momentet kulmore, sureale të librit, si një arritje letrare-filozofike e pashoq e literaturës botërore. Po sjell një fragment të vockël të përkthyer(prej anglishtes) nga d.v.

Fjodor Dostojevski - Vellezerit Karamazov
Fjodor Dostojevski – Vellezerit Karamazov

Inkuizitori i Madh:
“Për atë ju kishit të drejtë. Sepse misteri i ekzistencës së njeriut, nuk është thjesht të gjallojë, por të gjejë diçka për të cilën të jetojë. Pa një ide të prekëshme (konkrete) për çka (të cilën) ai jeton, njeriu nuk do të pranojë të jetojë; ai më mirë do të shfaroste veten, se sa të rrijë mbi tokë, edhe nëse buka s’do t’i mungonte.
Ashtu është, por çfarë doli prej saj? Në vend që t’ia merrje lirinë, përkundrazi, i dhe më tepër. A ke harruar se paqja, madje edhe vdekja, është më tërheqëse për njeriun, se sa liria e zgjedhjes, e cila vjen prej njohjes të të mirës e të keqes? S’ka asgjë më joshëse për njeriun, se sa liria e ndërgjegjes, ashtu si s’ka asgjë më torturuese se ajo. E pra, në vend që t’i ofroje diçka më të prekëshme(më materiale).”
Në vazhdim të monologut të Inkuizitorit të Madh, ai i thotë Krishtit, se Kisha po korigjon gabimet e shkaktuara prej predikimeve të tij (Krishtit), që e cyste njerëzimin të hiqte dorë nga tundimet e të mos binte në mëkat. Këto predikimet e tij ishin të papranueshme, kur njerëzit janë krijuar të tillë, që për t’u ndjerë të mbrojtur, e të sigurtë, sakrifikojnë lirinë për një të mirë më të madhe, edhe pse pavarsisht, në dukje abstrakte. Kjo gjë nuk i pëlqente Kishës, e në fund, duke parë habinë në fytyrën e Krishtit, Inkuizitori e pyet:
“Përse u ktheve, që të na bëhesh pengesë?”
Inkuizitori i Madh, e përsërit kërcënimin e tij, e kërkon një përgjigje prej Krishtit. Por Krishti qëndroi i heshtur gjatë gjithë kohën, e në fund i afrohet Inkuizitorit të Madh, e qetësisht e puth në buzë. Inkuizitori, krejt i befasuar nga ky xhest i Krishtit, më në fund e liron atë, duke e paralajmëruar kërcënueshëm:
“Ik, e mos u kthe më… ik, e asnjëherë mos u kthe mbrapa… asnjëherë, asnjëherë!”

© Artan Kafexhiu

Related Images:

Artikulli paraprakNikollë Dakaj – Vlera të një autori të rizbuluar – Prof. Dr. Klara Kodra – Nikollë Dakaj, përkthyes i poetëve italianë
Artikulli tjetërFestivali i 30-të Shqiptar në New York: Kushtuar figurës së të ndjerit Monsinjor Dr. Prof. Zef Oroshit – nga Beqir Sina – New York
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.