Historiku i “Dekonstruksionit të veprës së Fishtës”, dhe “Apoforia – rishfaqja e shpirtit të Fishtës”

0
11
At Gjergj Fishta në rininë e tij
At Gjergj Fishta në rininë e tij
At Gjergj Fishta në rininë e tij
At Gjergj Fishta në rininë e tij

Historiku i “Dekonstruksionit të veprës së Fishtës”,

dhe “Apoforia – rishfaqja e shpirtit të Fishtës…”

në 150 vjetorin e lindjes në vendet e kujtesës

Pjesë nga kumtesa për 150 vjetorin e lindjes së Fishtës
e Leka Ndojes mbajtur në MHK, organizuar nga QKLL.
Kjo kumtesë u përqëndrua në dy koncepte bazë –
Historiku i “Dekonstruksionit të veprës së Fishtës”,
dhe “Apoforia – rishfaqja e shpirtit të Fishtës”
në 150 vjetorin e lindjes në vendet e kujtesës…
.
Leka Ndoja - duke referuar në Konferencën e 150 vjetorit të Lindjes së Fishtës
Leka Ndoja – duke referuar në Konferencën
e 150 vjetorit të Lindjes së Fishtës
U zhvillue dhe nji diskurs me Primo Shlkakun mbi fenomenin “Damnatia memoria”. Në mbyllje kumtesa interpretoi funksionin e Fishtës në të tashmen si amshim.
Duke bërë një retrospeksion të dekonstruktimit të veprës së Fishtës nga viti 1946-’47, kumtesa u ndal te fenomeni i Hemaplegjisë së Kujtesës dhe funksioni i saj si akt final i tëhuajzimit të një vepre letrare dhe të jetës së autorit-qendër të sistemit letrar shqiptar të gjysmës së parë të shekullit të XX. Faza e parë e ballafaqimit me regjimin e ri për Fishtën përkoi pozitivisht me vënien në skenë të dramës “Juda Makabe”.
Vënia në skenë e veprës së Fishtës u bë nën kujdesin e dramaturgut Mark Ndoja, drejtor i Liceut At Gjergj Fishta dhe At Gjon Shllakut, anëtar i bordit të kulturës së Qarkut drejtuar nga Mark Ndoja të cilët ia besuan regjinë Zef Zorbës. I cili e përmend ndihmën e drejtorit në shkrimin e tij botuar në “Hylli i Dritës” në 1993 për vënien në skenë dhe rekuizitën.
.
Gjergj Fishta ne studion e tij - me ngjyra Ndoc Simoni
Gjergj Fishta ne studion e tij – me ngjyra Ndoc Simoni
Primo Shllaku, pohon se deri në vitin 1946, Gjergj Fishta ishte pjesë e kurrikulave të mësimit të letërsisë. Sulmi i parë ndaj Fishtës u bë më 1945 nga Ministri i Arsimit, Sejfulla Malëshova në broshurën “Roli i arsimit në Shqipërine e re” ku kritikohej “idealizimi” i Fishtës në orën e letërsisë duke përmendur qëndrimin “shovinist” ndaj popujve sllavë. Mbas heqjes nga kurrikulat më 1949, mbas Konferencës së III të Lidhjes së Shkrimtarëve, ku u shtrua çeshtja e Fishtës, pas rënies së ndikimit të politikës së Jugosllavisë, rikthimi i Fishtës në programet e Institutit të Lartë Pedagogjik u nënshkrua nga Mark Ndoja për Institutin e Pedagogjik 4 vjeëar. Programi përmbante për Fishtën 8 orë mësimdhënie. Ideja e tij ishte, siç dëshmohet në dosjen hetimore të Markut më 1955, që Fishta të trajtohej në programet e letërsisë dhe në Historinë e Letërsisë, sikundër poeti rumun Mihai Eminesku, duke iu retushuar biobibliografia dhe duke u dhënë vepra ne terësi.
Pjesë e kumtesës u bë edhe riinterpretimi sipas teorisë së “damnatia memoria-s” ndjekur nga regjimi komunist, rasti i Kadaresë i stigmatizuar në kumtesën e Primo Shllakut.
U dha shembulli i përkundërt i kodeve fishtiane të pranishëm në veprën “Krushqit kanë ngrirë” ku në mënyrë eksplicite kodi fishtian “nën nji qiell s’pajtohen shqiptar e shkja…” solli polemika në Prishtinën e vitit 1981-’82, pas lëvizjes për pavarësi.
Kumtesa u mbyll me procesionin athiniot të Apoforisë, kur shpirtërat e të vdekurve riktheheshin në vendet e kujtesës si Gjergj Fishta në Fishtë, Troshan, Kisha në Gjuhadol, në Arrën e Madhe deri në Pleniume dhe Gjykata, pashmang universit të fjalës omnipotent, omniprezent. ubikuiteti si kudogjendjes së tij primordiale shfaqet dhe në kodet kulturore me dominante të mendimit shqiptar.
.

 

 

Related Images:

Artikulli paraprak8 nëntor – dita e arrestimit – nga Visar Zhiti
Artikulli tjetërPërkthimi “tradhëtor” Homerik – nga Leka Ndoja
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.