10.5 C
Tirana
E diel, 3 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

“Historia e Dashunisë e Miqësisë së Madhe”, një dramë që gjen skenën në libër – nga Elvi Sidheri

on

|

views

and

comments

Gjergj Józef Kola - Una Grande storia d'amore e d'amicizia
Gjergj Józef Kola – Una Grande storia d’amore e d’amicizia
Gjergj Jozef Kola është një autor tashmë i sprovuar
në shtjellimin e përkryer të tematikave të dashurisë
dhe njëherësh helmit historik dhe kënetës shoqërore të trashëguar
nga Shqipëria dhe shqiptarët e sotëm nga periudha e mugët e regjimit diktatorial,
por në krijimin e tij të fundit letrar, ku qysh në titull lartësohet dashuria
dhe miqësia si dy elementët kyç të ngjarjeve që sendërtohen në faqet e këtij libri,
ky autor arrin me një zhdërvjellësi të pashoqe, ta përvijojë gjithçka në një ndërthurje
ngjarjesh dhe personazhesh e atmosferash të shkuara, që e bëjnë lexuesin ta jetojë
krejtësisht në vetën e parë këtë histori të rrëfyer kaq rrjedhshëm prej tij.
.
Shkrimtari Gjergj Jozef Kola
Shkrimtari Gjergj Jozef Kola

“Historia e Dashunisë e Miqësisë së Madhe”,

një dramë që gjen skenën në libër

nga Elvi Sidheri

Kjo histori dashurie e ngjizur në Tiranën e viteve 80 të shekullit të shkuar, atëherë kur regjimit po i mykej edhe dora e hekurt me të cilën shtypte shqiptarët ditë mbas dite nën zgjedhën e Luftës së Klasave dhe Diktaturës së të ashtuquajturit Proletariat, formësohet përkryer në karakteret e tre personazheve kryesore të këtij tregimi jetësor, tre miqve, dy të dashuruarve dhe një dashurie që sfidohet nga rrethanat dhe ligësia mizore e kohës totalitare.
Arti, skenat teatrore të Tiranës, dashuria e dy të rinjve dhe valët e detit Adriatik, ndërthurur me tisin e atyre viteve i falin freski i gjallëri këtij libri, përkundër kohës së hidhët dhe dëmeve të fundit të pashërueshme që regjimi shkaktonte sipas rregullit të përhershëm të “Colpo di coda”, që në italisht domethënë pikërisht “goditja dërrmuese me bisht”, që përgjithësisht ndodh në grahmat e fundit të diçkaje thellësisht shkatërruese dhe rrëgjuese të gjithçkaje të mirë.
Megjithatë, sikundër ndodh ngaherë me diktaturat, dashuria bëhet e patolerueshme, e pamundur dhe e luftuar pashpirtësisht, veçanërisht kur njerëzit e dashuruar arrijnë që jetën dhe ndjenjat e tyre t’i ravijëzojnë matanë shtrëngimeve topitëse të regjimit, duke mos pyetur për moralin e fëlliqur totalitar dhe duke ia falur njëri-tjetrit gjithë stuhinë e pasionit që shndërrohet në një urgan emocional që rrezikon themelet e mbrujtura me kocka e gjak të pafajshmish, mbi të cilat lartësohet ngrehina kutërbuese e sistemit monist.
Për këtë arsye kjo dashuri do të luftohet në mënyrë çnjerëzore, dhe krijesat mitologjike të llahtarshme gjysmë njerëzore dhe gjysmë shtazore, që përfaqësojnë denjësisht shartimin e panatyrshëm midis racës njerëzore dhe shtazëve më të egra dhe të etura për gjak, të mishëruara mjeshtërisht nga autori në krerët e Byrosë Politike, do të ndërfuten mizorisht mes këtyre dy të rinjve, duke u rrekur ta zhbëjnë dhe ta njollosin përfundimisht këtë ndjenjë të dëlirë dashurore.
Jo rastësisht autori ka zgjedhur Minotaurin si emërtim metaforik të një përfaqësuesi shtazarak të regjimit, fryt të këtij shartimi të përbindshëm mes njeriut dhe botës kafshërore, që në Shqipërinë moniste gjente pasqyrim në organet shtypëse të regjimit totalitar, por njëlloj siç Minotauri mitologjik u vra një ditë prej ditësh nga Tezeu i pamposhtur, ashtu edhe kjo dashuri, bashkë me miqësinë midis këtyre tre të rinjve që i japin ngjyrime të çelëta dhe të zjarrta këtij libri, do të ngadhënjejë ndaj mugëtirës skëterrë të diktaturës.
Nuk është aspak e lehtë që brenda një libri, të arrihet kaq natyrshëm që vetvetiu të ndërthuren pafajësia dhe pastërtia e ndjenjave të kristalta të një dashurie dhe miqësie të këtillë, kaq të papërlyer me ndotjen toksike të zymtësisë totalitare, duke shtjelluar njëherësh edhe një autopsi rrëqethëse të tipareve më lebetitëse të diktaturës që i shtypi dhe i çnatyroi shqiptarët përgjatë një gjysmë shekulli.
Për ta mbyllur, dua të vë në dukje faktin themelor, se autori, si në gjithë krijimet e tij të mëparshme, përdor në këtë libër dialektin e hareshëm dhe tejet të pasur shkodran në hartimin e këtij libri, duke u mbështetur në rrënjët shumëshekullore të kësaj letërsie, që agon bashkë me shkrimet e para të gjuhës arbërore në Mesjetën e Hershme.
E theksoj këtë, duke synuar që gjithashtu edhe të tjerë shkrimtarë e poetë që lëvrojnë pjesërisht apo tërësisht në gegërisht, ta kuptojnë se Shkodra dhe e folura/dialekti i saj, mishërojnë traditën e mirëfilltë letrare të Gegërisë, dhe kjo gjë dëshmohet nga dhjetra kolosë shkodranë të letrave dhe atdhetarizmit shqiptar, që na kanë lënë trashëgimi veprën e tyre në këtë formë letrare të gjuhës shqipe.
Gegërishtja, ashtu si të folurat e Toskërisë, dhe vetë Gjuha Shqipe, nuk kanë nevojë për ndasi gjuhësore me mendësi çifligare lagjesh e fshatrash, por nevojitet të ndjekin shembullin, gjurmën dhe traditën më të epërme të lëvruar në shekuj, gjë që mund të pohohet me plot gojë për Shkodrën dhe letërsinë e krijuar dhe lëvruar pareshtur në të folurën e saj.
Për t’iu kthyer librit “Historia e Dashunisë e Miqësisë së Madhe”, do të kisha ëndjen që këtë krijim letrar një ditë ta shikoja të shfaqur në një skenë teatri, ngase autori ka ditur ta përvijojë krejt rrjedhën e ngjarjeve të kësaj historie, në një frymë të mirëfilltë teatrore, dhe kjo dramë padyshim do ta gjente dimensionin e saj plotësisht në këtë formë dikur.
Ky libër ndërkohë është përkthyer gjithaq në italisht nga Rozela Topollaj dhe pas botimit në Amazon, është shndërruar në bestseller të mirëfilltë brenda një kohe të shkurtër sakaq.
.

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.