12.5 C
Tirana
E premte, 1 Mars, 2024

Mbeshtet RadiandRadi

spot_img

“1984” – paralajmërim drithërues për racën njerëzore! – nga Klodi Stralla

on

|

views

and

comments

George Orwell - 1984 - Roman
George Orwell – 1984 – Roman

“1984” – paralajmërim drithërues për racën njerëzore!

nga Klodi Stralla

70 vjet nga botimi i një libri të pavdekshëm

Për herë të parë emrin e Xhorxh Oruellit e kam dëgjuar 48 vite të shkuara, kur bashkëstudenti im i degës së fizikës, Fatos Lubonja, më solli një libër të vogël në frëngjisht të titulluar “La farme des animeax” (Ferma e kafshëve) dhe më kërkoi që ta lexoja dhe të nesërmen t’ia dorëzoja, sepse duhet ta rivendoste përsëri aty ku e kishte marrë, në Bibliotekën e Udhëheqjes. Mandej jam njohur me të mbas viteve ’90, veçanërisht me librin e titulluar “1984”, që është botuar edhe në gjuhën shqipe.
Ajo që më ka bërë veçanërisht përshtypje ishte thellësia e jashtëzakonshme e njohjes prej tij e regjimit totalitar. Ndonse ai nuk kish jetuar asnjë ditë në Rusinë e Stalinit apo Gjermaninë e Hitlerit, përvoja e tij si pjesëmarrës në Luftën e Spanjës, e bëri atë të bënte analiza të tilla të mprehta të realitetit, që nuk i gjen as tek shkrimtarët apo gazetarët më të mirë që e kanë jetuar atë sistem si pjesë e tij.
Ai u bë pjatalarës dhe endacak, për të treguar me vërtetësi padrejtësitë e jetës së përditshme në Francën dhe Anglinë e paraluftës, u bë dëshmitar okular i minatorëve britanikë në krizë, u bë luftëtar anti-fashist në kujtim të Katalonjës (Lufta civile spanjolle) dhe anti-stalinist në “Fermën e Kafshëve”, deri në rolin e arkitektit anti-totalitarist në romanit e famshëm “1984”
Klodi Stralla
.
George Orwell (1903-1950)
George Orwell (1903-1950)
Jeta e një libri është disi e ndryshme nga ajo e një qenieje njerëzore, sepse jeta e librit mund të zgjasë me shekuj, madje mund të jete edhe e pavdekshme.
Kanë kaluar plot 70 vjet kur revista e njohur “Times” botoi për herë të parë romanin, me një titull të veçantë – “1984”, një roman që i kushtohet Totalitarizmit që, pasi e përfundon së lexuari, të le mbresa të pashlyera, ku gërshetohen ankthi, frika e pasiguria për fatet e së ardhmes të njerëzimit. Autori i saj – George Orwell, është një shkrimtar dhe veprimtar anglez, që ndonse nuk jetoi në një shoqëri totalitare, si ajo që përshkruan në roman, e ka pasqyruar atë shumë më me vërtetësi se autorët që jetuan në to mbi një gjysmë shekulli.
Ngjarjet zhvillohen në një të ardhme imagjinare, në Airstrip One (dikur Anglia), një provincë e supershtetit Oceania dhe kanë për personazh qendror Uinston Smith, një burokrat të nivelit të ulët. Aty shoqëria sundohet nga një Parti e vetme që kontrollon gjithçka e gjithkënd, që nga lindja deri në vdekje, e kësisoj përjetëson sundimin. “Vëllai i Madh” (Big Brother) është lideri i Partisë që sheh, dëgjon dhe kontrollon gjithçka. Në çdo vend ka telekamera dhe përgjues të cilat fiksojnë çdo gjë, lëvizjet e dyshimta, mendimet kundërsistemit apo dashuritë të cilat janë të ndaluara. Nëpërmjet rrëfëmit, shkrimtari na dëshmon një tjetër aspekt të jetës, atë të kontrollit të qeverisë, masmedias dhe manipulimit të mendimeve, ndjenjave deri tek tjetërisimi si qenie individuale. Romani të lind dëshirën e menjëhershme për rebelim dhe më pas, të fut në skuta të errëta ku rebelimi do të ishte mendimi i fundit – Kontrolli i plotë i një kombi të tërë nëpërmjet politikave totalitare qenka në të vërtetë i mundur, dhe është kjo ndjesia më e tmerrshme gjatë leximit të këtij libri. Madje, në këtë shoqëri edhe “2+2=5” është një barazim i mundshëm, që Orëelli do jua ngulisë gjatë në mendje.
Kryevepra distopike e George Orwell është një paralajmërim për racën njerëzore, simbol i një jetë pa identitet e personalitet, që ndonse u shkrua 70 vjet më parë duke nënkuptuar regjimin sovjetik stalinist, mbetet aktual edhe në ditët tona, edhe për vendin tonë, ku kontrolli i shoqërisë dhe jetëve njerëzore mbetet ambicia më e dëshiruar e gjithë sundimtarëve.
Ja si i thotë Uinstonit, hetuesi i tij O’Brajan: “Nuk do të ketë të qeshura veç të qeshurës së triumfit mbi armikun. Në doni një imazh të së ardhmes, përfytyroni një çizme ngjeshur në fytyrën e dikujt… përjetësisht…”.
.
Marrë nga Muri i Fb i Klodi Strallës, 21 janar 2019
 
 
 

 

Related Images:

Jozef Radi
Jozef Radihttps://www.radiandradi.com
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...
Share this
Tags

I ke lexuar?

Kontesha Bengazina – nga Lazër Radi – Pjesë nga Libri “Vorbulla t’Jetës Universitare” (Roma)

 Nji prej historive ma të bukura studentore, të rrëfyeme mjeshtrisht prej Lazër Radit në librin autobiografik: “Vorbulla t'jetës Universitare”, ku ai me at sinqeritetin e tij...

Katalogimi i Veprës së Plotë të LAZËR RADIT

  Katalogimi i veprës së plotë të LAZËR RADI  Materiali që paraqesim asht nji bibliografi e thuejse krejt Veprës së Plotë të Dr. Lazër Radit, botue dhe...

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin – nga librat e Lazër Radit

Kujtimet e mia me At Zef Valentinin nga librat e Lazër Radit Kanuni dhe teza e doktoraturës Mbasi mbylla llogarinë me Procedurën Civile, në mënyrën ma të...

Te rejat

More like this

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.