Një popull me mend në kokë… – nga Parid Turdiu

0
12
Mbreti danez Christian i X parakalon para popullit - shtator 1940
Mbreti danez Christian i X parakalon para popullit - shtator 1940
Mbreti danez Christian i X parakalon para popullit - shtator 1940
Mbreti danez Christian i X parakalon para popullit –
shtator 1940

Një popull me mend në kokë…

nga Parid Turdiu

 Më 9 prill 1940, në ora 4:15 të mëngjesit forcat gjermane kapërcyen kufirin me Danimarkën asnjanëse. Luftanijet gjermane filluan të zbarkonin trupa në portin e Kopenhagenit. Garda mbretërore në Kopenhagen dhe disa njësi në Jutlandën e Jugut ofruan një farë rezistence. U vranë 16 ushtarakë daneze.
Ushtria daneze ishte e vogël, vendi krejt i rrafshët, lehtësisht i pushtueshën nga tanket gjermane. Qeveria daneze konkludoi që rezistenca do ishte e pamundur dhe u dorëzua “me protestë”.
Për shkak të qëndrimit bashkëpunues të qeverisë daneze dhe nevojës që kishte Gjermania për produktet bujqësore të Danimarkës, gjermanët preferuan ta lejonin Danimarkën të vetëqeverisej, nën protektoratin gjerman.
Danimarka siguroi një marrëdhënie të favorshme me gjermanët, brenda kushteve të luftës. Qeveria dhe parlamenti pothuajse nuk u prekën dhe vazhduan të funksiononin si më parë. Policia dhe gjykatat vazhduan ishin krejt danezë.
.

Rezistenca aktive e qytetarëve danezë (1940-1945)
Rezistenca aktive e qytetarëve danezë (1940-1945)
Mbreti Kristian X qëndroi në vend dhe vazhdoi të funksiononte si kryetar shteti. Gjermania përfaqësohej nga “i Plotfuqishmi i Rajhut”.
Qeveria daneze dominohej nga socialdemokratët. Kryeministri Stauning ishte antinazist i thekur, por ndoqi një politikë akomodimi me gjermanët, si e keqja më e vogël. Populli danez u tregua realist dhe u bashkua rreth mbretit dhe qeverisë, pa treguar njeri-tjetrin me gisht si tradhëtarë.
Në tetor 1942, Hitleri i dërgoi mbretit Kristian një telegram të gjatë e të ngrohtë. Mbreti Kristian i u përgjigj thatë “Spreche Meinen besten Dank aus. Chr. Rex” (Falemnderit shumë Kr. Mbret). Hitleri u zemërua. Tërhoqi ambasadorin gjerman. Përzuri ambasadorin danez. Zëvendësoi të Plotfuqishmin e Rajhut me një oficer SS, me direktivën për të shtypur rezistencën eventuale në Danimarkë…
Më 1943, pati zgjedhje të përgjithshme në Danimarkë. Pjesëmarrja qe 90 %, më e larta në historinë e vendit. 94 % votuan për partitë demokratike. Partia Naziste e Danimarkës mori vetëm 2.1 % të votave.
Pas Stalingradit filloi njëfarë rezistence aktive.
Me 29 gusht 1943, Gjermania e vendosi Danimarkën nën okupacion ushtarak direkt, duke urdhëruar trupat daneze të largoheshin nga Jutlanda, por shumica e institucioneve vendase vazhduan të funksiononin normalisht deri më 1945.
.
Shpetimi i Hebrejve Daneze
Shpetimi i Hebrejve Daneze
Shumica e çifutëve shpëtuan.
Në total u vranë rreth 6 mijë danezë, 3 mijë brenda vendit, 2 mijë në shërbim të gjermanëve në frontin rus, 1 mijë në shërbim të flotës angleze, një shifër shumë e ulët krahasuar me vendet e tjera.

Related Images:

Artikulli paraprakShën Nëna Tereze, Mrekulli feje dhe dashurie – Album filatelik me parathënia nga Dom Lush Gjergji
Artikulli tjetërPër diskutimin e kufijve Kosovë-Serbi – nga Thanas L. Gjika
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.