Ballina Testata Gazeta Lahuta është vegla muzikore Ilire-Arbërore-Shqiptare nga Hysen S. Dizdari

Lahuta është vegla muzikore Ilire-Arbërore-Shqiptare nga Hysen S. Dizdari

0
31
Lahuta - Nji nder veglat ma te vjetra muzikore
Lahuta - Nji nder veglat ma te vjetra muzikore
Lahuta - Nji nder veglat ma te vjetra muzikore
Lahuta – Nji nder veglat ma te vjetra muzikore

Lahuta është vegla muzikore Ilire-Arbërore-Shqiptare

nga Hysen S. Dizdari

Prof. Ramadan Sokoli & Prof. Dr. Pirro Miso në veprën e tyre 

 
Veglat muzikore të popullit shqiptar – Botim vitit 1991, sjell fakte historike të cilat vërtetojnë tërësisht se lahuta është një nga veglat muzikore më të lashta të popullit shqiptar.
Ja disa fakte historike të cilat tregojnë se lahuta është një nga veglat muzikore me të vjetra iliro-arbrore-shqiptare.
Dy muzikologët e shquar shqiptarë Prof. Ramdan Sokoli dhe Prof. Dr. Pirro Miso ne librin e tyre me titull “Veglat muzikore të popullit shqiptar” – Botim, Tiranë 1991
Në faqe, 219 theksojnë: “Dëshminë më të vjetër të shkruar për këtë fjalë në shqipe e kemi të Pjetër Bogdanit në veprën Cuneus Prophetarum (shkalla -IV- ligjërata 1, kapitulli I – i cili thekson:
“…Ata që kënduekshin ndë mjedis e vashëzave e rasa të laudeve…” Duket se në gjuhën tonë do të këtë hyrë para ardhjes së osmanve në Shqipëri, me që e kanë edhe arbrëshët e Kalabrisë. (Lavud) Ky fakt rrëzon mendimin e albanologut Franz Nopça sipas të cilit kjo vegël na paska ardhur nga Lindja pas pushtimit osman. Përveç këtij fakti kemi dhe kronologjinë e emrit në gjuhë të tjera te Europës.
Në faqen 217 te këtij libri theksohet: “Përsa i përket përhapjes gjeografike të kësaj vegle në vendin tonë, mund të thuhet se përkon me përhapjen e këngve kreshnike duke filluar nga Kruja, dhe Ana e Malit në Veriprendim pastaj Malësia e Madhe, Hoti e Gruda, Kelmendi, Kastrati, Rrënzat e Shkodrës, Dukagjini, Postrripa, Shllaku, Nikaj-Mërturi, Malsia e Gjakovës, Krasniqja, Gashi, Berisha, Bytyçi, Kosova, ku cikli vazhdon të bëjë jetën e vet…”
.
Profesor Ramadan Sokoli
Profesor Ramadan Sokoli
Këngët e Eposit të Kreshnikëve këndohen nga lahutarët, të cilët janë rapsodë që dallohen për zërin e tyre tërheqës, për mjeshtërinë e të rënit të lahutës dhe për teknikën e mbajtjes mend të vargjeve.
Koka e lahutë në krahinën e Nikaj-Mërturi, Malsia e Gjakovës, Krasniqja, Gashi, Berisha, Bytyçi, Kosova, gdhendet në dru panje në formë të kokës së dhisë. Ka edhe lahuta që kanë në kokë të gdhendur përkrenaren e Skënderbeut, Shqiponjën dhe simbole të tjera shqiptare.
Me lahutë shqiptari ka kënduar eposin e kreshnikëve që i përket epikes legjendare po edhe këngët epike historike.
Koka e dhisë e gdhendur me mjeshtëri në Lahutën Shqiptare, sot është e vërtetuar botërisht, nga shkencat e arkeologjisë, historisë, gjuhësisë, se është një nga symbolet e lashta Iliro-Arbëroro-Shqiptare.
Posta shqiptare me 31.03.2011 ka emetuer një emision të posaçëm kushtuar kësaj vegle muzikore, ku pulla me vlerë 120 lekë paraqet Lahutën origjinale Shqiptare.
Ky Simbol është përdorur që nga koha e Aleksandrit të Madh, Pirros së Epirit, por është dhe simboli i përkrenares së Heroit tonë Kombëtar Gjergj Kastrioti-Skënderbeut. Kush guxon ta prek Lahuten Shqiptare, ka cënuar themelet e kulturës, të historisë dhe memorien Kombëtare të Kombit Shqiptare.
.
Filatelia Shqiptare - Lahuta
Filatelia Shqiptare – Lahuta

Bibliografia

Prof. Ramadan Sokoli, Prof. Dr. Pirro Miso – “Veglat muzikore të popullit shqiptar” Botim, Tiranë ,1991 f-216-220
“Vallet dhe muzika e të parëve tanë”, Tiranë, 1971; –
Prof. Ramadan Sokoli – “Folklori muzikor shqiptar-organografia”, Tiranë,1991;
Prof. Ramadan Sokoli – “Figura e Skënderbeut në muzikë”, Tiranë, 1978;
Prof. Ramadan Sokoli – “Gjurmime folklorike”, Tiranë, 1982;
Prof. Ramadan Sokoli – “Këngë patriotike”, Tiranë, 1985;
Prof. Ramadan Sokoli – “Veglat muzikore të popullit shqiptar”, me bashkautor, Tiranë, 1991;
Prof. Ramadan Sokoli – “16 shekuj”, Tiranë, 1995;
Prof. Dr. Pirro Miso – “Metodë për llautë”, botim mёsimor, botuar nga “Shtëpia Qёndrore e Krijimtarisë Popullore”, Tiranë,1965.
“Muzike Popullore instrumentale”, antogji. Botim i Akademisë së shkencave, Instituti i Kulturës Popullore, sektori i Etnomuzikologjisë. Tiranë, 1990
“Veglat Muzikore të Popullit Shqiptar”, vëllim integral (Me bashkautor R. Sokolin). Botim i Akademisë së Shkencave. Tiranë, 1991, f-217, 219
“Instrumentet kordofone të kulturës popullore shqiptare”, me bashkautor Prof. Achille Pellerano, katalog analitik, deskriptiv dhe ilustrativ, botim i realizuar në dy gjuhë, shqip dhe Italisht, (“Gli strumenti cordofoni cordofoni della cultura popolare albanese”). Financuar në kuadrin projektit “Revale” (Recupero e Valorizzazione di sculture del lingue), projekt i hartuar në bashkëpunim me Prof. Achille Pellerano, Bari – Itali, 2008

 

Related Images:

Artikulli paraprakDy orë me Ali Asllanin… nga Agim Shehu
Artikulli tjetër“Pikëllim në një foto të vjetër” nga Agim Janina
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

S'KA KOMENTE

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.