Faleminderit Mjeshtër! – nga Petrit Ruka – Një mbresë mbi librin “Pikëllim në një foto të vjetër” të Qerim Vrionit

0
8
Qerim Vrioni - “Pikëllim në një foto të vjetër”
Qerim Vrioni - “Pikëllim në një foto të vjetër”
Qerim Vrioni - “Pikëllim në një foto të vjetër”
Qerim Vrioni – “Pikëllim në një foto të vjetër”

Faleminderit Mjeshtër!

mbresa nga Petrit Ruka

mbi librin “Pikëllim në një foto të vjetër” të Qerim Vrionit

Studimet në fushën e fotografisë shqiptare, mbi historinë, estetikën dhe vlerat e saj janë ndoshta një nga fushat më të varfra e të zbehta të kulturës sonë. Dhe jo vetëm të varfra, por edhe të vonuara në kohë. Gjithmonë janë numëruar me gishta njerëzit që i kanë kushtuar mundin dhe jetën e tyre kësaj dege të rëndësishme të artit, fotografisë, njërës prej magjive më të madhe të shpikura prej mendjes njerëzore. E midis këtyre të paktëve, pas viteve ’90 fillon të spikasë e të zërë vend qendror në këtë hulli studiuesi Qerim Vrioni, nga më aktivët dhe më të përkushtuarit, me botime serioze të njëpasnjëshme, të cilat po zënë ballin e kësaj dege të rëndësishme të kulturës sonë kombëtare. Me mbi 100 artikuj të këtij lloji në shtypin tonë periodik, pas librave të suksesshëm “150 vjet fotografi shqiptare” e “Fotografia – një grusht diell” me artikuj e studime mbi fotografinë, Vrioni erdhi me librin e vyer “Fjalor i fotografisë”, i pari i këtij lloji në gjuhën shqipe, i cili plotësoi një mungesë të thellë mbi artin e kësaj gjinie. Për herë të parë në një libër të plotë vijnë njohuri bazike mbi terma e gjini, rryma e drejtime të fotografisë, histori botimesh botërore të kësaj fushe, proceset e instrumentet me të cilat ajo realizohet. Libri mbushi një boshllëk të madh jo vetëm për njerëzit e thjeshtë, që duan të dinë se si lindi dhe funksionon ky art, por edhe për profesionistët e tij, studentë të artit pamor e të kinematografisë, për gjithkënd që do të dijë mbi këtë pasuri kolosale që është vetë kujtesa e shoqërisë njerëzore.
Dhe ja së fundi vjen me një surprizë tjetër duke sjellë nga harresa e gati një shekulli një zbulim të thukët, emrin dhe veprën e një fotografi të madh si Kolë Maca, pothuajse i panjohur nga publiku shqiptar dhe historia e fotografisë sonë.  Libri titullohet “Pikëllim në një foto të vjetër” dhe hedh dritë mbi një emër të madh e mbi një vepër fotografike të rrallë që pati një rrezatim përtej kufijve të Shqipërisë, ndër gazetat e revistat më të njohura evropiane. Shkas për këtë libër është bërë një fotografi e famshme e fotografit shkodran me titullin “Gjon Pali dhe e bija” një shkrepje fatlume e vitit 1913, gjatë luftës për mbrojtjen e Shkodrës nga pushtimi malazez, e botuar së pari në gazetën italiane “La Domenica del Corriere”, shtojcë javore e “Corriere della Sera” të datës 25 maj – 1 qershor 1913, për artikullin redaksional me titull: “La fine della Guerra Balcanica” (Fundi i Luftës Ballkanike.)
Kaq ka mjaftuar si majá për studiuesin Vrioni për të mpiksur një libër të tërë të mrekullueshëm me një shikim shterues mbi jetën, vlerat dhe peshën e këtij fotografi të madh, mbi historinë e kësaj fotoje, estetikën e saj, rrethanat në të cilat u ngjiz, kohën e psikologjinë e atyre viteve. Një vështrim i gjithanshëm mbi një foto të vetme dhe një histori e tërë e një epoke, mbi etnografinë, ritualet e vdekjes, zakonet, veshjet, psikologjinë, karakterin e shqiptarëve në luftë, jetë e vdekje, lidhjet shpirtërore familjare e sa e sa kumte të tjera…           
Fotografia e lartpërmendur, që shërben si nismë për  një libër të tërë, është me të vërtet një vepër e rrallë artistike, pak e njohur deri me ardhjen e këtij libri, i cili i bën një vështrim shterues asaj nga të gjitha drejtimet e mundshme nga ato dimensione që kërkon një studim serioz dhe me përkushtimin që e karakterizon Qerim Vrionin në punët e tij. Kështu, me dinjitetin e plotë të një punimi shkencor libri merr vlerën e një zbulimi për një fotograf të madh të panjohur në ato përmasa që ai meriton, por dhe bëhet një shembull i shkëlqyer se si studiues të tjerë duhet të gjejnë pasionin dhe vullnetin për t’i dhënë kulturës sonë studime të tjera të kësaj natyre mjeshtërore. Vepra i kapërcen kufijtë e një studimi monografik për jetën dhe veprën e Kolë Macës duke rrezatuar më gjerë zhvillimet e artit fotografik në Shqipëri përgjat gjithë një shekulli. Për qindra e mijëra njerëz që janë të pasionuar pas historisë së këtij arti, por edhe për lexuesin e gjerë, ky libër përbën padyshim një pasuri të madhe sepse leximi i tij përveç krenarisë për trashëgiminë tonë kulturore të mbush edhe me mirënjohjen e merituar ndaj studiuesve të tillë si Vrioni, që meritojnë nderim dhe falënderimin e të gjithëve. Çdo libër i tillë është së pari një akt i madh dashurie ndaj vendit të tij e kulturës sonë kombëtare dhe autori këtë ka dëshmuar në çdo faqe e rresht te tij. Ndaj unë dua të jem veçse njeri prej të parëve që nxitoj t’i them faleminderit dhe t’i shpreh urimet e mia këtij mjeshtri të palodhur.
U shtofshin njerëz të tillë që na i bëjnë jetën më të bukur e më të pasur!
.
Gazeta “Telegraf”, 21 qershor 2019

 

Related Images:

Artikulli paraprakMasakrat greke në Çamëri u mbështetën nga britanikët – nga Dalip Greca
Artikulli tjetërMjerim për Shqipninë m’u katandisë nga niveli i Ismail Qemalit te Edi Rama! – nga Irhan Jubica
Jozef Radi
Biografi Jozef Radi 16 janar 1957, lind rastësisht në qytetin e Elbasanit, mbasi të dy prindët e posadalë nga burgu ishin interrnuar në kampin e Kuçit të Kurveleshit... Ishte i vetmi fëmijë i të ashtuquajturit “Kampi i 100 Intelektualëve”... 1957, Pagëzohet me emrin Antonin, por xhaxhai i tij me të njejtin emër, e regjistron si Jozef... 1957-1961, ndjek fatin e prindërve në odisenë e kampeve: Radostinë, Gradishtë, Çermë dhe më së fundi n’atë të Savrës... 1963-1971, kryen shkollën fillore dhe tetëvjeçare në Karbunarë dhe Savër me rezultate shumë të mira... 1971-1975, ndjek gjimnazin “20 Tetori” në qytetin e Lushnjes, ku përjashtohet dy herë nga shkolla, thjesht si... i biri i Lazër Radit! 1975, frekuenton të njëjtën klasë me Gëzim Hajdarin dhe Shpend Sollakun: Tre të apasionuar të letërsisë; më vonë edhe autorë mjaft të njohur librash... 1975, fillon si puntor në fermën e Savrës 1977-1979, kryen shërbimin ushtarak në repartet e xhenjos, fortifikim në Dropull të Gjirokastrës... 1981, mbaron shkollën e mesme me rezultate të shkëlqyera dhe as bëhet fjalë për vazhdimin e ndonji shkolle të lartë... 1984, bën gjithë përpjekjet për botimin e librit të parë poetik “Trokitje”, por problemet e biografike... e pengojnë botimin edhe pse Shtëpia Botuese e kishte vlerësuar si... “të botueshëm...” 1984-1990, krahas punës së rëndë në bujqësi, studion intensivisht gjuhët e huaja; merret me përkthime, shkruan dhe redakton veprën e të atit... 1989, së bashku me të atin përkthejnë veprën “Stalini, Moxarti dhe Maria Judina” e poetit Bërkoviqit, e cila kalon dorë me dorë si vepër antidiktaturë... 1990, së bashku me të Atin, vendosen në Tiranë, prej ku nis nji fazë e re shprese dhe entusiazmi, se demokracia mund t’i riparojë pasojat e diktaturës... dhjetor 1990-31 mars 1991, ndjek nga afër lëvizjen dhe ndryshimet demokratike... mars 1991, boton për herë të parë, ciklin me 6 poezi në revistën arbëreshe “Katundi Ynë” në Kozenca. maj 1991, regjistrohet në fakultetin e Gjuhë- Letërsisë dhe më pas kalon në atë Juridik. 1993, botojnë së bashku me të atin librin e parë “Muret e Muzgut” si dhe poemën “Stalini, Mozarti dhe Maria Judina” 1993, nis botimin e revistës tremujore “Arbëria”, e cila del në tre numra... 1993-maj 1997, punon në detyra të ndryshme në Presidencën e Republikës. qershor 1994, mbaron Fakultetin Juridik qershor 1997, ngjarjet e atij viti ishin dëshmi e vrasjes së demokracisë... detyrohet të emigrojë në Itali. shtator 1998, humb të Atin, Lazër Radin, njeriun me të cilin kishte ndarë ditët më të vështira të jetës. 2000, boton librin e dytë poetik: “Kujtesa e Mjegullës” 2004-2005, mbulon për gati dy vjet rubrikën “Qiell i Përtejmë” në revistën “ars” 2007, boton me bashkaautorë albumin fotografik “Ancona nascosta” 2000-2010, bashkpunon me shokun e tij Gëzim Hajdari, në redaktim e veprës së tij të botuar në Itali 2011, boton librin e tretë poetik “Fletorja e Vjeshtës” 2000-2013, bashkëpunon vazhdimisht me shtypin shqiptar 2000-2013, përkthyen mjaft nga veprat e poetëve si: Ungaretti, Montale, Raboni, Senesi, Fatuiva, Pessoa, De Moraes, Hikmet etje, si dhe ka në duar veprën e Bodlerit “Lulet e së keqes” 2016, po përgatit për botim veprën e plotë të Lazër Radit në 14 vëllime... Jeton prej 16 vitesh në qytetin e Anconës...

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.