Trifon Xhagjika vazhdon të mbetet Poeti pa varr…
nga Petraq Kote
Truporja e parë për artin letrar të pushkatuar nga regjimi komunist,
në Tepelenë, duhet të ishte ajo e Poetit Disident Trifon Xhagjika,
Ndihmomëni të qesh – Poezi nga Trifon Xhagjika
Nuk mundem,
…nuk mundem,
nuk mundem.
E pashë Atdheun lakuriq,
(vetëm pa miq e shokë)
mundohej të këpuste një degë dafine
nga lavdia e shekujve.
Atdheun e dija të rritur!
Por sa i vogël qenka!
As një degë nuk e këpuste dot.
E mora për dore
ta rrit në zemrën time…
Vëllezër,
Po e kërkuat Atdheun,
e kam unë.
Ndihmomëni të qesh!
Ndihmomëni të gëzoj!
Atdheu është lakuriq…
1963
Trifon Xhagjika lindi në Peshtan të Tepelenës, në vitin 1932. Trifon Xhagjika vazhdon të mbetet poeti pa varr…
Kush ishte Trifon Xhagjika?
Poeti ende pa varr, edhe pse kanë kaluar 62 vjet nga ekzekutimi i tij.
Një pasdite të ftohtë dhjetori, në kapërcyellin në prag të Krishtlindjeve te vitit 1963, në Tiranë u hap lajmi se kishin pushkatuar poetin, Trifon Xhagjika…
Ajo që kishte ndodhur ishte mbështjellë me mister dhe çdo interesim për më tej mund të kushtonte rëndë. Gjithsesi, poeti nuk do të rikthehej më te lagjja e vjetër, te kolegët e gazetës “Luftëtari” dhe as te blloqet, ku kishte lënë me mijëra vargje në dorëshkrime. Vonë, shumë vonë, të tjerët do ta merrnin vesh atë që kishte ndodhur…
Rreth viteve dymijë, Santa hyri në zyrën time në bashkinë Fier, u takuam. E ula në karrike. Grua e bukur e fortë, punonjëse e ish Arkivit të Shtetit Shqiptar. Me shumë dije e kulturë. E pushuar nga arkivi menjiherë pas pushkatimit të vëllait. U përshëndetëm dhe pa e zgjatur më kërkoi të redaktoja disa materiale të pabotuara të të vëllait, poetit të pushkatuar. Ndenja nji çast u mendova dhe thashë të mos e firmoja unë. Asokohe, nuk isha shumë i njohur. “Më mirë t’i redaktojë një penë e njohur e socit, një penë e ish diktaturës letrare… i dhashë nji emër… edhe ajo ndenji nji ças dhe pohoi, ke të drejtë. Pastaj folëm se si kishte shkuar në Tiranë kishte pritur diku I. K. dhe i kishte bërtitur: Pse ma vrave Trifonin? Ti ma vrave, vëllain… Sigurisht diçka dinte…
Asokohe tehu i shpatës së censurës të letërsisë socrealiste ishte: I. K., P. Misha dhe Z. Ç.
Kur u kthye në Fier, Santa erdhi përsëri në zyrë e më tha se materialet ia dhashë poetit Xh. S., me anë të Mero Bazes, asokohe shumë aktiv në publicistikë, Mero.
Pas disa muajsh erdhi përsëri në Zyrë më dhuroi vëllimin poetik të të vëllait poet… të pavarr, të dalë nga botimi, një bukuri e rrallë e poetizmit rebel, ku veçova poezinë “Ndërgjegja me katrore të zezë”. Santa në punë në bashki kishte vajzën Djanën, një njeri tejet e shkëlqyer…
Motra e poetit të pushkatuarar, të ndaluar, Santa Pulija Xhagjika, e cila prej shumë vjetësh nuk jeton më, më rrëfeu gjithashtu gjithë krenari e personalitet për qëndrimin dinjitoz të të vëllait Trifon Xhagjikës në sallën e gjyqit, ku shpërtheu i rebeluar
“Po të më jepni një top, do të qëlloj mbi regjimin tuaj!”
Kjo ishte dëshira e fundit e poetit të vërtetë të disidencës së vërtetë, Trifon Xhagjika.
Edhe pse kanë kaluar 62 vjet nga ekzekutimi i tij makabër, ende nuk dihet se ku prehen eshtrat e tij, dorëshkrimet me poezi, blloqet me shënime që ia sekuestroi Sigurimi i Shtetit…
@kotepetraq
