Sundimi i gjatë e i kontestuar i Josif Stalinit
Më 5 mars 1953, përfundoi sundimi i gjatë dhe i kontestuar i Joseph Stalin. Mbas gati tre dekadash si figura dominante e shtetit sovjetik, Stalin vdiq në moshën 74-vjeçare, duke lënë pas një komb të formuar nga industrializimi i shpejtë, udhëheqja gjatë luftës dhe një sistem politik shumë represiv.
Vdekja e tij shënoi mbylljen e një prej periudhave më vendimtare dhe më të trazuar në historinë sovjetike.
Një Komb në Zi
Të nesërmen, më 6 mars 1953, trupi i Stalinit u vendos për ekspozim publik brenda Shtëpisë së Unioneve, një nga ndërtesat më prestigjioze ceremoniale të Moskës. Atje, në Sallën e Madhe të Kolonave, trupi i tij i balsamosur i rrethuar nga lule, roje nderi dhe dekorime funerale të hollësishme.
Për disa ditë, turma të mëdha u mblodhën jashtë ndërtesës për të nderuar kujtimin e tij. Njerëzit prisnin me orë të tëra në të ftohtë për mundësinë të kalonin pranë arkivolit të njeriut që kishte sunduar Bashkimin Sovjetik që nga mesdita e viteve 1920.
Zija ishte si zyrtare edhe personale. Për shumë qytetarë, Stalini ishte paraqitur për vite me radhë si mbrojtës dhe arkitekt i shtetit sovjetik. Imazhi i tij ishte bërë i pandashëm nga fitorja sovjetike në Luftën e Dytë Botërore, e njohur në BRSS si Lufta e Madhe Patriotike.
Funerali Shtetëror
Më 9 mars 1953, u zhvillua një funeral i madh shtetëror në Moskë. Ceremonia u ndoq nga udhëheqës sovjetikë, zyrtarë ushtarakë dhe përfaqësues nga partitë komuniste dhe vendet aleate nga e gjithë bota.
Pas procedurave funerale, trupi i Stalinit u vendos brenda Mauzoleumit të Leninit, ku u vendos përkohësisht pranë trupit të konservuar të Vladimir Leninit. Për disa vite, vizitorët e Sheshit të Kuq mund të shihnin trupat e të dy udhëheqësve të ekspozuar së bashku.
Një trashëgimi që shpejt do të ndryshonte
Prania e Stalinit në mauzoleum nuk zgjati përgjithmonë. Në vitin 1961, gjatë procesit të de-stalinizimit të udhëhequr nga Nikita Khrushchev, autoritetet sovjetike e hoqën trupin e Stalinit nga mauzoleumi.
Ai u varros përsëri pranë Murit të Kremlinit në Sheshin e Kuq, ku ishin varrosur shumë figura të shquara sovjetike.
Ngjarjet e marsit 1953, vdekja e Stalinit, turmat e mëdha dhe ceremonitë solemne në Moskë – mbeten një prej momenteve më dramatike në historinë e Bashkimit Sovjetik, duke shënuar fundin e një kapitulli të fuqishëm dhe kontrovers në shekullin e njëzetë.
/HistoryTales/xlpress.tv/13 mars 2026