Serbët ishin armiqtë e betuar të malësorëve katolikë
Përgatiti Fahri Xharra
Në foto janë shqiptarët e Prokuples para se t’i dëbonte ushtria Ruse dhe Serbe prej vendit të vet. Të gjithë shqiptarët myslimanë apo katolikë që jetonin në këtë qytet dhe rrethinat e tij në atë kohë, u dëbuan me dhunë dhe u vranë, përderisa shqiptarët ortodoksë u serbizuan me shpejtësi të madhe.
Fahri Xharra, Gjakovë
Këtë që dua ta trajtoj sot, nuk është e panjohur as për ne si shqiptarë e as për qarqet diplomatike të Europës. Shtypi botëror e di me saktësi qëllimin e serbëve dhe lojën e tyre me shqiptarët e të dy konfesioneve: muslimanë dhe atij katolikë. Kësaj radhe nuk do të trajtoj qëndrimin dhelpërak serb ndaj shqiptarëve ortodoksë në mbarë tokat shqiptare të cilat mbetën nën okupimin serb.
Duke i lexuar kronikat e kohës dhe duke e bërë një analizë shumë të thjeshtë, arrijmë në përfundimin e njejtë se: “Rrezikun më të madh për Kishën Ortodokse Serbe, e kjo do të thotë edhe për popullin serb, e paraqet Kisha Katolike në kufijtë tanë të rinj.” (“Vesnik Srpske Crkve”) Ndarja e Shqipërisë pas 1913-tës ishte një favor shumë i madh për Serbinë, por edhe ajo ndarje dhe ai copëtim i tokava tona e donte një “marifet” të menaxhimit në mënyrë që me sukses të kryhej kolonizimi i atyre tokave dhe përfundimisht të zhdukej shqiptari nga faqja e dheut. “Rrezikun më të madh për Kishën Ortodokse Serbe, e kjo do të thotë edhe për popullin serb, e paraqet Kisha Katolike në kufijtë tanë të rinj. Ky do të jetë një demon, i cili nuk do të na lë të qetë dhe i cili në vazhdimësi do të jetë barrë edhe për shtetin edhe për popullin. Katolicizmi në këto anë është zgjeruar dhe, ç’është më e keqja, është përhapur dhe ka lëshuar rrënjë… Të rralla janë vendbanimet në krahinat e reja ku katolicizmi nuk e ka kapur ndonjë shpirt serb(!) dhe nuk ka fituar ithtarë.” Priftëria katolike shqiptare dhe besimtarët e tyre janë fajtorë, sipas popit Bojoviq, për të gjitha mossukseset serbe (“Vesnik Srpske Crkve”).
Këto janë thënjet e tyre jo të mijat, por unë iu besoj shumë në qëllimet e tyre. Qëllimet e tyre janë ende të parealizuara në masën 100%. Nëse realizimi i tyre deri në vitet ‘40 është kryer pa kufizim, pa dro dhe me dhunë, ai ende nuk është përfunduar. Ata sot kërkojnë mënyra tjera për likuidimin e plotë të elementit katolik nga tokat shqiptare.
Dhuna dhe zbrazja e tokave me dhunë për momentin nuk është opcion falë rrethanave të reja në botë, por kërkohet dhe synohet bashkëpunim nga vetë ne shqiptarët në realizimin e zhdukjes totale të elementit katolik shqiptar.
Me 20 Mars 1913, gazeta “Reichpost” shkruante: “Në rrethin e Janjevës mbi 400 vjet nga sot, rreth 8000 shqiptarë Katolik, të ashtuquajtur Laraman apo Katolik të fshehur, jetonin aty. Kur mbrritën serbët, me qindra nga këta laramanë deshtën që haptazi të deklarohen se janë katolike. Kur përfaqësuesi i shtetit serb të instaluar rishtas dëgjoi për këtë, tha: “Ose mysliman ose Ortodoks. Jo katolik!”
Po pse, ose musliman ose ortodoks? Shumë e lehtë të kuptohet. Në momentin kur këto toka mbesin tërësisht muslimane, janë dy mundësi: ose të bëhet Sanxhaku i dytë i Novi Pazarit ose lehtësohet shpërngulja e tyre nëpër botën islame. Çubrilloviqi në projektin e tij thoshte: “Pasi që shqiptarët të binden se i takojnë një bote tjetër asaj lindore, atherë e kemi më lehtë me ta. Por kjo do kohë!”
“Numër i panumëruar i Katolikëve ishin vrarë në Ponoshec, nga dora e sllavit (rrethi i Gjakovës). Afër Zhurit (rrethi i Prizrenit), kryetari i fisit ishe vrarë e thërrmuar nga shteti, mu pse ishte katolik. E njëjta gjë ndodhi edhe në Gjakovë në famullinë e Nikajve, kur mbi 70 katolikë u vranë nga malazezët”. (20.03.1913, gazeta “Reichpost”)
Po unë si shqiptar apo ti gjithashtu si shqiptar që rastësisht i kemi takuar besimit musliman, ne pranojmë që bashkëkombasit tonë shqiptarë të fesë katolike t´i katandisim nëpër botë, dhe në këtë mënyrë të bëhëmi bashkëpjesëmarrës në çfarosjen e një pjese të madhe kombëtare, të jemi në vijën e Serbisë? Jo. Unë jo. Por as Ti, jo!
Tek e fundit shqiptarët katolikë nuk janë një mall tregtar, me të cilët ne mund të bëjmë tregti!
Gazeta e kohës, “Neue Freie Press” me 20 Mars 1913, shkruan: “Me 7 Mars, soldateska e prirë nga një pop Ortodoks, në dhe rreth Gjakovës deshtën me forcë ta konvertojë popullatën katolike në besim ortodoks. Mbi 300 vetë, gra, burra dhe fëmijë nën kërcënimin me vdekje duheshin të konvertoheshin. Popi ortodoks iu tha: “Ose nënshkruani deklaratën se e keni pranuar fenë e vërtetë ose këta ushtarë të Zotit, do i dërgon shpirtrat e juaj në ferr!”
Te gjithë e nënshkruan përveç Patër Angjelit. Rezultati ishte skena më trishtuese e paparë në atë shekull.
Serbia aspak nuk brengoset që sot nuk mund ta përdorë të njejtën metodë si atë të viteve 1913, për pranimin e “fesë së vërtetë” (sllavo-ortodokse fxh), sepse po tenton në mënyra tjera të realizojë qëllimet e veta. Pse ne sot duhet të jemi “altoparlanta” (zërritësa dhe zëdhënësa) të Serbisë?! E mendojmë këtë?
Me 1919 qeveria jugosllave “nënshkruante” çdo akt ndërkombëtar kundër diskriminimit. Të njetjën e bënë edhe sot, por persekutimet ndaj katolikëve kosovarë vazhdonin. Në Shkup patriotin shqiptar, të atin e nënës Terezës e helmuan serbët. Serbët e shihnin rrezikun në shqiptarët katolikë se për ata myslimanë ishin planet tjera. Me 1929, u vra At Shtjefën Gjeçovi një françeskan shumë i respektuar nga shqiptarët. Edhe pse K. Jereqek i përshkruante shqiptarët “popull i vjetër me kulturë qytetare; edhe pse organizimi qytetar ishte i rëndësishëm edhe për Ilirët; sllavët medoemos e bënin sllavizimin, e turqit turqizimin e shqiptarëve, herë ndaras e herë në bashkëpunim. Pra?
Magazin für die Literatur des Auslandes ,1843 shkruan: “Serbët ishin armiqtë e betuar të malësorëve katolikë(…) serbët kishin një urrejtje të shfrenuar ndaj katolikëve shqiptarë.”
Ndërkaq një historian i shekullit XIX shkruante se, serbët i urrenin shqiptarët katolikë, për dy arsye, e para pse ata ishin pengesa e parë dhe e fundit e tyre në realizimin e politikave të tyre doktrinare-religjioze në mbështetje të Rusisë dhe përkrahjen herëpashershme të Turqisë, dhe së dyti se ata e sidomos kleri i tyre u mësonte brezave të kaluarën dhe mbanin trashëgiminë e saj në origjinalitet.”
E unë pse të kem urrejtje shfrenuese ndaj dikujt që flet shqip, frymon shqip?
Ndërsa një kronist tjetër në vitin 1841, thotë: “Në malet e larta të Gjakovës dhe Prizrenit jetojnë malësorët shqiptarë katolikë dhe dominojnë ato pjesë… ndërsa serbët janë armiqtë e betuar të tyre, dhe se shpesh armiqësia e tyre ka qenë e përgjakshme dhe shkatërrimtare.
“Vendbanime të arnautëve të besimit të krishterë në terrenin serb në kohët e kaluara kishte kryesisht nëpër qytete si Prishtinë, Vidin, Novi Pazar, Krushevac, Prokuplje, Nish dhe Çupri (Acta Bulgariae polissimum ecclesiastica (Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium, vol. XXIII, 339). Në çdo shkrim të së kaluarës mund të hasësh në të njëjtën urrejtje të serbëve ndaj elementit katolik shqiptar.
Çka po përgatitet? Jemi ne të vetëdijshëm dhe të ndërgjegjshëm që diçka po përgatitet?
“Thonë ose krijojnë përshtypjen sikur t’iu ketë ardhur koha të vendosin ndërmjet perëndimit apo orientit. Mirëpo kjo është një luftë me fantomë. As myslimanët e as katolikët (shumica) nuk jetojnë në hënë, por në Evropë. As njëra e as tjetra nuk e vënë në pikëpyetje rrugën evropiane të Kosovës. Muajve të fundit në Kosovë vërehet të ketë marrë turr një rrjet fanatikësh pseudoislamikë që punojnë për supranacionalizma të ndryshëm: saudit, turk, arab, iranian. Këta e bëjnë zhurmën suksesshëm sepse mediat reagojnë dhe bien në kurthin e agjendave të tyre. Bash këtyre ditëve në rrjetet sociale u hap tema e interdiskriminimit në Kosovë. Katolikët duket të mos jenë në gjendje të mirë. Këtë e dëshmon edhe migrimi i madh i tyre drejt Evropës, bëhet fjalë për të rinj e të reja me suksese të mahnitshme në shkencë, biznes jashtë Kosovës. Këtij diksriminimi duhet rënë në gjurmë; ai duhet të studiohet, analizohet dhe të ndërpritet menjëherë sepse dëmton Kosovën në aortë.” (Xhemal Ahmeti, studjues)
Politikanë dhe drejtues të kishës ortodokse serbe herë nën zë e herë haptazi mundohen ta quajnë Kosovën një shtet të tipit mysliman biles një shtet të tipit fundamentalist dhe kur kisha katolike shqiptare nuk është gjendur në anën e tyre si falsifikatore e historisë dhe fakteve atëherë dhe ajo është kthyer në objekt sulmi dhe shpifjesh. Ky sulm dhe këto shpifje ashtu si dhe lufta e përhershme ndaj shqiptarëve është e hershme. (Gjon Marku)
Gjithnjë udhëheqësit shpirtërorë e në mënyrë të veçantë klerikët katolikë shpalleshin armiqtë më të mëdhenj të popullit serb jo rastësisht. Por Faik Konica në revistën e tij “Albania” shkrunte: se katolikët shqiptarë janë shkak që u mbajt gjallë gjer më sot kombësia jonë.
Përfundimisht të bindemi që Kisha serbe harton, shpif dhe përçanë. Boll mo!
Me 19 janar 2026