Radhori i Shqiptarëve të shquar që merreshin me letërsi,
arte dhe shkenca, i përpjestuem në degët dhe specialitetet e ndryshme
Hartuar nga Instituti Shqiptar për Studime e Arte, Tiranë,
i drejtuem nga Padër Anton Harapi, viti 1944
***
Lexojeni ju lutem miq dhe jo miq është një dokument që të lë pa fjalë të çorodit të mpin mendjen dhe trupin. Duhet lexuar me qetësi pa emocione duke lënë mënjanë bindjet politike deri sa ta lexoni më tej duhet gjykuar mbi historinë e politikës shqiptare pse jo dhe një krahasim do të ishte i dëshiruar. Krahasimi duhet përdorur për të parë vektorët e fushave që trajton ky material që është një zbulim themeltar për publikun që e ka mbuluar për 40 vjet heshtja dhe errësira e komunizmit shqiptar. Është e pabesueshme për këdo që e sheh këtë material se sa kishte investuar Shqipëria në ndërtimin e plejadës të saj të inteligjencës. Të gjithë intelektualët e përmendur ishin shkolluar në gjithë vendet e Europës me investime familjare dhe deri diku me investime shtetërore. Mendoni për një moment sikur mos ndodhte gjëma e vendosjes së regjimit komunist gjithë ky potencial intelektual do të riprodhonte shumë herë më tepër masën e tij. Për sa i përket cilësisë së vlerave të kësaj mase do të duhet një shkrim më vete.
Faleminderit miq dhe jo miq… George Kotmilo
I – LETËRSI:
1. Poezi: Fan Noli, Asdreni, Vinçenc Prennushi, Lasgush Poradeci, Etëhem Haxhiademi, Ali Asllani, Ernest Koliqi, Petro Marko, Nexhat Hakiu, Vedad Kokona, Sotir Caci, Aleks Çaçi, Dhimitër Shuteriqi, Thanas Konomi, Gjergj Komnino, Perikli Mborja, Sejfullah Malëshova, Zissa Cikuli, Gjergj Bubani, Luigj Filaj, Kudret Kokoshi, Vexhi Buharaja, Tanush Ismailati, Manush Pëshkëpia, Guljelm Deda, Luçia Seregji (Lux Secreta), Beqir Çela, Arshi Pipa, Pjetër Gjini, Andrea Varfi, Anton Mazreku, Jusuf Luzaj, Kolombia (Selfixhi Ciu – Broja), Kristaq Cepa (Kappa), Hito Sadik, Kol Ashta (Shkaba), Yzedin Jashar Kutrulia (Dhimitër Pasko), Kristo Floqi, Ramiz Harxhi, Skënder Arrëza, Bardhyl Pogoni, Milto Sotir Gurra, Muzafer Xhaxhiu, Mark Ndoja, Shefqet Musaraj, Gjysh Bektashi Kolonja.
2.Theatër: Fan Noli, Kristo Floqi, Etëhem Haxhiademi, Dom Ndre Zadeja, Konstandin Kotte, Gjergj Komnino, Xhelal Broja, Stefan Shundi, Vinçenc Prennushi, Injac Zamputi, Zoi Xoxa, Skënder Luarasi, Jusuf Luzaj.
3. Novelë: Lumo Sëendo, Ernest Koliqi, Vedat Kokona, Sterjo Spasse, Pjetër Deda, Ndoc Logoreci, Stefan Shundi, Lipi (Filip Papajani), Veis Sejko, Filip Ndocaj, Lazzar Eftimiadhi, Hilmi Leka, Selahudin Toto, Anton Frashëri, Milto Sotir Gurra, Haki Stërmilli, Nonda Bulka, Astrit Delvina, Osman Bishqemi, Sotir Caci, Jani Lili, Injac Zamputi, Anton Mazreku, Musine Kokalari, Dhimitër Shuteriqi, Vasil Alarupi, Petro Marko, Selfixhe Ciu (Kolombia), Remzi Xheneti, Mitrush Kuteli (Dhimitër Pasko), Andrea Skanjeti, Shemshedin Vendresha, Qukapiku (Qamil Guranjaku).
4.Roman: Dom Ndoc Nikaj, At Anton Harapi, Mehdi Frashëri, Sterjo Spasse, Luigj Thaçi, Haki Stërmilli, Kolec Prendushi.
5.Prozë Arti: Veis Sejko, Perikli Mborja, Zef Dukagjini, Kol Ashta, Nonda Bulka, Ndoc Logoreci, Ernest Koliqi, Stefan Shundi, Jani Lili, Guljelm Deda, Qamil Draçini, Mit’hat Araniti (Rrem Vogli), Behar Shtylla, Remzi Xheneti, Vedat Kokona, Nexhat Hakiu, Mehmet Ali Beqiri, Tefë Krroqi, Çesk Kabashi.
6.Përkthime:
Anglisht: Selahudin Toto, Ali Kuçi, Anton Frashëri, Anton Logoreci, Fan Noli, Beqir Çela, Skënder Luarasi, Hito Sadi, Stavro Skëndi, Kostë Çekrezi, Beqir Haçi, Stavro Frashëri, Ramiz Treni, Aqile Tasi, Aldo Çoba, Llazar Fundo.
Armenisht: A. Burnazian.
Bullgarisht: Sterjo Spasse.
Frëngjisht: Enver Fico, Lazar Eftimiadhi, Skënder Arrëza, Foto Bala, Nonda Bulka, Ernest Koliqi, Sotir Caci, Behar Shtylla, Luigj Ljarja, Anton Mazreku, Dhimitër Shuteriqi, Jusuf Luzaj, Tajar Zavalani, Abaz Ermenji, Remzi Xheneti, Vedat Kokona, Selman Riza, Petro Korçari, Dhimitër Falo, Lefter Dilo, Hamit Kokalari.
Gjermanisht: Aleks Buda, Izet Bebeziqi, Lazër Shantoja, Gaspër Shoshi, Fan Noli, Skënder Luarasi, Karl Gurakuqi, Jovan Adami, Eqrem Çabej, Selman Riza, Ndue Paluca;
Greqishte e re: Aleks Çaçi, Jani Mili, Petro Marko, Thanas Konomi, Aleksa Mavraqi, Dhimitër Falo, Timo Dilo, Sotir Papakristo, Gabriel Meksi, Spiro Çomorra.
Greqishte e vjetër: Frano Alkaj, Pashko Gjeçi, Henrik Lacaj, Sotir Papakristo, Timo Dilo, Gabriel Meksi.
Italisht: Mark Ndoja, Pashko Gjeçi, Cuk Simoni, Jolanda Kodra, Kudret Kokoshi, Andrea Shuli, Muzafer Xhaxhiu, Manush Peshkëpia, Ernest Koliqi, Stefan Shundi, Lazër Shantoja, Andrea Varfi, Dedë Gajtani, Gjon Kovaçi, Guljelm Deda, Injac Zamputti, Anton Mazreku, Nexhat Hakiu, Kolë Ashta, Karl Gurakuqi, Mark Harapi, Besim Qorri, Lefter Dilo.
Latinisht: Frano Alkaj, Pashko Gjeçi, Pashko Gjeci, Henrik Lacaj, Nikollë Dakaj;
Persisht: Vexhi Buharaja, Fan Noli.
Rumanisht: Lasgush Poradeci, Dhimitër Pasko, Gjergj Bubani, Sinjari.
Rusisht: Sejfullah Malëshova, Milto Sotir Gurra, Mihal Sherko, Tajar Zavalani, Fan Noli, Llazar Fundo, Selim Shpuza (Harbuti).
Serbisht: Veis Sejko, Mid’hat Araniti, Vasil Trimçev, Vasil Llazari, Mark Temali, Sokoli, Lazër Radi.
Spanjisht: Pjetër Deda.
Turqisht: Jonuz Tafilaj. Vasfi Samini, Shemsedin Vendresha, Sherif Putra, Baba Ali Tomori.
Përkthime nga Shqipja në
Italisht: Jolanda Kodra, Kosmo Parino, Renato Baldini.
Gjermanisht: Aleks Buda, Eqrem Çabej.
Letërsi për Fëmijë: Frano Gjelaj, Tom Gjyshaj. Beqir Haçi.
II – ARTE
1.Muzikë: Fan Noli, Kristo Kono, Ludovik Naraçi, Thoma Nasi, Luigj Filaj, Baki Kongoli, Lec Kurti, Pjetër Dungu, Kostandin Trako, Mikel Koliqi, Ramadan Sokoli.
2.Pikturë: Vangjush Mio, Andrea Thanasi, Zef Kolombi, Sadik Kaceli, Foto Stamo, Hasan Reçi, Abdurahim Buza, Simon Rrota, Kenan Messarea, Fadil Pullumi, Androniqi Antoniu – Zengo, Sofia Zengo, Hysen Devolli, Mir Papajani, Vangjush Tushi, Qamil Grezda, Kel Kodheli, Ibrahim Kodra, Bukurosh Sejdini, Nexhmedin Zajmi, Vasil Toli, Shefqet Agalliu, Abdullah Emini, Vera Blloshmi, Shima, Babani, Vladimir Jani, Vangjeli Borova.
3.Skulpturë: Odhise Paskali, Janaq Zafiri Paço, Mihal Zallari, Llazar Nikolla, Sabri Tuçi, Kristina Hoshi – Koljaka, Andrea Mana, Stefan Mara, Kol Shala.
4.Arkitekturë: Qemal Butka, Anton Luffi, Skënder Luarasi, Kroqi.
5.Ekzekutorë Muzike: Tonin Guraziu (Piano), Lola Gjoka Aleksi (Piano), Ludovik Naraçi (Violinë) Fotaq Filipeo (Violinë), Baki Kongoli (Violinë), Sokrat Mio (Violonçel).
6.a) Këngë: Kristaq Antoniu (tenor), Kristo Kono (bariton), Mihal Ciko (Bariton), Maria Kraja Paluca (Soprano e lehtë), Tefta Tashko Koço (soprano e lehtë) Behije Çela, Liza Varfi.
6.b) Drejtor Koresh: Sotir Kozmo, Luigj Filaj, Gjeorgjia Truja Filçe, Kostandin Trako.
7.a) Recitime: Fiqret Ftera, Sokrat Mio.
7.b) Regji: Sokrat Mio, Fiqret Ftera.
8.Studime t’Artit: Odhise Paskal (Arte Figurative) Perikli Mborja (Arte Figurative) Kostandin Trako (Muzikë) Injac Gj. Ndoja (Muzikë), Vasfi Semini (Theatër), Eqrem Vlora (Zejtari).
9.Arkeologji: Hasan Ceka, Jovan Adam, Aldo Çoba, Yzeir Ismaili, Jonuzi.
11.Kinematografi: Kristaq Antoniu.
12. Fotografi Arti: Kristaq Sotiri – Korçë.
III. STUDIME:
1.Gjuhësi: Eqrem Çabej, Namik Resuli, Aleksandër Xhuvani, Kostaq Cipo, Justin Rrota, Karl Gurakuqi, Mustafa Kruja, Kolë Kamsi, Gjon Ujka, Dhimitër Berati, Koço Tasi, Selman Riza, Nelo Dizdari, Ndue Paluca, Gaetano Petrotta, Simon Shuteriqi, Osman Myderizi, Sotir Kolea, Pano Tasi, Nikollë Gazulli, Mahir Domi.
2.Kritikë Letrare: Aleks Buda, Mark Ndoja, Selahudin Toto, Pashko Gjeçi, Izet Bebeziqi, Ziahudin Kodra, Krist Maloki, Ernest Koliqi, Behar Shtylla, Jani Lili, Kolë Prela, Ndoc Logoreci, Fan Noli, Arshi Pipa, Qemal Draçini, Skënder Luarasi, Vedat Kokona, Nexhat Hakiu, Sterjo Spasse, Kolë Ashta, Lasgush Poradeci, Dhimitër Pasko, Filip Fishta, Timo Dilo, Jakoj Milaj, Vasfi Samini, Anton Doçi, Eqrem Çabej, Namik Resuli, Branko Merxhani, Gaetani Petrota, Gjon Kamsi, Stefan Shundi, Sejfullah Malëshova.
3.Histori: Fan Noli, Ndoc Nikaj, Ilo Mitkë Qafzezi, Athanas Gegaj, Dhimitër Beratti, Hamit Kokalari, Petraq Pepo, Kostë Çekrezi, Rozolin Petrota, Rexhep Krasniqi, Mehdi Frashëri, Lef Nosi, Benedikt Dema, Xhemal Bejlegu, Osman Myderizi, Lluk Karafili, Sotir Kolea, Stavro Skëndi, Xhevat Korça.
4.Filozofi: Branko Merxhani, Fejzi Dika, Mark Dema, Sotir Paparisto.
5.Pedagogji: Aleksander Xhuvani, Sotir Papahristo, Beqir Sinani, Ali Hashorva, Gabriel Meksi, Skënder Sejdini, Beqir Haçi, Zenel Hekali, Gjon Shllaku, Kolë Koci, Abdyl Kajanaku, Hidajet Ceka, Stefan Treska, Kasem Bajrami, Jonus Blakçorri, Lirak Dodbiba.
6.Jurisprudencë: Vangjel Meksi, Zef Benussi, Gjergj Ashta, Suat Asllani, Ndrek Kakarriqi, Kol Dhimitri, Hasan Dosti, Thoma Orollogaj, Terenc Toçi, Ndoc Gaspri, Mirash Ivanaj.
7.Folklor: Mihal Sherko, Sterjo Spasse, Ilo Mitkë Qafëzezi, Ilia Mitrushi, Nikollaq Kotte, Nikolla Lako, Eqrem Çabej, At Aleksandër Sirdani, At Benardin Palaj, At Donat Kurti, Rebi Alikaj, Rrok Zojzi, Gjush Sheldija, Peter Elezi, Hasan Reçi, Stavro Frashëri, At Gjon Karma.
IV – SHKENCA:
1.Matematikë: Nush Radovani, Anthim Konomi, Nexhat Pëshkëpia, Vangjel Gjikondi,
4.Mineralogji: Andrea Xega, Dhori Pano, Sulo Klosi,
5.Mjekësi: Alimihali, Spiro Çipi, Petraq Leka, Jorgj Jorgoni, Hajrullah Harxhi, Hamdi Sulçebe, Maliq Bekteshi, Sezai Agalliu, Sotir Polena, Federik Shiroka.
6.Shkenca Natyrore:
A.Botanikë: Stiljan Gaxho, Nikolla Lako, Ilia Mitrushi.
B.Zoologji: Vasfi Samini, Gjon Kiri, Isuf Allamani, Mas’har Kallajxhi, Mas’har Dervishi, Zef Kakarriqi.
C.Bujqësi: Mas’har Kallajxhi.
7.Edukatë Fizike: Gaqo Gogo, Luigj Shala, Anton Mazreku.
8.Ekonomi – Financë: Mehdi Frashëri, Zija Bejleri, Dhimitër Pasko, Haxhi Shkoza, Jakov Milaj.
EKSTRA
A.Gazetari: Nebil Çika, Timo Dilo, Aleksa Mavraqi, Rosolin Petrota, Gjergj Bubani, Stefan Shundi, Zef Malaj, Tajar Zavalani, Lazër Shantoja, Ali Kuçi, Thoma Frashëri, Nikë Barcolla, Gjergj Ashta, Xhevat Kallajxhi, Mehdi Frashëri, Maz’har Sopoti, Teki Selenica, Niko Konda, Branko Merxhani, Mirash Ivanaj, Petro Korçari, Dhimitër Falo, Leonidha Naçi, Seid Kemali, Lazër Radi, Pandi Frashëri, Vasfi Samini, Hilmi Leka, Vasil Alarupi, Hamdi Karazi, Lefter Dilo, Zoi Xoxa, Mihal Xoxe, Omer Nishani, Akile Tasi, Gaqo Gogo, Demir Alizoti, Konstandin Kotte, Fiqiri Llagani, Sejfullah Malëshova, A. Burnazian, Harbuti (Selim Shpuza), Kol Ivanaj, Karl Çoba, Eqrem Telhaj, Rexhep Mitrovica, Xhelal Mitrovica, Ferid Vokopola, Avni Zajmi, Mark Temali, Shemsedin Vendresha, Guljelm Deda, Sherif Putra, Baba Ali Tomori, Javer Hurshiti, Kristo Floqi, Milto Sotir Gurra, Koço Semini, Jani Lili, Beqir Haçi, Tahir Zajmi.
B.Jetë Femnore: Maria Kraja, Tefta Koço – Tashko, Lola Gjoka-Aleksi, Hoshi Koljaka, Gjeorgjia Truja-Filçe, Androniqi Antoniu – Zengo, Sofia Zengo, Vera Blloshmi, Ollga Plumbi, Mila Gjokoreci, Musine Kokalari, Selfixhe Broja (Kolombia), Eleni Lezo (Vjollca e Skanderbeut), Luçia Seregji (Lux Secreta).
Profesorë Muzike Kompozitorë dhe Kangëtorë Shqiptar: Prof. Kristaq Kono, Prof. Konstandin Trako, Prof. Sotir Kozmo, Prof. Misto Falli, Don Mikel Koliqi, Don Zef Shestani, Kol Jakova, Prof. Spiridon Konda, Prof. Kotta, Zonja Gjorgjija Truja (Filçe), Zonja Lola Gjoka (Aleksi), Zonja Maria Kraja (Paluca), Zonja Tefta Koço (Tashko), Tonin Guraziu, Pjetër Dungu, Baki Kongoli, Prof. Fotaq Filipeu, Prof. Krasta, Prof. Prokop Sorra, Kristo Çeko, Efthin Derri, Luigj Filaj, Kristo Koçi, Kristaq Antoniu, Prek Jakova, Merita Sokoli, Viktoria Xhaçka, Bardyle Nasse.
Instituti Shqiptar për Studime e Arte kishte këtë përbërje në vitin 1944:
Anëtarë të brendshëm të Institutit: Ali Asllani, At Pashko Bardhi, Dhimitër Berati, Eqrem Çabej, Hasan Dosti, Aleksandër Stavri Drenova, Kristo Floqi, Mid’hat Frashëri, Karl Gurakuqi, At Anton Harapi, Etëhem Haxhiademi, Kolë Kamsi, Sotir Kolea, Ernest Koliqi, Spiro Konda, Kristo Kono, Xhevat Korça, Mustafë Merlika – Kruja, Nikolla Lako, Krist Maloki, Dom Ndoc Nikaj, Fan S. Noli, At Bernardin Palaj, Ndue Paluca, Odhise Paskali, Lasgush Poradeci, Imzot Vinçenc Prennushi, Ilo Mitkë Qafzezi, Namik Resuli, At Justin Rrota, Vasfi Samini, Dom Lazër Shantoja, Ekrem Vlora, Aleksandër Xhuvani.
Misë Korrespondues: Dr. Vangjel Meksi, Hamdi Karazi, Hamit Kokalari, Ingj. Ilia Mitrushi. Dr. Jakov Milaj, Dr. Rexhep Krasniqi.
Drejtor i botimeve e i përkthimeve: Kolë Ashta.
Drejtor i Bibliotekës: Prof. Filip Fishta
Bashkëpunëtorë të Jashtëm: Prof. Ahmet Gashi – Liceu i Shtetit – Prishtinë; Dr. Gasper Jakova – Profesor i Liceut – Tiranë; Ing. Hasan Zeka – Ministrija e Ekonomisë – Tiranë; Prof. Yzeir Ismaili – Shkolla Tregtare – Vlorë: Dr. Zef Benussi -Rruga Mbretnore – Tiranë; Dr. Martiniani – Gjyqi i Diktimit – Tiranë; Dr. Kolë Dhimitri – Zyrë Advokatore – Tiranë; Prof. Arshi Pipa – Liceu i Shtetit – Tiranë; Prof. Aleks Buda – Liceu i Shtetit – Tiranë; At Benardin Palaj – Kuvendi Françeskan – Shkodër; At Donat Kurti -Kuvendi Françeskan – Shkodër; Agr. Sherif Frashëri – Ministrija e Ekonomisë – Tiranë; Ing. Andrea Xega -Drejtorija e Minierave – Tiranë; Sotir Kondi – Kryetar Seksjoni i Ministrisë së Ekonomisë – Tiranë; Prof. Sadik Kaçeli – pranë Magazia Kaçeli – Tiranë; Asaf Xhaxhuli – Stamboll (Turqi); Anton Krajni – Ministrija e Arsimit – Tiranë; prof. Gabriel Meksi – Rruga Dhimiter Kamarda 118 – Tiranë; Hamdi Bushati – Shkodër; Dr. Injac Ndojaj – Profesor i Liceut Shkodër; Prof. Mihal Zallari – Kryetar Parlamenti – Tiranë; Agr. Masar Kallajxhi – Inspektor Epror i Ministrisë së Ekonomisë – Tiranë; Petraq Peppo – Libraria Peppo – Tiranë; Sulejman Mujazhi – Stamles – Shkodër;
Dr. Venamin Dashi – Liceu Normale – Elbasan; Prof. Jonuz Blakçori – Tiranë; Pjetër Dungu – Radio Tirana – Tiranë; Niko Konda – Ministrija e Kulturës Popullore- Tiranë; Pashko Milaj – Statistika – Tiranë; Prof. Izett Bebeziqi – Ministrija e Punëve të Jashtme – Tiranë; Selman Riza – Biblioteka Kombëtare – Tiranë; Xhafer Belegu – Ministrija e Punëve të Jashtme – Tiranë; Patriarku Joakim – Atenes; Sotir Caci “Likaviti” Atenes, Qemal Mersacé – Odhes; Fiulante Alberto – Frashëri 73- Bulevardi i Madh, Tiranë; Selman Riza – Lidhja e II e Prizrenit.
Marrë nga Muri i FB Romeo Gurakuqi, 23 dhjetor 2021