Mos e prekni Malësinë e Madhe!
përgatiti Leonard Koja
Malësia e Madhe nuk është territor:
Është identitet – Dhe po e copëtojnë!
Një nga zonat më të dashura për histori, traditë dhe shpirt të fortë shqiptar po përballet me një katastrofë administrative që kërcënon të shkatërrojë vetë identitetin e saj.
Po flasim për Malësinë e Madhe, territorin që për shekuj ka qëndruar i bashkuar, ka mbajtur vlerat e komunitetit dhe ka ruajtur autonominë e vet historike.
Sot, po diskutohet një projekt që do ta shndërrojë Malësinë e Madhe në një fragment të vogël, të copëtuar dhe të nënshtruar nën administrimin e Shkodrës.
Dhe këtë po e quajnë “reformë territoriale”.
Ky nuk është thjesht një ndryshim administrativ – ky është plani për të zhdukur një histori, një shpirt dhe një qendër vendimmarrjeje që ka mbijetuar në male dhe lugina për shekuj me radhë.
Çfarë po propozohet dhe pse është një katastrofë?
Sipas skenarëve që qarkullojnë jashtë dokumenteve zyrtare, plani është brutal:
Kopliku, qendra historike dhe simbol i Malësisë, nuk do të mbetet më si bashki autonome.
Ajo do të shndërrohet në një njësie administrative të thjeshtë, pa pushtet vendimmarrës, ku çdo vendim do të merret larg, në Shkodër, larg maleve, larg banorëve që e njohin terrenin dhe nevojat e komunitetit.
Kelmendi, një territor që ka mbajtur traditat më të pastra të Malësisë së Madhe, do të bashkohet me njësinë Kastrat.
Ky është një akt i pastër i nënçmimit të historisë dhe vetëvlerësimit të komunitetit.
Tani, vendimet për Kelmendin nuk do të merret nga banorët e tij, por nga struktura administrative që nuk ka asnjë lidhje me natyrën malore, zakonet dhe historinë e vendit.
Shkreli do të bashkohet me Koplikun, duke humbur autonominë dhe zërin e vet.
Gruemirë do të hiqet nga Malësia e Madhe dhe do të shkojë te njësia “Rrethina Shkodër”, duke e copëtuar edhe më tej territorin dhe duke shkelur çdo lidhje historike dhe kulturore që ka pasur me Koplikun dhe maleve përreth.
Ky është një plan i papërgjegjshëm, anti-historik dhe anti-komunitar, që synon të tretë një territor të plotë nën një administratë urbane që nuk njeh asnjë lidhje me traditat, zakonet dhe nevojat reale të banorëve të Malësisë.
Pse kjo është një katastrofë e vërtetë:
Zhdukje e pushtetit vendore:
Çdo vendim për buxhetin, investimet, projektet e rëndësishme për infrastrukturën dhe shërbimet publike do të merret larg Koplikut dhe maleve të Malësisë.
Banorët do të shohin një shkëputje totale të vendimmarrjes nga jeta e tyre reale.
Shkatërrimi i identitetit kulturor dhe historik:
Kelmendi, Shkrel, Gruemirë, Kastrat, Hoti dhe Kopliku janë më shumë se territore.
Janë simbol i Malësisë, traditave, gjuhës dhe shpirtit të saj të pakompromis.
Çdo copëtim është një vrasje e identitetit dhe e kujtesës historike.
Shpopullim dhe braktisje:
Zhvendosja e pushtetit dhe shërbimeve do të forcojë ikjen masive nga fshatrat malore, duke lënë pas tokë të braktisur, shtëpi bosh dhe një komunitet të dobësuar.
Investimet dhe shërbimet bazë si shëndetësia dhe arsimi do të jenë më pak të aksesueshme.
Fragmentim i komunitetit:
Bashkimi i Kelmendit me Kastratin është një akt i qartë për të fragmentuar komunitetin dhe për të hequr çdo ndikim vendore.
Kjo nuk është thjesht një “strukturim administrativ”, është një nënshtrim politik i Malësisë së Madhe, që tenton të shuajë historinë dhe të mbushë boshllëqet me interesa të jashtme.
Është turp, është skandal, është akt kriminal ndaj komunitetit:
Malësia e Madhe nuk është thjesht një territor në hartë.
Është një histori e gjallë, një identitet dhe një shpirt i pakapërcyeshëm, që ka rezistuar shekuj.
Çdo copëtim i Koplikut, çdo bashkim i Kelmendit me Kastratin, çdo zhvendosje e Shkrelit dhe Gruemirës te Shkodra nuk është një reformë – është një krim ndaj banorëve dhe kujtesës së tyre.
Çfarë duhet të bëhet tani?
Banorët e Malësisë së Madhe duhet të ngrihen, të protestojnë dhe të kundërshtojnë çdo copëtim të territoreve të tyre historike.
Institucionet duhet të respektojnë autonominë dhe identitetin e Malësisë, dhe çdo vendim për reformën territoriale duhet të merret me konsultim të drejtpërdrejtë me komunitetet lokale.
Kelmendi nuk mund të tretet tek Kastrati, Shkreli nuk mund të bashkohet me Koplikun, Gruemira nuk mund të shkrihet te Rrethina Shkodër.
Identiteti nuk shitet, historia nuk shitet, autonomia nuk shitet.
Malësia e Madhe është më shumë se një bashki;
Është një simbol i qëndresës, i traditës dhe i vetëvlerësimit të shqiptarëve të veriut.
Çdo reformë që tenton ta zhdukë këtë nuk është një hap drejt modernizimit – është një akt barbar dhe i padrejtë, që duhet denoncuar me forcë dhe me çdo mjet ligjor dhe shoqëror.
Revista Fjala, 9 prill 2026