Lamtumirë, Aldo Ruscioni!
Rrëfim i Presidentit të Shoqatës Shqiptare “Aquila”, Pali Gjeko
Para pak ditësh u nda nga jeta një personalitet i spikatur i qytetit të Ankonës, Aldo Ruscioni, i quajtur ndryshe edhe “Kryetari i Bashkisë” së Portonovos dhe “Shpirti i Passetto-s”. Ai e ktheu Fortesën Napoleonike në një nga vendpushimet turistike më të rëndësishme të rajonit Marche.
Për figurën e tij biseduam me Pali Gjekon, President i Shoqatës “Aquila”, i cili e ka njohur nga afër zotin Ruscioni dhe ka punuar për 33 vite në Fortino Napoleonico. Pas ceremonisë së varrimit, tejet i prekur nga përcjellja e tij në banesën e fundit, ai na rrëfeu mbi figurën e Ruscionit dhe raportin që ai pati me shqiptarët.
“Për mua, Aldo Ruscioni ishte shumë gjëra së bashku”
Për mua, Aldo Ruscioni ishte shumë gjëra njëherësh. Së pari, ai ishte drejtues i një biznesi të veçantë, ku unë vazhdoj të punoj edhe sot, prej 33 vitesh. Ai ishte për mua jo vetëm si një vëlla i madh, por me sjelljen, dashamirësinë dhe respektin e tij, ishte edhe si një prind.
Jam takuar për herë të parë me të më 18 qershor 1993, sapo kisha ardhur me anije nga Shqipëria. U paraqita tek ai për punë. Pasi më mbajti 3–4 ditë në provë, më thirri në zyrë dhe më tha:
“Nëse do të punosh për vete dhe për familjen tënde, do të jesh gjithmonë në punë këtu tek unë. Derisa të rregullosh dokumentet, do të punosh, do të hash dhe do të jetosh këtu në Fortino. Mos u largo, sepse rrezikon dëbimin. Unë do të bëj çdo përpjekje të pajisesh me dokumente.”
Kështu punova një vit në Fortino Napoleonico. Kur mbaroi kontrata e parë, ai më ofroi një kontratë me kohë të papërcaktuar, me besimin se do të vazhdoja të punoja me të njëjtin përkushtim.
Gjatë asaj kohe, përmes meje gjetën punë edhe 5–6 shqiptarë të tjerë, njerëz që i njihja mirë dhe që kishin nevojë për punë. Kemi punuar së bashku në sistemimin, pastrimin, ndërtimin, mirëmbajtjen dhe restaurimin e Fortinos, sidomos gjatë periudhës dimërore. Edhe sot ata vazhdojnë të punojnë aty dhe janë përgjegjës në sektorë të ndryshëm të këtij biznesi turistik.
Një njeri me zemër të madhe
Ruscioni ishte njeri me zemër të madhe, jo vetëm për mua, por për gjithë stafin. Ai e konsideronte Fortinon si një familje dhe shqetësohej për çdo punonjës.
Nëse dikush vonohej, ai nuk mendonte menjëherë për fajin, por përpiqej të kuptonte arsyen. Pyeste për shëndetin, për familjen, për hallet personale. Nëse dikush kishte një problem serioz, thoshte:
“Shko dhe zgjidhe hallin, pastaj kthehu në punë. Vetëm më lajmëro më parë, që të marr masa për zëvendësim.”
Duhet kujtuar se në ato vite të para nuk kishim as mjete transporti, as celularë dhe as gjuhën nuk e njihnim mirë.
Unë fillova punë më 18 qershor 1993 dhe vazhdoj edhe sot. E gjithë jeta ime në Itali, këto 33 vite, është e lidhur me Fortinon dhe kjo falë raportit personal që ndërtova me Aldo Ruscionin.
Shembull humanizmi
Një rast që më ka mbetur në mendje është ai i një punonjëseje rumune. Kur mori vesh për vdekjen e nënës së saj në Rumani, shpërtheu në lot. Sapo Ruscioni e dëgjoi, shkoi menjëherë ta pyeste. Kur mësoi për humbjen, urdhëroi t’i prenë menjëherë biletën vajtje-ardhje, e pyeti nëse dy javë ishin të mjaftueshme dhe i dha edhe një shumë parash nga vetja. Edhe ne, të prekur nga shembulli i tij, u bashkuam dhe e ndihmuam.
Ky ishte Aldo Ruscioni. Model i biznesmenit korrekt dhe i njeriut me shpirt human.
Mbështetës i komunitetit shqiptar
Nga respekti që kishte për shqiptarët, ai hapi Fortinon për komunitetin tonë. E deklaroi publikisht vlerësimin për shqiptarët dhe vendosi që Fortino, një nga ambientet më elitare të Ankonës, të hapej për festat tona, veçanërisht për Festën e Flamurit.
Nga viti 2007, ne e festojmë aty 28 Nëntorin. Ishte ai që më sugjeroi krijimin e një shoqate:
“Jeni bërë shumë. Pse nuk organizoheni seriozisht? Të keni zyrat tuaja, të ruani kulturën dhe traditat.”
Kështu lindi Shoqata Shqiptare “Aquila”. Ai jo vetëm e dha idenë, por na mbështeti pa rezerva, madje edhe në marrëdhëniet me institucionet vendore.
Më vonë, duke ditur pasionin tim për futbollin, më mbështeti edhe në krijimin e skuadrës “Aquila Club”, e cila aktivizohet në Terza Categoria që nga viti 2012.
Kujtime të paharruara
Fortino Napoleonico ka pritur ministra, deputetë, presidentë, artistë dhe klube futbolli nga Italia dhe bota. Në vitin 2002 erdhi Milani i Maldinit, Pirlos, Kakás dhe Shevchenkos. Në vitin 2006 erdhi edhe Kombëtarja Italiane, që më pas u shpall kampione bote. M’u dha mundësia të bisedoja me ta dhe të merrja fanella kujtim. Këto privilegje më erdhën falë Ruscionit.
Ndarja nga jeta
Në vitin 2012, Aldo Ruscioni doli në pension, por mbeti gjithmonë i lidhur me Fortinon. Biznesin ua la fëmijëve të tij, vajzës Francesca dhe dhëndrit Eros, duke u siguruar që fryma dhe stili i tij të vazhdonin.
Ruscioni u nda nga jeta në moshën 82-vjeçare. Kohët e fundit shëndeti i tij ishte përkeqësuar. Edhe pasi doli në pension, unë e takoja shpesh. Kur unë u sëmura rëndë, ai vinte çdo javë për të më vizituar.
Isha i pranishëm në ceremoninë e varrimit më 5 shkurt 2026, në kishën e San Domenicos, Piazza del Papa. Një ceremoni madhështore, me pjesëmarrje të jashtëzakonshme. Brenda dhe jashtë kishës kishte po aq njerëz. Shumë personalitete folën. Pas një ore e gjysmë, prifti tha se ceremonia duhej mbyllur, sepse Aldo Ruscioni tashmë ishte pjesë e shpirtit të këtij qyteti.
Po largohej një nga figurat më të dashura të Ankonës. Unë isha një emigrant i fillimviteve ’90 që trokiti në derën e tij — dhe gjeta jo vetëm derën e hapur, por një njeri që nuk la askënd në vështirësi.
Pushofsh në paqen e përjetshme, zoti Ruscioni.
Lamtumirë, o njeri i punës dhe mik i paharruar i shqiptarëve.
Pali Gjeko – President i Shoqatës “Aquila” – Ankona
Shkurt 2026
Addio, Aldo Ruscioni!
Dall Presidente dell’Associazione Albanese “Aquila”, Pali Gjeko
Pochi giorni fa è mancato un personaggio di spicco della città di Ancona, Aldo Ruscioni, noto anche come il “Sindaco” di Portonovo e lo “Spirito del Passetto”. Ha trasformato la Fortezza Napoleonica in una delle più importanti località turistiche delle Marche.
Abbiamo parlato della sua figura con Pali Gjeko, Presidente dell’Associazione “Aquila”, che conosceva da vicino il signor Ruscioni e ha lavorato per 33 anni al Fortino Napoleonico. Dopo la cerimonia funebre, profondamente commosso dall’accompagnamento alla sua ultima dimora, ci ha raccontato la figura di Ruscioni e il rapporto che aveva con gli albanesi.
Presidente dell’Associazione Aquila – Pali Gjeko
“Per me, Aldo Ruscioni era tante cose insieme”
Per me, Aldo Ruscioni era tante cose insieme. In primo luogo, era il direttore di un’azienda speciale, dove continuo a lavorare ancora oggi, per 33 anni. Non solo era come un fratello maggiore per me, ma con il suo comportamento, la sua gentilezza e il suo rispetto, era anche come un genitore.
L’ho incontrato per la prima volta il 18 giugno 1993, appena arrivato in nave dall’Albania. Mi sono presentato a lui per un lavoro. Dopo avermi tenuto in prova per 3-4 giorni, mi ha chiamato nel suo ufficio e mi ha detto:
“Se vuoi lavorare per te e la tua famiglia, lavorerai sempre qui con me. Finché non avrai sistemato i documenti, lavorerai, mangerai e vivrai qui al Fortino. Non andartene, perché rischi l’espulsione. Farò tutto il possibile per fornirti i documenti”.
Così ho lavorato per un anno al Fortino Napoleonico. Alla scadenza del primo contratto, mi ha offerto un contratto a tempo indeterminato, convinto che avrei continuato a lavorare con la stessa dedizione. In quel periodo, altri 5-6 albanesi, persone che conoscevo bene e che avevano bisogno di lavoro, trovarono lavoro tramite me. Lavoravamo insieme all’organizzazione, alle pulizie, alla costruzione, alla manutenzione e al restauro del Fortino, soprattutto durante il periodo invernale. Ancora oggi continuano a lavorare lì e sono responsabili di diversi settori di questa attività turistica.
Un uomo dal cuore grande
Ruscioni era un uomo dal cuore grande, non solo per me, ma per tutto lo staff. Considerava il Fortino come una famiglia e si preoccupava per ogni dipendente.
Se qualcuno era in ritardo, non pensava subito al problema, ma cercava di capirne il motivo. Chiedeva informazioni sulla sua salute, sulla sua famiglia, su problemi personali. Se qualcuno aveva un problema serio, diceva:
“Vai a risolvere il problema, poi torna al lavoro. Avvisami in anticipo, così posso organizzare una sostituzione”.
Va ricordato che in quei primi anni non avevamo né mezzi di trasporto, né telefoni cellulari, né conoscevamo bene la lingua.
Ho iniziato a lavorare il 18 giugno 1993 e continuo a farlo ancora oggi. Tutta la mia vita in Italia, questi 33 anni, è stata legata al Fortino e questo grazie al rapporto personale che ho costruito con Aldo Ruscioni.
Fortino Napoleoniche – Portonovo
Esempio di umanesimo
Un caso che mi è rimasto impresso è quello di una dipendente rumena. Quando seppe della morte della madre in Romania, scoppiò a piangere. Non appena Ruscioni lo seppe, andò subito a chiederglielo. Quando seppe della perdita, ordinò che le venisse immediatamente tagliato il biglietto di ritorno, le chiese se due settimane fossero sufficienti e le diede anche una somma di denaro di tasca propria. Anche noi, commossi dal suo esempio, ci unimmo a lui e lo aiutammo.
Questo era Aldo Ruscioni. Un modello di imprenditore corretto e un uomo dallo spirito umano.
Sostenitore della comunità albanese
Per il rispetto che nutriva per gli albanesi, aprì il Fortino per la nostra comunità. Dichiarò pubblicamente il suo apprezzamento per gli albanesi e decise che il Fortino, uno dei locali più esclusivi di Ancona, avrebbe aperto per le nostre festività, in particolare per il Giorno della Bandiera. Dal 2007 festeggiamo lì il 28 novembre. Fu lui a suggerirmi la creazione di un’associazione:
“Hai fatto molto. Perché non ti organizzi seriamente? Avere una tua sede, preservare la cultura e le tradizioni.”
Così nacque l’Associazione Albanese “Aquila”. Non solo ci diede l’idea, ma ci sostenne senza riserve, anche nei rapporti con le istituzioni locali.
In seguito, conoscendo la mia passione per il calcio, mi sostenne anche nella creazione della squadra “Aquila Club”, attiva in Terza Categoria dal 2012.
Fortino Napoleonico – Portonovo
Ricordi indimenticabili
Il Fortino Napoleonico ha ospitato ministri, deputati, presidenti, artisti e società calcistiche italiane e straniere. Nel 2002 arrivò il Milan con Maldini, Pirlo, Kaká e Shevchenko. Nel 2006 arrivò la Nazionale italiana, poi proclamata campione del mondo. Mi fu data l’opportunità di parlare con loro e di ricevere maglie commemorative. Questi privilegi mi sono arrivati grazie a Ruscioni.
Con Ruscioni che lavorava per la Festa della Bandiera a Fortino
Alla sua ultima dimora
Nel 2012, Aldo Ruscioni si ritirò, ma rimase sempre legato a Fortino. Lasciò l’attività ai figli, la figlia Francesca e il genero Eros, assicurandosi che il suo spirito e il suo stile continuassero.
Ruscioni morì all’età di 82 anni. Recentemente, la sua salute era peggiorata. Anche dopo il suo pensionamento, lo vedevo spesso. Quando mi ammalai gravemente, veniva a trovarmi ogni settimana.
Ero presente alla cerimonia funebre del 5 febbraio 2026, nella chiesa di San Domenico, in Piazza del Papa. Una cerimonia magnifica e una partecipazione straordinaria. C’erano altrettante persone dentro e fuori la chiesa. Molte personalità intervennero. Dopo un’ora e mezza, il sacerdote disse che la cerimonia doveva essere chiusa, perché Aldo Ruscioni era già parte dell’anima di questa città.
Una delle figure più amate di Ancona se ne andava. Ero un immigrato nei primi anni ’90 che bussò alla sua porta e trovai non solo una porta aperta, ma un uomo che non lasciava nessuno in difficoltà.
Riposa in pace eterna, signor Ruscioni.
Addio, uomo laborioso e amico indimenticabile degli albanesi.
Pali Gjeko – Presidente dell’Associazione “Aquila” – Ancona