Konferenca e Bujanit: Premtimi që u tradhtua, jo gabimi që u harrua
nga Sokol Neçaj
Ka momente në histori kur një komb e thotë të vërtetën pa ekuivoke.
Konferenca e Bujanit (31 dhjetor 1943 – 2 janar 1944) ishte një prej atyre momenteve.
Dhe pikërisht për këtë arsye ajo u tradhtua.
Në kullën e Sali Manit, Bajraktarit të Krasniqes, që ndodhej pranë bazës së Shtabit Kryesor të UNÇ të Kosovës dhe të Komitetit Krahinor për Kosovë e Rrafshi i Dukagjinit, 49 përfaqësues shqiptarë nga Kosova dhe Shqipëria, në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, shpallën atë që politika shqiptare nuk ka pasur kurrë kurajë ta mbrojë me konsekuencë: të drejtën e shqiptarëve të Kosovës për vetëvendosje dhe bashkim me Shqipërinë.
Rezoluta ishte e qartë. Pa metafora. Pa nënkuptime.
Kosova dhe Rrafshi i Dukagjinit janë të banuara kryesisht nga shqiptarë dhe pas luftës duhet të vendosin vetë për fatin e tyre.
Kaq.
Por pikërisht kjo qartësi e bëri Bujanin të rrezikshëm.
Nga premtim lufte në krim politik
Në vitin 1944-1945, kur pushkët heshtën dhe pushteti u konsolidua, Rezoluta e Bujanit u shpall “dokument lokal, pa vlerë”. Josip Broz Tito e hodhi poshtë pa asnjë ndrojtje. Enver Hoxha heshti.
Heshtja e Tiranës nuk ishte naive. Ishte zgjedhje politike. Vetëvendosja u flijua për pushtetin.
Dhe kështu u krijua një nga padrejtësitë më të mëdha historike ndaj shqiptarëve: lufta u fitua bashkë, por paqja u nda pa ta.
Bujani nuk është thjesht dokument i harruar.
Është aktakuzë ndaj: elitës komuniste shqiptare që u përkul para Jugosllavisë, historiografisë zyrtare që e fshiu ose e relativizoi, politikës së tranzicionit që e përdori Kosovën vetëm si slogan moral, jo si kauzë shtetërore.
Pas Bujanit, Kosova do të kalonte represionin e pasluftës, dekadat e kolonizimit, kryengritjet e mbytura, dhe në fund luftën e viteve 1998-1999.
Sot, shumë politikanë flasin për Kosovën me tone patriotike, por shmangin Bujanin.
Pse? Sepse Bujani kërkon përgjegjësi historike, jo retorikë. Ai na kujton se: bashkimi nuk ishte ide romantike, por vendim politik i nënshkruar; vetëvendosja ishte premtim lufte, jo slogan studentor; dhe dështimi nuk ishte i pashmangshëm, por i zgjedhur.
Pse duhet t’i kthehemi Bujanit?
Bujani nuk kërkon të idealizohet. Kërkon të lexohet siç është: dokument i një të vërtete të mohuar.
Nëse sot flasim për sovranitet, dinjitet kombëtar, marrëdhënie të sinqerta Shqipëri-Kosovë, pa ballafaqim me Bujanin, e bëjmë propagandë, jo histori.
Sepse kombet nuk dështojnë kur humbasin luftëra. Ato dështojnë kur tradhtojnë të vërtetën e tyre në momentin e fitores.
Dhe Bujani është pikërisht ajo e vërtetë.
Marrë nga Muri i FB Sokol Neçaj, 1 janar 2025