Kali i Trojës nuk ka ekzistuar kurrë…
…Kjo sipas një teorie të fundit,
për vlefshmërinë e së cilës,
bota akademike është e ndarë…
Sipas kësaj teorie, Kali i Trojës nuk ka ekzistuar kurrë, jo sepse ngjarjet e rrëfyera nga Homeri i përkasin më shumë mitit sesa historisë, por sepse një përkthyes ose kopjues i pakujdesshëm, shumë shekuj pas ngjarjeve të rrëfyera në Iliadë, bëri një gabim të madh… Kjo sipas arkeologut detar Francesco Tiboni të Universitetit të Aix en Provence-Marseille. “Kali, – pohon studiuesi, – ishte në të vërtetë një lloj anijeje me origjinë fenikase: figura kishte formën e kokës së një kali, prandaj quhej zakonisht Hippos, që në gjuhën helene, do të thotë kalë.
Përdorimi i një anijeje të madhe plot me dhurata për të larë një haraç, ose për t’u bërë homazh perëndive ishte normale. Imagjinoni lehtësimin e trojanëve kur zbulojnë në mëngjes se flota akease ka lundruar dhe ka lënë një anije haraçi në plazh. Duket, shumë më pak e dyshimtë se një kalë piktoresk prej druri. Dhe shumë më i përshtatshëm për të fshehur një grusht luftëtarësh. Tingëllon mirë, apo jo?
Homeri shkruan (ose e përcjell gojarisht) se akeasit lanë një hipos, kalë, siç e quante ai atë lloj anijeje. Disa shekuj më vonë vjen përkthyesi, që bën ndryshimin nga anije kalë, në kale prej druri. Dhe ja miti që për disa mijëvjeçarë ka ndezur imagjinatën tonë dhe ka torturuar racionalitetin tonë: por si arritën të qëndronin të fshehur në një kalë druri? Dhe, a ishin trojanët aq budallenj sa ta fusnin atë brenda mureve?”
Teoria e Tibonit u prit me interes, por edhe me një sasi të caktuar skepticizmi nga bota akademike. Interes nga studiues alternativë dhe disa arkeologë: disa filologë dhe historianë detarë e kanë gjetur të besueshme idenë se termi “kalë” mund të jetë një referencë simbolike ose teknike për një lloj anijeje të përdorur nga akejtë.
Skepticizëm dhe dyshim nga akademia tradicionale: Klasikët më ortodoksë e kanë mirëpritur me rezerva, duke e konsideruar interesante, por spekulative, sepse nuk mbështetet nga prova të njëzëshme letrare ose arkeologjike. Pra, teoria nuk është bërë e përhapur deri më sot, dhe interpretimi simbolik i “kalit” si një makinë lufte ose ofertë fetare është ende më i përhapuri në universitete.
Megjithatë, ky nuk do të ishte i vetmi rast i përkthimeve të përafërta. Le të marrim Ungjillin: “Është më e lehtë për një deve të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës…” Për shekuj me radhë e kemi pyetur veten “por pse një deve?” Pastaj zgjidhja: jo të gjithë janë dakord, por është më logjikja. Fjala aramaike gamal ka dy kuptime, e para është deve, e dyta është hawser, litar i trashë (ose nëse preferoni, edhe në helenisht kamelon është deve, kamilon – hawser). Pra, “Është më e lehtë për një hawser të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës” tingëllon më mirë, a nuk mendoni?
Zbuloni librin “Storie straordinarie” (Firence art edizioni) ku Luciano Donzella tregon mbi 300 histori të pabesueshme, por të vërteta.
Marrë nga linku: https://florenceartedizioni.com/catalogo/storie-straordinarie-luciano-donzella/