Një foto dhe historia e fatit të një familje Familja Vushmaqi – familja e nënës sime – nga Jozef Radi

Familja Vushmaqi, Pejë 1925, Frano e Pjetër, me gratë e prindët

Familja Vushmaqi, Pejë 1925, Frano e Pjetër, me gratë e prindët

Një foto dhe historia e fatit të një familje

Familja Vushmaqi - familja e nënës sime

nga Jozef Radi

Kjo foto është e vitit 1924, është në natyrë në qytetin e Pejës. Në të janë katër çifte, 2 prindët, dhe trë fëmijët me familjet e tyre respektive dhe një fëmijë. Është familja e nënës sime Vitore Vushmaqi – Radi. Përmes kësaj fotoje do të përpiqem të bëj edhe një panoramë, si më i madhi i nipave në Shqipëri, e që i kam njohur thuajse të gjithë pjestarët e kësaj familje… 
Në të djathtë të fotos janë Frano Llesh Vushmaqi (1905-1978) dhe e shoqja Katerina Çiflaku – Vushmaqi (1900-1956); në qendër janë dy prindët e tyre Llesh Pjetër Vushmaqi me të shoqen (emrin e së vilës s’e kujtojmë) në qendër është e bija Emilia Vushmaqi, në qendër në këmbë është i shoqi me kapele (emrin s’ia dimë, dimë vetëm që ishte slloven dhe jetonin në Lubljanë. Sëbashku me ta është e bija, (emrin s’ia dimë)… kurse në të majtë është Pjetër Llesh Vushmaqi (1902-1968) me të shoqen Monika Berisha – Vushmaqi… Dëshmohet se kjo familje ka pasur edhe një djalë më të madh dhe një vajzë tjetër?
Fotoja është e pranverës së vitit 1924, mbasi Katerina disa muaj më vonë me 12 qershor 1924, do të lindte fëmijën e parë me Frano Llesh Vushmaqin: Vitoren. Mbas saj, në harkun e 15 viteve, do të lindin edhe pesë fëmijë të tjerë: Viktori, Rexhina, Adelajdja, Maria dhe Xhuzepina.
Familja Vushmaqi, ishin me origjinë kelmendas të Vermoshit, të zbritur në Pejë. Dy djemtë e Llesh Vushmaqit u shkolluan në Austro-Hungari… ku Frano Lleshi u specializua në përpunimin e mishit, sallamit dhe ëmbëlsirave; kurse Pjetër Lleshi kreu shkollimin ushtarak. Ata kanë pasur edhe një vëlla më të madh, i cili s’gëzonte shëndet të mirë, kështu që ai u kthye në Vermosh, ku mbas disa kohësh vdiq. (emrin s’e kujtojmë) 
Në 1931, si rezultat i një konflikti, familja Vushmaqi e lë Pejën, dhe dy vëllezërit vendosen në Tiranë, ku brenda një kohe të shkurtë, biznesi i tyre qe mjaft i suksesshëm, mbasi Pjetri shërbente si oficer në xhandarmërinë shqiptare, kurse Frano së bashku Monikën gruan e Pjetrit i vunë shpatullat biznesit të tregëtisë së sallamit në Shqipëri.
Mbas fitores së komunizmit, si për gjithë tregëtarët e ndershëm edhe për familjen Vushmaqi, nis kalvari. 
Së pari, më 1944 u arrestua Pjetër Llesh Vushmaqi, i cili u dënua më dhjetë vite burg. Me 1948, largohet për në Jugosllavi, Viktori, djali i vetëm i Frano Llesh Vushmaqit, mbasi familja ishte me shtetësi jugosllave. Ai u vendos fillimisht në Slloveni, te halla Emili, e më pas në Itali, ku edhe do të martohej me një italiane.
Ndërsa i burgosin të vëllanë, Pjetrin, Frano Lleshin do ta largonin nga Tirana, ku për ca kohë jetoi në Durrës, dhe prej vitit 1950 deri më 1978, do të jetonte në Elbasan, në profesionin e tij, si mjeshër në punishten e sallamit.
.
Familja Vushmaqi - Tirane - 1941

Familja Vushmaqi – Tirane 1941 Viktori – Vitorja – Rexhina – Maria – Adelajdja – Xhuzepina – ulur Frano e Katerina

Të bijën, Vitoren, e cila prej vitit 1943, do të ishte e shoqja e Lazër Radit, do ta arrestonin në vitin 1952, dhe do ta dënonin me 9 vite burg. Para se të dilte nga burgu, në 1955 asaj do t’i vdiste fillimisht e motra, Maria (1934-1955), vetëm 21 vjeçe, ndërsa një vit më vonë nga tronditja dhe humbjet e njëpasnjëshme, në 1956 do t’i vdiste edhe e Katerina, e ëma vetëm 55 vjeçe. 
Në vitin 1963, pa mbushur 40 vitet, do t’i vdiste edhe e motra Rexhina Ndoja Vushmaqi (1928-1963) e martuar me Injac Ndojën, duke lënë një djalë (Henrikun) pa mbushur 6 vitet. Në vitin 1968, do të vdiste Pjetër Llesh Vushmaqi, i cili mbas burgut jetoi pranë Kishës Françeskane në Rrugën “Ali Pashë Gucia”. Vitet e fundit jetoi i paralizuar, dhe me Moniken nuk patën fëmijë. 
Dhjetë vite më vonë, me 1 gusht 1978, do të vdiste i nderuar dhe i respektuar mjaft prej elbasanasve, me të cilët ndau 27 vite të jetës, Frano Llesh Vushmaqi. 
Viktor Frano Vushmaqi, do të vendosej fillimisht në Romë ku do të martohesh me Giuseppina ? me të cilën pati katër fëmijë: Catia, Franco – Moris, Sara dhe Suzi. Më pas, ai do të vendosej në Brazil, në San Paolo e ku mbas një martese të dytë do të kishte edhe tre fëmijë (dy vajza dhe një djalë – djali vdiq ne moshe krejt te re prej nje semundje). Më 1987, ai fitoi një llotari të madhe në Brazilit, e cila ajo do të bëhej edhe shkak i vrasjes së tij, mbasi gjatë vjedhjes së shtëpisë, ai u gjend përballë me banditët, që do ta vrisnin. 
.
Frano Llesh Vushmaqi (1905-1978)

Frano Llesh Vushmaqi (1905-1978)

Më 1988, do të vdiste edhe motra Adelajdja (1930-1988) e cila nuk pati fëmijë… Vitore Radi – Vushmaqi (1924-1997) do të vdiste më 23 mars 1997, kurse në vitin 2006, do të largohej edhe fëmija e fundit e Familjes Vushmaqi, Xhuzepina Shestani Vushmaqi (1939-2006)…!
Familja e Vushmaqi, ishin krenar për origjinën e tyre kelmendase, për besimin fetar dhe për traditat e tyre familjare. Tre fëmijët e Llesh Vushmaqit: Pjetri, Franoja dhe Emilia (thuhet se kishin edhe dy te tjerë) u shkolluan në perandorinë Austro-hungareze. 
Për dy fëmijët e tjerë djali e madh dhe vajzs tjetër, informacioni është fare i pakët. Fakt është kultura austriake, rregulli, disiplina, shpirti i detyrës, së bashku me shpirtin malësor të kelmendasit, si njerëz të punës, të besimit e të fjalës, u bënë bosht i gjithë fëmijve të tyre. 
Për Emilinë, të madhen e fëmijëve, dimë që u martua në Slloveni me një nëpunës, dhe mbas ’44, për shkak të dramës së familjes Vushmaqi, marrdhëniet mes tyre humbën. 
Fotoja në fjalë është gjithashtu edhe dëshmi e veshjeve. 
Të tre burrat janë të veshur me kostume dhe kravata, Patriarkët Vushmaqi, burrë e grua, janë të ulur në qendër dhe vajza e madhe Emilia mer të bijën është pranë tyre. Në të majtë është Pjetër Lleshi me Monika Berishën; në të majtë Frano Lleshi me të shoqen Katerina Çivlakun, dhe mes dy vëllezërve burri i Emilisë. Gratë dallojnë për veshjet qytetare të asaj kohe. Katerina, vinte nga familja e pasur e Pejës, Çivlakët, (ajo pati disa drama familjare, dhe ishte ishte rreth 5 vite më e madhe se Franoja. Shkëputja për një kohë të gjatë dhe fati tragjik, ndau për së gjalli një pjesë të kësaj familje. Nëna ime, Vitorja sa herë e shihte këtë foto thoshte: Kjo foto është e prillit 1924, sepse mbas dy muajve do të ishte ardhja e saj në jetë. 
Nëna kishte lindur me 12 qershor 1924!
Në Vermosh, njerëzit më të afërt të kësaj dege të shkëputur prej truellit, janë familja e Dedë Vushajt (Vushmaqi), hallat e të cilit kanë qenë të afërta dhe i kanë mbajtur lidhjet qoftë reale qoftë edhe përmes kujtimeve apo bisedave me të parët e tyre. Ato janë takuar si me nënën tonë në Tiranë ashtu dhe me motrën e saj Xhuzepinën, në qytetin e Shkodrës.
2018-2021
Ju mund të ndiqni çdo përgjigje për këtë term nëpërmjet RSS 2.0 feed. Ju mund të lini një përgjigje , ose Ndiqni nga faqja e juaj. Kategoria: Gazeta  Etiketat: , , , , ,

Lini një Përgjigje

Visit Us On TwitterVisit Us On Facebook