Rozana Suli per Lazer Radin

I dashur Jozef,
Kam kërkuar ta shoh më shumë se një herë Golgotën, në mënyrë që me e përfytyrue sa me pastër figurën e profesor Lazrit dhe djerrinën e paskaj ku e (ju) kanë detyrue… doja të shkruaja diçka për ta falenderuar, dhe doja që ti ta kishe.
Kjo është diçka krejt natyrale dhe pa pretendime, fryt i diskutimeve, reflektimeve dhe shënimeve të mija me tim shoq…
Uroj të kem pa drejt!
Lexim të mbarë!
Rozana
 

Nji jetë që s’vdes,

Rozana Suli

 
Prej nji jete që s’vdes,
prej nji njeriu që – u përball me vdekjen – e ka dhanë ma shumë fruta,
se banaliteti i së keqes me frutat e veta t’helmatisuna
.
Vorrosë n’shkëlqim të viteve t’veta,
ekzekutue – n’se mund t’thuhet kështu -
pa asnji dritë drejtësie,
a priori, mbi bazë kaçarrenash.
prej frikës s’nji mendje pjellore, t’paangazhueme.
.
Detyrue me heshtë nën peshë të çnderimit,
n’pluhnin e t’përjashtuemve, t’mallkuemve;
i vetmi faj: nji bukuri që u kuvendon zemrave,
që u flet t’vetve me zemër – si ma e domosdoshmja gjà -
nji thirrje e gjakut – nji klithmë që shpirti -
e ka të pamundun ta shpërfillë.
.
“Jo, s’kam ardhë prej Kosove me vra vllaznit e mi!”
Jo, ai s’kishte ardhë n’kët botë me i ba keq kujt, Lazri!
Dhe ja ku asht, n’kët botë, me vorrin e tij n’qiell të hapët,
i detyruem m’u endë për gati nji gjysë shekulli
midis rrethesh t’nji ferri pa shpërblesë,
i dënuem prej nji zoti mjeran tmerrue prej vetvedit,
prej nji zoti turmash që s’besonte n’Parajsë.
.
O Lazër, o zemër e dashtun dhe e patrazueme,
shko, shko përpara,
tue qindrue gjithnji aty ku t’kanë shtrëngue
gjithmonë tue e gjetë rrugën e shpisë!
Sepse shpia asht zemra jote,
e ajo zemra jote t’përket veç ty!
Po a mundet me i pëlqye Djallit ai morali yt!
.
Mbi ftyrë, ajo buzqeshja e posa shpërthyeme;
e n’mendje nji det fjalësh, e konstelacione mendimesh,
mandej fjalë, e tjera fjalë.
Tana kartat e tua n’xhep – e asgjà tjetër veç tyne -
të mbushuna me ide dhe andrra.
Njaq sa t’mjaftojnë me jetue. E me mbijetue.
.
Gjithkah përreth banalitet i së keqes:
nji frikë që gjeneron veç dhunë,
e ajo dhunë gjeneron veç terror,
e përsri dhunë:
si nji hije vrastare që e mbyt vetvedin,
edhe trupin – edhe jetën – e gjithçka i përket.
.
E n’se kjo asht jeta, jetoje Lazër,
vazhdoje me kryeneçsi kët gja;
Jetoj midis të vdekunve që ecin!”
E thonë se ishte nji person i veçantë,
që edhe n’mjerim t’asaj kohe
e vishte me kujdes dinjitetin e tij prej burri.
Njajo thirrje e jetës
që kurrë s’na braktis.
 .
Zgjodhi tokën e vet, Lazri,
sepse – shumë ma përpara se t’lindte -
ishte ajo tokë e tij që e përzgjodhi.
Andrroi nji botë ma t’mirë – besonte se ishte e mundun -
përtej detit – që e kishte kapërcye n’rini të vet -
e lypi mjetet me e realizue atë;
dhe u kthye n’atdhe – ende djalosh – mirnjoftës e i dashuruem me gjithçka,
plot jetë, n’shkëlqim t’energjive t’veta,
gati për gjithçka – që mbas tmerreve të luftës -
vendi vet – t’bahesh ma i mirë.
.
Dikush thotë se ishte dashnia
njaj filli që e mbajti gjallë
njashtu t’varun midis humnerës e shpresës.
Kishit zgjedhë rrugën e dashnisë, Lazër!
Ajo Dashni që s’të braktis kurrë në dëshpërim,
veç ia përtrinte forcat edhe i rrethuem prej tmerri.
.
Majà e përzieme me pluhun,
Farë që vdes, po gjithsesi – përtej vetvedit -
vazhdon me krijue – nji jetë tjetër, nji jetë t’re -
Krypë e tretun n’frymën e ujit,
pikë mbas pikle,
ku asgja s’shkon hupë.
.
M’duket sikur t’shoh o Lazër
- nji imazh i gjallë e i pranishëm -
me njat shikim t’vëmendshëm n’asgjanë që të rrethon,
gjuejtë me frymë t’armikut
- prej veshve t’tu, prej syve t’tu,
njashtu veshtullak mbërthye mbas teje -
mbështjellë me nji qefin vuejtjesh t’zymta,
që prej thellsisë së syve tu s’lejon m’u dukë asgja.
.
A i beson nji dashnie t’çarmatosun,
braktisë ndër krahët e Zotit të t’harruemve;
askush s’asht ma i sigurt, gjithçka asht e mbikqyrun;
përpiqesh me i ndry n’siguri mendimet tua,
e fjalët që t’i ndalën përmbi letër,
nji mesazh shprese
- derisa e gjitha kjo t’shpërthejë n’vetvedi -
E t’mundet njeriu me mendue n’krye t’vet.
 .
Dridhem kur mendoj ata ditarë të djegun
- çdo dënim n’turrë të druve m’rrebelon -
pse asht liria ajo që dënohet
e ndiej nevojën me shpërthye n’nji stuhi;
e më mbetet veç shpresa se prej atij hini
- në pëshpërimat e fuqisë së çdo rreshti të tyne -
t’jetë ngjitë n’qiell nji klithmë drejtësie
britma e nji zani burri që i flet zemrës së Zotit,
si fmijë në kërkim t’nji rehatie
mes krahve edhe gjoksit të nanës.
.
T’kanë detyrue me forcë
- si nji kafshë thertoreje -
me hecë njasaj rruge terri;
i pafajmë, i brishtë – e thellësisht njerì -
pa dijtë asgja për mjerimin që mund të psojë nji i ngjajshëm yti.
M’ke lejue m’u pyetë veç prej dhimbjes së tij:
çka ke ndje, o Lazër, kur
- e ke hjedhë zemrën përtej telave me gjemba -
a e ke braktisë gjithçka mbas vedit?
.
Eh ja, – prej ferrit të burgjeve -
njashtu si ajo kambana e s’dielës që nalton festën
rënkimet – si nji fyell i amblël – e nji jete t’re;
njajo forcë e paepun që ringrihet prej fillimi,
tue kërkue frymë, e tue gjetë diellin
- nji bimëz hollake që shpërthen asfaltin -.
E aj njerì i vorrosun asht ba babë,
e ngjesh n’gji njat krijesë t’vetën,
pranë tij ajo nanë luaneshë,
që vëzhgon me shqetësim
at qenush njeriu që i buzëqesh në surrat s’keqes.
.
Sigurisht djalli asht spërdredhë n’prani të tij
- s’e përballë dot humbjen që ia shkakton çdo jetë e re –
e hiqet zvarrë ndër shkambinj e pluhun
- e flak i kall ylberët -
Shikimet përreth digjen prej njasaj shprese
ku çdo fmijë i beson s’ardhmes,
e çdo i rritun asht i thirrun me e mbrojtë.
Guximi rilind
e ky guxim ka nji emën
emnin i nji fmije
- që përtej gjithçkaje -
asht lindë njatje,
- e pa marrë parasysh asgja – i vjẹn era tambël,
era mjaltë e guxim,
trashëgim i nji jete që s’mundet me e ndalë askush.
Lazri – njashtu si Shën Lazri – asht ringjallë!
S’e ka gjet ma njat buzqeshjen e vet rinore,
po ka te njajtin shikim – të njajtën zemër -
e flet pa urrejtje,
edhe pse e keqja i ka vjedhë gjithçka,
e s’mundet me bà asgja kundra atij gjaku të ri.
E ledhaton at qenush njerzor,
me dashninë e atij që sheh përtej pragut e përtej vetvedit;
e befas krejt mendimet e tij
- vargjet e tij të djeguna -
i rikthehen jetës
e kanë me u ba librat e
së nesërmen.
Se çdo fmijë asht nji horizont i ri
që shpaloset mbi njì t’ardhme t’mundshme.
Lazri e dinte se s’mund të vdiste
- pse aj kishte zgjedhë jetën -
e për kët ka me vazhdue me jetue.
- e bashkë me të Bukuria mes fletash t’shkrueme -
 .
Sot gjithçka kqyri përreth
-Mundohem me e pà me sytë e Lazrit -
dhe vrej të njajtën mungesë mendimi
që dikur – lejoi me ndodhë at çka ndodhi;
Ajo asht aj banaliteti i së keqes,
nji vdekje e ngadaltë e njerzimit ndër shpirtna të disave,
që mandej përhapet ndër zemra t’nji shumice
e i mban lidhë, i than,
i len pa pyetje, pa dyshim
- shikim i ndytë, e i nënshtruem -
E tillë asht – poshtërsisht e keqe – gjithçka që s’asht e mirë,
e s’asht e mirë gjithçka që s’asht njerzore!
Antitezë që çnjerëzon ata që s’e pranojnë,
tue kthye në demon,
ma s’pari veten e tij, mandej edhe tjertë,
harrue ndër hapsina të pafundme t’mëshirës
që mundet me i shpalosë dashnia.
 .
Lazri dhe Hannah – edhe ajo m’asht fort e dashtun -
kishin mujtë me qenë miq
- ndoshta veç me pendë, për arsye gjeografike.
I përfytyroj ata – ulë n’pafundësi -
at përsëri djalosh – ksaj here përgjithnji -
rrethue prej mirsisë universale,
e kqyri me kënaqësi
- e pak frikë njerëzore -
krejt at të keqe që mbi kët tokë
e ban të njajtë fatin e çdo toke!
 .
Shkëlqen mbi ta ajo drita e përjetshme,
e mbi ne drita e tyne,
mos me e harrue njat dritë!
I leni fmijtë me e përvetsue shkëlqimin e lirisë së tyne,
edhe njat rini prej së cilës ata hoqën dorë
për hir të dashnisë për dinjitetin e tyne.
 .
A ka mënyrë ma t’mirë me andrrue nji Shqipni ma t’mirë?
Nji njerëzim ma njerëzor, e nji botë ma t’drejtë?
 .

Jeta e hidhtë (Çohu Lazër!

Rozana Suli

.
Lazër, m’i lag buzët
me majën e gishtit tand,
po m’torturon flaka e indinjatës
për kët tokë temen, të shkretë e t’pa dinjitet;
ku lshohen prej naltsive shqipet e tua t’mallkueme;
e ndër qiejt e sotëm përsillen shkabat.
.
Dridhem e përlotem, tue puthë plagtë e tua
lott m’rrëshqasin mbi at ftyrë t’shfytyrueme
t’asaj që njiher’ m’nji kohë
ishte Betania*, shpi e t’vorfënve dhe mirseardhjes,
kësoll’e thjeshtë malsori, ku miku ishte i shejtë,
njashtu si kingjat lshue ndër ledina.
.
*Betania – Bethany – qytet në Jude, pjesë e Bregut Perëndimor,afër Jerusalemit e nën kontrollin palestinez. Sot ka emrin arab al-Azariyeh, që do të thotë “Vendi i Lazrit”, në 2017 kishte nji popullsi rreth 22.000 banorë.
.
Buk e krypë. Bukë e thame si gur,
e ashpër njashtu si vetë jeta.
E krypa, e vetmja urtì e nji ekzistence reduktue n’asht.
Zemër e bardhë dromcash,
shpirt i thyem, i ndamë e i shumuem,
i njatij që jep gjithçka, edhe pse gjà s’ka mbas shpirti.
.
E shejtë njajo fjala e dhanë
(e shkyente deri edhe mantelin e zi të vdekjes)
Edhe gjaku. Edhe nderi.
Tirana njashtu si Babilonia,
nalton sot qiejve çdo arrogancë t’vetën
projekton marritë e veta
n’vitrinat e pluhnueme ndër shitoret e dukjes;
 
Gjiriz hajnash e çobansh,
që i ndjellin e tërhjekin delet drejt thertores.
Qytet i përhumbun, i pashpirt
guaskë e argjendtë e asgjasë absolute,
arkmort i andrrave t’thyeme, të mbytuna:
fëmijtë e tu n’ty janë tue kërkue nji shpirt,
e gjejnë përfundimisht, ndjesinë e zbraztisë.
.
Ata deshtën Njeriun e ri
- ata të parët -
dhe i nënshtruen burrat me e realizue ate
- në baltë, tue e derdhë gjakun e tyne -
derisa t’i kishin shndërrue në larva.
Dhe ndër zorrtë e atyne që mbetën
- pa identitet e pa vetëdije -
festojnë sot
trafikantë të vdekjes, Mammonë*,
Epulonë** e shërbtorë të tyne,
krejt t’pavetëdijshëm për fatin e tyne.
.
*Përmenden në Dhjatën e re, njerez që personifikojnë fitimin, pasuninë, grykësinë, pangopjen. Përdoren në kuptim negativ.
**Ka kuptim evangjelist negative. Persona me vese, që pëlqejnë kryesisht të ngrënit
.
E hijshme mbulesë e tavolinës, n’qendisma t’holla,
e sofra shtrue
- për njata që s’të kanë dashtë kurrë;
prej kuzhine, aromë e acidit,
mbulon at të gjakut,
kufomat e harrueme n’qoshe të rrugës:
toka juej asht vorrezë e grryeme
prej gjithë të dashtunve tuej.
.
Dhe ja frutet helmuese të fikut t’thamë,
ideologjia e pamëshirshme që gjeneron t’kundërtën e saj,
që n’anën tjetër, i ban farat e saj shterpe,
(shushunja të mishit t’vet)
Shqipnia ime asht nji pemë e thatë.
- e pashpirt, e dorëzueme, e zhgënjyeme -
Harroj se dikur – kam pasë – rranjë të forta.
Të shëndetshme. Të gjalla. Të lira.
.
Sot kjo tenjë e ndytë grryen ashtin tand,
parazitët jetojnë mbi shpinë tande,
grigjat e verbueme shkelmojnë veshkat tua;
ky shirit ushqehet n’bujari të gjinjve tu,
e t’len përditë e ma t’rraskapitun,
të grryeme, të shtrydhun deri n’palcë.
Dhe Era e Jetës i shkapërderdh fëmijtë e tu,
e ato shkojnë të mpitë, me dhjetra, me qindra
njashtu si flladi shpërndan farat e rradhiqes.
.
Edhe gjithçka rrëshqet, e ndodh
n’heshtinë e luginave memece,
të fushave t’braktisuna,
e të arave mbetë pa parmendë,
mes zhuzhurimës së gjinkallave,
e borive n’trafikun e çmendun ndër qytete,
dërdëllimës së politikanëve e blogerëve n’rrjete sociale.
.
Përkundëra njeriut, aty-k’tu,
vazhdon me lulzue çikorja e egër,
edhe shpargulli, nenexhiku, shega;
e përcjellë prej ere, arom’e sherbelës së livadheve
i gazmon zemrat e atyne që bajnë qëndresë.
larg bordellove dhe haneve.
.
E jetës tjetër. E jetës së hidhtë.
.
Talita kumi*, zgjohuni
o njerëz që keni sakrifikue jetën tuej
për kët tokë, për t’ardhmen që keni andrrue me na dhanë.
Edhe ti, O Lazër, shfaqu mes nesh!
Eja me na tregue t’vërtetën e ekzistencës tande;
rabbuni** – o mjeshtra – na e jepni dëshmitë tueja
mbi t’vërtetat e k’saj bote,
mbi dinjitetin që edhe n’mjerim ma t’thellë mbrritët me e ruejtë.
Mbi ate çka vërtet i mbijetoi
fajdeve të përditshme e shpërbamjes prej vdekjes.
.
*Shprehje në aramaisht e thanë prej Jezusit në Ungjillin e Markut çka do me thanë: “Vajzë, çohu”
**Rabbuni – Rabin – ekspert në Shkrimin e Shenjtë. Rrënja hebraike (rab, fjalë për fjalë shumë i madh) e bën të ngjashëm me termin latin maestro magistër, fjalë për fjalë – më i madhi).
.
Kthehuni përsri te ky breg, kthehuni me na kshillue
- pluhun, veç pluhun -
e asgja tjetër s’mbetet, nji shfrymje kotsie,
për njata që i nënshtrohen kompromisit,
për njata që shpinën e thyejnë ndaj mendimit t’vetëm,
për njata që e lejojnë vedin m’iu skllavnue padronit
- cilado qoftë ftyra e tij -
.
Kqyruni ndër pasqyra, vllazën e motra,
a e njihni vallë ftyrën tuej?
Edhe unë jam mbetë në kët anë t’përtejme deti,
me vëzhgue pasqyrimin tim
- tek lëkundet ndër ujna, e kërkon trajtat e tij.
.
Jam e përzgjedhuna e fatit, puthun prej bekimi,
- në sytë e atyne që mbetën – ajo që ia doli n’krye;
as mish, as peshk, materie e papërfundueme
pa përkatësi n’shpirt, endacake e pastrehë. E pa paqe.
Hibride midis nji grueje dhe halucinacioneve të saj,
që përgjat ditës përpiqet me endë n’tezgjah,
tue mbajtë sëbashku kompllotin me deformimin e jetës së vet;
e natën zhban gjithçka, tue shkëmbye andrrat e pasionet,
me çmimin e lotëve.
.
Jeta ime prej grueje, hjek dhe merr:
ma ka shkulë zemrën prej rranjve,
ma ka mbushë barkun me dy zemra të reja,
në rrahjet e t’cilave shenjoj kohën teme si nanë,
me shpresë – e n’pritje -
me iu mësue atyne, vlerën e kthimit!
.
N’se do t’kisha qëndrue atje – n’vend që t’largohesha -
a kishte me ndryshue ndoj gjà?!
M’bahet sikur ndigjoj zanin e gjakut tem,
e ulëras prej kryqi:
Pse m’ke braktisë?
.
Edhe e ndjej nji lot
- nji pikë të ngroftë përkatësie -
tue rrëshqitë përgjat gërvishtjeve
të drunit të pandjeshëm në t’cilin ka mbetë pezull.
.
Dhe ishte mbramje dhe ishte nadje. E teta ditë.
Nevojitet intuita e manifestuesve
me rizbulue burimet,
nën pluhnin e k’saj kohe,
nën hinin e ksaj toke të djegun,
nën kambët e trungjeve të nalta
të antenave dhe përforcuesave,
n’ato pak oaze të mbetuna virgjën
prej betonit dhe magazinave;
nevojitet durimi i barijve,
që shetisin grigjat e tyne luginave
n’kërkim të barit të freskët, e të rrajve;
urtësia e duerve të gjysheve
që gatuenin pogaçe,
Koha mbetë pezull në numrimin e luleve
të mollës e qershisë,
o n’përtypjen e kokrrave të shegës.
.
Kena nevojë për energji të reja,
e me ia kthye kohën natyrës,
me duer e me krahë të fuqishëm;
me urtësi e kujdes,
me e transformue gulshin
e cikleve prodhuese të makinerive,
te hapat e ngadaltë të mbjellësve të grunit;
e me andrrue nji Rilindje zemrash.
.
Dhe ishte mbramje. Dhe ishte nadje. Nji ditë e re.
N’orën e mesditës
zanat kan’ me u kthye e me u mbledhë
nën hijet e denduna të lisave;
ka me u ndje rënkimi i mëndafshtë
e lindjes s’nji jete aktive,
e kena me u mësue fmijve tonë
shenjtninë e mosbindjes qytetare.
.
Ja kështu, Zoti ynë i vetëm e i mirë,
me emna të shumtë, vetmitar e i braktisun,
tue i mbajtë gjithë k’to gjana n’zemrën e vet,
mandej ka me gjetë pak paqe
nën strehën e nji lisi madhshtor,
në përqafje të rranjve të veta.



 Una vita che non muore…

Rozana Suli

Di una vita che non muore,
di un uomo che – resistendo alla morte – ha dato molto frutto,
della banalità del male e dei suoi frutti avvelenati
 .
Sepolto nello splendore dei suoi anni,
giustiziato – se così si può dire –
senz’ombra di giustizia,
a priori, su base di menzogna.
per paura di una mente fertile, non allineata.
 .
Costretto a stare sotto il peso del disonore,
nella polvere dei margini, dei dannati;
la sola colpa: una Bellezza che parla ai cuori,
che parla al suo di cuore – come imperativo -
un richiamo del sangue – e dello spirito -
che gli è impossibile ignorare.
 .
Non sono venuto dal Kosovo per uccidere i miei fratelli’
No, non era venuto al mondo per il male, Lazzaro!
Ed è eccolo, al mondo, nella sua tomba a cielo aperto,
costretto a vagare per quasi mezzo secolo
tra i gironi di un Inferno senza riscatto,
condannato da un dio minore terrorizzato da sé stesso,
da un dio popolare che non credeva nel Paradiso.
 .
Lazzaro, cuore amato, imperturbabile,
cammina e cammina,
restando sempre lì dove ti hanno costretto
ma trovando sempre la strada di casa!
Perché la casa è il tuo cuore,
ed il tuo cuore ti appartiene
Non piace al demonio la tua morale.
 .
Sul viso, quel sorriso appena accennato;
e in testa miriadi di parole, costellazioni di pensieri,
e parole, ed altre parole.
In tasca tutte le tue carte – null’altro che quello –
affollate di idee e di sogni.
Quel che ti basta per vivere. E sopravvivere.
 .
Tutt’attorno la banalità del male:
una paura che genera violenza,
quella violenza che genera terrore,
e di nuovo violenza:
come un’ombra assassina che strangola sé stessa,
ed il corpo – la vita – che le appartiene.
 .
Se questa è vita, vive Lazzaro,
continua a farlo con puntiglio;
vivo tra morti che camminano.
Dicono fosse una persona distinta,
anche nella miseria di quel tempo
vestiva su misura la sua dignità d’uomo.
Quel richiamo alla vita
che non s’abbandona.
 .
Scelse la sua terra, Lazzaro,
perché – già prima che nascesse –
era la sua terra ad aver scelto lui.
Sognò un mondo migliore – credette fosse possibile –
oltre il mare – che aveva attraversato in gioventù –
cercò gli strumenti per realizzarlo;
tornò in patria – ancora giovane – grato e innamorato di tutto,
pieno di vita, nel fulgore delle sue energie,
pronto a fare – dopo l’orrore della guerra –
della sua terra un posto migliore.
 .
Dicono sia stato l’amore
il filo che lo ha tenuto in vita
sospeso tra il baratro e la speranza.
Hai scelto la via dell’amore, Lazzaro!
Quell’Amore che non s’abbandona alla disperazione,
che genera la vita anche circondato dall’angoscia.
 .
Lievito che si mescola alla polvere,
Seme che muore, eppure – oltre sé stesso -
continua a procreare – vita altra, vita nuova –
Sale disciolto nel respiro dell’acqua,
goccia su goccia,
senza che nulla vada perduto.
 .
Mi sembra di vederti Lazzaro
- un’immagina viva e presente -
con lo sguardo vigile sul nulla che ti circonda,
braccato dal fiato del nemico
- dalle sue orecchie, dai suoi occhi,
così viscidamente appiccicati addosso –
avvolto in un sudario di sofferenza tetra,
che dai tuoi occhi profondi non lasci trasparire.
 .
Ti affidi ad un amore disarmato,
abbandonato tra le braccia del Dio dei derelitti;
nessuno è più al sicuro, ogni cosa è sorvegliata;
cerchi di mettere al sicuro i tuoi pensieri,
le parole che li hanno fermati sulla carta,
un messaggio di speranza
- per quando tutto questo imploderà in sé stesso –
E si potrà tornare a pensare con la propria testa.
.
Fremo a pensare a quei diari bruciati
- ogni condanna al rogo m’indigna –
quando è la libertà ad essere condannata
sento il bisogno di alzare una tempesta;
mi resta la speranza che da quelle ceneri
- nel bisbiglio di potenza di ogni loro rigo -
sia salito al Cielo un grido di giustizia,
un refolo di voce d’uomo che parla al cuore di Dio,
come un bambino che cerca conforto
tra le braccia e il seno della madre.
 .
Ti hanno costretto con la forza
- animale da macello -
ad imboccare quella strada buia;
innocente, fragile – profondamente uomo –
ignaro della miseria a cui può arrivare un tuo consimile.
Mi lascio interrogare dal suo dolore:
cos’hai provato, Lazzaro, quando
- gettato il cuore oltre il filo spinato -
hai abbandonato ogni cosa alle tue spalle?
 
Ma ecco – dall’inferno della prigionia -
come campane che la domenica s’elevano a festa,
i gemiti – in un tenero fagotto – di una nuova vita;
quella forza indomita che risorge,
cercando aria, trovando il sole
- una pianticina esile che spacca l’asfalto -.
Quell’uomo sepolto è diventato padre,
e stringe al petto la sua creatura,
accanto a lui questa madre leonessa,
che osserva con apprensione
quel cucciolo d’uomo che sorride in faccia al male.
 .
Di certo ha tremato il demonio al suo cospetto
- non regge alla sconfitta che ogni nuova vita gli infligge -;
gattona tra le rocce e la polvere
- accende arcobaleni -
Gli sguardi attorno ardono di quella speranza
che ogni bambino affida al futuro,
che ogni adulto è chiamato a difendere.
Rinasce il coraggio
e quel coraggio ha un nome
il nome di un bambino
- nonostante tutto -
nato laggiù,
che – nonostante tutto – profuma di latte,
di miele e coraggio,
di un’eredità di vita che non può più arrendersi.
 .
Lazri – come Lazzaro – è risorto!
Non ha più ritrovato quel suo sorriso giovane,
ma ha gli stessi occhi – lo stesso cuore -
parla senza odio,
il male gli ha rubato ogni cosa,
ma non può nulla contro quel nuovo sangue.
Lo accarezza quel cucciolo d’uomo,
con l’amore di chi vede oltre la soglia di sé stesso;
d’improvviso tutti i suoi pensieri
- le sue carte bruciate –
tornano anch’essi a rivivere
e diventeranno libri,
per il domani.
Ogni figlio è un orizzonte nuovo
che si allarga su un futuro possibile.
 .
Lazzaro sapeva che non poteva morire
- aveva scelto la vita -
per quello ha continuato a vivere.
- e con lui la Bellezza tra le sue pagine –
 .
Mi guardo attorno oggi
- cerco di farlo con gli occhi di Lazzaro –
e vedo quella stessa assenza di pensiero
che – allora – permise che avvenisse quel che è accaduto;
è la banalità del male,
una morte lenta dell’umanità nell’anima di alcuni,
che poi s’allarga al cuore di molti
e li intacca, li prosciuga,
li lascia senza domande, senza dubbi
- lo sguardo basso, prostrato -
 .
E’ così – banalmente male – tutto ciò che non è bene,
e non è bene tutto ciò che non è umano
Antitesi che disumanizza chi non lo fa,
trasformandolo in demone,
prima per sé stesso, poi per gli altri,
dimentico delle infinite distese di misericordia
che può aprire l’amore.
 .
Lazzaro e Hannah – anche lei mi è tanto cara –
sarebbero potuti essere amici
- forse solo di penna, per questioni geografiche -
Li immagino ora – seduti nell’infinito -
di nuovo giovani – questa volta per sempre -
circondati dal bene universale,
osservare con indulgenza
- ed un poco di umana apprensione –
tutto questo male che sulla terra
rende simile il destino di ogni terra.
 .
Risplenda su di essi la luce perpetua,
e su di noi la loro luce,
e si faccia memoria di essa!
Studino i ragazzi lo splendore della loro libertà,
della giovinezza a cui hanno rinunciato
per amore della loro stessa dignità.
 .
C’è modo migliore per sognare un’Albania migliore?
Un’umanità più umana? Un mondo migliore?
.

La vita agra (Lazzaro vieni fuori!)

Rozana Suli
.

Lazzaro bagnami la lingua
con la punta del tuo dito
mi tortura la fiamma dello sdegno
per questa mia terra, desolata e senza dignità;
si alzavano in volo le aquile dalle sue vette maledette;
nei cieli oggi volteggiano gli avvoltoi.

Fremo e piango, baciando le sue piaghe
scivolano le lacrime sul volto sfigurato
di quella che un tempo
era Betania, casa di povertà ed accoglienza,
dimora semplice e contadina, in cui l’ospite era sacro,
come gli agnelli portati al pascolo.
.
Pane e sale. Pane raffermo come pietra,
duro come la stessa vita.
E sale, unica sapienza di un esistere ridotto all’osso.
Cuore bianco di mollica,
anima spezzata, condivisa, moltiplicata,
di chi da tutto pur non avendo nulla.
.
Sacra era la parola data
(squarciava perfino il manto scuro della morte)
E il sangue. E l’onore.
Tirana come Babilonia,
alza oggi la sua arroganza al cielo,
proietta il suo vaniloquio
sulle vetrine impalpabili dell’apparenza;
.
Spelonca di ladri e mandriani,
irretisce, attira a sé le pecore, per il macello.
Città perduta, senz’anima
involucro dorato di un nulla assoluto,
sarcofago di sogni infranti, soffocati:
i tuoi figli che in te cercano un’anima,
in te trovano il senso definitivo del vuoto.
.
Volevano l’uomo nuovo
- quelli di prima -
hanno piegato gli uomini per ottenerlo
- nel fango, versando il loro sangue -
fino a trasformarli in larve.
E sulle viscere di chi è rimasto
- senza identità, senza consapevolezza –
banchettano oggi
i trafficanti di morte, Mammona,
Epulone e i suoi servitori,
ignari del loro destino.
.
La tovaglia buona, di ricamo fine,
la tavola imbandita
- per chi non ti ha mai amata -;
dalla cucina, l’odore della candeggina,
copre quello del sangue,
i cadaveri dimenticati sul ciglio della strada:
il tuo suolo è l’affranto cimitero
di tutti i tuoi promessi sposi.
.
Eccoli i frutti velenosi del fico avvizzito,
l’ideologia senza pietà che genera il suo opposto,
che, a sua volta, rende sterili i suoi semi,
(sanguisughe della propria carne)
E’ un albero rinsecchito la mia Albania.
- inerte, rassegnato, disilluso -
dimentico di aver avuto – un tempo – radici forti.
.
E sane. E vive. E libere.
.
Oggi i tarli corrodono la tua fibra,
i parassiti vivono alle tue spalle,
le greggi accecate calpestano le tue reni;
si nutre la tenia alla generosità dei tuoi seni,
ti lascia ogni giorno più sfiancata,
spolpata, spremuta fino al midollo.
Il vento della vita spazza via i tuoi figli,
se ne vanno inerti, a decine, centinaia
come un soffio disperde i semi del tarassaco.
.
E tutto scivola, accade
nel silenzio delle valli mute,
delle campagne abbandonate,
dei campi senza aratro,
tra il frinire delle cicale,
i clacson del traffico impazzito attorno alle città.
i rutti di politici e blogger nelle dirette social.
.
Malgrado l’uomo, qua e là,
continua a fiorire la cicoria selvatica,
e l’asparago, la menta, il melograno;
portato dal vento, il profumo della salvia dei prati
rallegra ancora il cuore di chi resiste.
lontano da postriboli e caravanserragli
.
La vita altra. La vita agra.
.
Talita kumi, risvegliatevi
uomini che avete sacrificato le vostre vite
per questa terra, per il futuro che sognavate di darle.
.
Anche tu, Lazzaro, vieni fuori!
.
Venite a raccontarci la verità delle vostre esistenze;
rabbunì – maestri! – portateci la vostra testimonianza
sulle cose di questo mondo,
sulla dignità che, anche nella miseria, si può conservare.
Su quel che sopravvive davvero
all’usura del quotidiano e al disfacimento della morte.

Rientrate su questa sponda, tornate ad ammonirci
– polvere, soltanto polvere –
non resta nulla, uno sbuffo di vanità,
per chi cede al compromesso,
per chi piega la schiena al pensiero unico,
per chi si lascia asservire dal padrone
- qualunque sia il suo volto -
.
Guardatevi allo specchio, fratelli, sorelle,
riconoscete il vostro volto?
Rimango anch’io da quest’altra parte del mare,
ad osservare il riflesso del mio
- ondeggia sulle acque, cerca la sua forma -:
.
Sono quella favorita dalla sorte, baciata dal destino
- agli occhi di chi è rimasto – quella riuscita;
né carne, né pesce, materia incompiuta
apolide nell’anima, errante senza posa. Senza pace.
L’ibrido tra una donna e le sue allucinazioni,
di giorno prova a tessere la tela,
tenendo insieme trama e ordito della sua vita;
di notte, la disfa, barattando sogni e aspirazioni, a prezzo di lacrime.
.
La mia vita di donna, toglie e prende:
ha strappato dalle sue radici il mio cuore,
ha riempito il mio ventre di due cuori nuovi,
sui cui battiti scandisco oggi il mio tempo di madre,
nella speranza – nell’attesa -
d’insegnare loro il valore del ritorno
.
Se fossi rimasta lì – invece di partire -
sarebbe cambiato qualcosa?
Mi sembra di udire la voce del mio sangue,
gridare sulla croce,
perché mi hai abbandonata?
.
E sento una lacrima
- una goccia calda di appartenenza-
che scivola lungo le scalfitture
del legno insensibile a cui è sospesa.

.

E fu sera, e fu mattina. Ottavo giorno.
Occorre l’intuito dei rabdomanti
per ritrovare le sorgenti,
sotto la polvere di questo tempo, 
sotto cenere e terra arsa, 
ai piedi dei fusti torreggianti 
di antenne e ripetitori,
nelle poche oasi rimaste vergini
da cemento e capannoni;
serve la pazienza dei pastori,
che portano a valle le loro greggi
in cerca di erba fresca, di radici;
la saggezza delle mani delle nonne
che preparano pagace,
Il tempo sospeso nel contare i fiori
del melo e del ciliegio,
o per mangiare i chicchi del melograno.
.
Avremo bisogno di nuove energie,
e tempo restituito alla natura,
di mani e braccia forti;
di ingegno e cura,
per trasformare il fiato corto
dei cicli produttivi delle macchine,
nel passo lento dei seminatori di grano;
per sognare un Rinascimento dei cuori.
.
E fu sera. E fu mattina. Un giorno nuovo.
Nell’ora del meriggio 
le fate torneranno a radunarsi 
all’ombra fitta dei lecci;
si sentirà il delicato gemito
del nascere di vita activa,
insegneremo ai nostri figli
la sacralità della disobbedienza civile.
.
Ed anche il nostro unico buon Dio,
dai tanti nomi, solitario e dimenticato,
serbando tutte queste cose in cuore suo,
si prenderà allora un po’ di riposo
al riparo di una grande quercia,
nell’abbraccio delle sue radici.
.
 
Fort e dashtun Rozanë,
Poemën tand të pashoqe e cila meriton vlerësim të naltë, të cilin unë po ia hjeki të drejtën vedit me e dhanë, jo vetëm e lexova disa herë, po bana edhe nji përpjekje jo fort të lehtë me e sjellë në shqip, në mënyrën ma të mirë po edhe ma të ambël të mundshme.
Asht e nji madhështie supreme, jo pse ia keni kushtue tim eti, po se humanizmi me të cilin ju e keni trajtue këtë figurë (ku janë të përfshime edhe shumë tjera) asht i një zemre të mprehun dashnie, po njiherit që e ka shndrrue dashninë n’nji art sublim që mue si lexues disi i thekun, me ka mahnitë. Kurrë s’e kisha besue se mund ta lexoja nji diçka të tillë kushtue tim eti, dhe kurrë se kisha besue se dikush ka aq guxim me marrë përsipër nji peshë kaq të randë.
Ti jo vetëm e ke marrë po ia ke dalë në krye… kështu që sot s’ke veç punën tande të mrekullueshme në italisht po ke edhe mbështetjen teme në gegnisht, e cila në mos hap mbas hapi të ka ndjekë, po asht mundue kajherë edhe me i dhanë dritë punës tande…
Vjen nji çast që njeriu shterret fjale…
Të falenderoj dhe po ta nisi me ba edhe ndonji vërejtje në përkthim… mbasi ti je e zoja e punës, unë thjesht jam zot i këtij transformimi të punës tande…
Të falënderoj nga thellësia e shpirtit Rozanë…
Jozefi
***
..Të kërkoj ndjesë për heshtjen… Isha e bindur që të kisha nisur çdo gjë. Madje kam menduar se nuk ishte në nivelin e duhur, ndaj edhe nuk kam insistuar gjatë… ky më sipër është varianti i plotë. E kam rilexuar disa herë por nuk arrij ta zbus ma tej përmbajtjen. Në syte e mi kjo është situata e tokës tonë sot për sot. Kurrë më tepër se këtë herë, nuk kam ndjerë kuptimin e zi të fjalëve ‘pa shpresë’.
Edhe pse shumë e ngarkuar me përditshmërinë, jam këtu nëse ke nevojë për mua!
Të përqafoj Jozef!
R
Ju mund të ndiqni çdo përgjigje për këtë term nëpërmjet RSS 2.0 feed. Ju mund të lini një përgjigje , ose Ndiqni nga faqja e juaj. Kategoria: Gazeta  Etiketat: , ,

Lini një Përgjigje

Visit Us On TwitterVisit Us On Facebook